به گزارش ایسنا، دکتر طاهره چنگیز در نشست خبری که امروز در ساختمان مرکزی وزارت بهداشت برگزار شد، به تشریح سیستمهای آموزشی دانشگاهها در ترم پیش رو پرداخت و اظهار کرد: آییننامه آموزش ترکیبی که شامل برگزاری بخشی از آموزشها به صورت مجازی ـ همزمان یا غیرهمزمان ـ است، از ۱۰ سال پیش به تصویب رسیده است. بر اساس این آییننامه، دانشگاهها مجازند تا ۴۰ درصد از آموزشهای خود را بهصورت غیرحضوری برگزار کنند و میزان این سهم در اختیار خود دانشگاههاست.
وی افزود: در سال ۱۴۰۱ اصلاحیهای به این مصوبه افزوده شد که امکان افزایش سهم آموزش غیرحضوری را فراهم کرد. ابلاغ مجدد این آییننامه در ۲۲ آذر امسال صرفاً برای یادآوری و استفاده بهتر دانشگاهها از ظرفیت آن بود و هیچ ارتباطی با موضوعات غیرآموزشی نداشت.
معاون آموزشی وزارت بهداشت همچنین تصریح کرد: دانشگاهها بر اساس این آییننامه، اختیار دارند درباره نحوه شروع نیمسال دوم تصمیم بگیرند و میتوانند متناسب با شرایط خود، آموزش را به صورت حضوری یا مجازی آغاز کنند. با این حال، کلاسهای عملی، کارورزی و کارآموزیها الزاماً باید حضوری برگزار شوند؛ چراکه ماهیت آنها نیازمند حضور در محیطهای بیمارستانی و آزمایشگاهی است. همچنین تمام آزمونها بهدلیل نبود زیرساخت مناسب برای ارزیابی مجازی، باید حضوری برگزار شود.
چنگیز با اشاره به همزمانی آغاز نیمسال دوم با ماه رمضان و تداوم امتحانات بهمن، گفت: پیشبینی میشود دانشگاهها برای ترمهای ابتدایی که بیشتر شامل دروس نظری هستند، در اسفندماه امکان برگزاری کلاسهای مجازی را فراهم کنند؛ البته این تصمیم در اختیار خود دانشگاههاست و وزارت بهداشت بخشنامه جدیدی در این خصوص صادر نکرده است.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط اقلیمی مناطق مختلف، ممکن است برخی دانشگاههای جنوب کشور بهدلیل گرمای نیمه دوم سال، تصمیم بگیرند کلاسهای خود را در اسفندماه بهصورت حضوری برگزار کنند. در هر حال، چارچوب کلی آییننامه آموزش ترکیبی همچنان به قوت خود باقی است.
رد رسمیت آزمونهای مجازی و اولویت حفظ استاندارد آموزشی
معاون آموزشی وزارت بهداشت، مفهوم آزمون مجازی را مورد انتقاد شدید قرار داد و آن را مصداق بارز بیعدالتی توصیف کرد.
وی اظهار داشت: در شرایطی که آزمون به صورت حضوری برگزار میشود، برگزاری آزمون مجازی ناعادلانهتر است؛ زیرا این امر منجر به آن میشود که هم کسانی که آموزش را فرا گرفتهاند و هم کسانی که یاد نگرفتهاند، هر دو نمره قبولی قابل قبولی کسب کنند. ما باید در مورد این نوع بیعدالتی که آسیب آموزشی بیشتری به همراه دارد، تفکر کنیم.
چنگیز افزود: به همین دلیل، ما صراحتاً اعلام کردهایم که با امکانات موجود، آزمون مجازی را به هیچ عنوان به رسمیت نمیشناسیم و اتفاقاً معتقدیم اگر امکان برگزاری آزمون حضوری فراهم نیست، عدم برگزاری آزمون ارجحتر از برگزاری آزمون مجازی است. از منظر آموزشی ما بر موضع خود استوار هستیم و نیازی به ارائه تصویری غیرواقعی نداریم. آزمون نما صرفاً ساختاری شبیه به آزمون دارد؛ اما کارکرد اصلی آزمون را فاقد است؛ این یک واقعیت انکارناپذیر است.
چنگیز تأکید کرد: ما مکرراً اعلام نمودهایم که اگر مشکلی وجود دارد، برگزاری آزمون در موعد مقرر ضروری نیست و دانشجو میتواند بعداً نسبت به جبران آن اقدام کند.
تفاوت رویه با وزارت علوم و پاسخ به اعتراضات دانشجویان دکتری
معاون آموزشی وزارت بهداشت به آغاز امتحانات از تاریخ ۴ بهمن ماه اشاره کرد و گفت: تعدادی از دانشگاهها که شرایط خود را مساعد تشخیص دادند، آزمونها را به صورت حضوری آغاز کردند؛ در مقابل، برخی دیگر برگزاری امتحانات حضوری را آغاز نکرده بودند. وزارت علوم نیز از چهارم بهمن ماه امتحانات خود را شروع کرد؛ در آنجا، دورههای کارشناسی به صورت مجازی و دورههای تحصیلات تکمیلی به صورت حضوری اعلام شد.
وی یادآور شد: صرفاً امتحانات کارشناسی در وزارت علوم مجازی بود. در اواخر هفته چهارم بهمن، ما درخواستی از شورای صنفی دانشجویان وزارت بهداشت دریافت کردیم. این درخواست عمدتاً مربوط به دانشگاههایی بود که قرار بود آزمونهایشان از ۱۱ اسفند آغاز شود؛ یعنی هفته اول، آزمونهای آنها هنوز شروع نشده بود. این دانشجویان در بیانیه صنفی خود به شدت ابراز نگرانی کردند که شرایط آنان مناسب نیست و قادر به حضور در آزمونها نیستند، و درخواست برگزاری آزمون مجازی را مطرح کردند.
چنگیز در پاسخ به این درخواست، تأکید کرد که اطلاعیه وزارت بهداشت صرفاً در واکنش به همین درخواست صنفی بوده و موضوع جدیدی نبوده است؛ زیرا پیش از این نیز اعلام شده بود که اگر آزمونی برگزار نشد، اشکالی ندارد و دانشجو میتواند بعداً شرکت کند.
وی اضافه کرد: ما این رویه را به وضعیت غایبین تعمیم دادیم و اعلام کردیم اگر شرایط روحی دانشجو بسیار دشوار است و نمیتواند حاضر شود، میتواند از سهمیه غیبت استفاده کرده و بعداً آزمون دهد.
وی ادامه داد: عمده اعتراضات و درخواستها برای برگزاری آزمون مجازی و عدم شرکت در امتحانات در دانشجویان وزارت بهداشت، اتفاقاً مربوط به رشتههای دکتری است؛ یعنی داروسازی، پزشکی و دندانپزشکی. این دانشجویان حتی اگر در وزارت علوم نیز بودند، مشمول برگزاری آزمون مجازی نمیشدند. بنابراین، ما تفاوت فاحشی با رویه وزارت علوم در این مقاطع نداشتیم. تفاوت ما عمدتاً در دوره کارشناسی است؛ در بسیاری از دانشگاههای ما، تعداد دانشجویان کارشناسی کمتر از نصف کل دانشجویان است. عمده دانشجویان ما در مقاطع دکتری، کارشناسی ارشد و PhD هستند که در وزارت علوم نیز این مقاطع حضوری بودهاند.
آمار مشارکت ۵ درصدی دانشجویان در امتحانات درست نیست
معاون آموزشی وزارت بهداشت، آمار مشارکت ۵ درصدی دانشجویان علوم پزشکی در امتحانات پایان ترم را نادرست خواند و بر اساس گزارشهای واصله از معاونین آموزشی دانشگاهها، آمار دقیقی ارائه کرد و گفت: گزارش معاونان آموزشی دانشگاهها به تفکیک رشته، دانشکده و حتی درس، نشان میدهد که متوسط مشارکت دانشجویان از روز شنبه تا امروز، حدود ۵۰ درصد بوده است و این روند ادامهدار است.
چنگیز ادامه داد: به طور مثال، در یکی از دانشگاهها، گروه پرستاری ۱۱۰ نفر حاضر، ۷ نفر غایب؛ گروه پیراپزشکی ۴۵ نفر حاضر، ۳۴ نفر غایب؛ علوم پزشکی ۷۹ نفر حاضر، ۲۰ نفر غایب بودند. مجموع حاضران ۲۹۴ نفر است. این ارقام اعلامی مبنی بر ۵ درصد، کلیت وضعیت را در نظر نمیگیرد.
وی افزود: دانشجویان ترم چهارم علوم پایه پزشکی، به دلیل لزوم شرکت در آزمون علوم پایه اسفند ماه، کمترین میزان غیبت را داشتهاند؛ زیرا میدانند امکان جبران در آینده برای آنها وجود ندارد. اما مثلاً در ترم یک و دو، میزان غیبت بیشتر بوده است. دانشجویان داروسازی اغلب در امتحانات شرکت کردهاند، زیرا دروس این رشته دشوار است و عدم شرکت تأثیر قابل توجهی بر افت تحصیلی خواهد داشت.
لزوم تفکیک درخواست صنفی از تحریک و بحرانسازی
چنگیز بر لزوم حفظ خونسردی و پرهیز از سیاسیسازی مسائل آموزشی تأکید کرد و گفت: ما نباید به مسائل صنفی آموزشی رنگ و بوی سیاسی بدهیم. زمانی که دانشجویان درخواست صنفی ارائه میدهند و اعلام میکنند که آمادگی روانی لازم برای امتحان را نداریم، ما باید چگونه برخورد کنیم؟ گزینههای ما محدود است.
وی تاکید کرد: گزینههای موجود یا «بازگشت به قاعده لغو غیبت در آزمون که باید صفر تلقی شود» و یا «پذیرش درخواست برای استفاده از فرصت جبرانی» است یا اینکه باید اصرار کنیم که دانشجو در آزمون شرکت کند که در این صورت فشار را به دانشگاهها منتقل میکنیم. ما باید فرض را بر صحت یک بیانیه صنفی بگذاریم.
معاون آموزشی وزارت بهداشت در واکنش به برخی تحرکات خارج از چارچوب در دانشگاهها هشدار داد و گفت: اگر عدهای واقعاً احساس کردند که عادیسازی روندها و برخورد منطقی و معقول معاونت آموزشی برایشان پرهزینه تمام شده و انتظار داشتند ما به شکل دیگری پاسخ دهیم و چون بحرانی ایجاد نشد، اقدام به تحریک دانشجویان کردهاند تا با شعاردهی ساختارشکنانه مانع از برگزاری امتحانات دیگران شوند، این موضوع دیگر ارتباطی به برخورد با یک درخواست صنفی دانشجویی ندارد.
وی خاطرنشان کرد: ما در حالی که معتقدیم معاونت آموزشی باید با دانشجویان در خصوص درخواستهای صنفیشان تعامل داشته باشد و درخواستهای قابل انعطاف آنها را مد نظر قرار دهد، در عین حال حاضر نیستیم به خاطر مطالبهگری صنفی، استانداردهای آموزشی را تحتالشعاع قرار دهیم؛ زیرا این امر میتواند آغازگر یک روند خطرناک باشد که کل آموزش علوم پزشکی کشور را زیر سؤال ببرد.
کاهش ظرفیت، تنها راه رسیدن به تثبیت معقول است
چنگیز در تبیین وضعیت ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی و دندانپزشکی گفت: سه سناریو پیش روی ماست؛ سناریوی اول کاهش ظرفیت نسبت به سال جاری، سناریوی دوم تثبیت ظرفیت فعلی، و سناریوی سوم، ادامه روند افزایشی ظرفیتها.
وی با اشاره به اینکه در حال حاضر حدود ۷۵ هزار دانشجوی پزشکی عمومی در حال تحصیل داریم، افزود: پیشنهاد وزارت بهداشت این است که ظرفیتها با یک شیب ملایم کاهش یابد؛ زیرا افزایش بیش از حد ظرفیت، به دلیل گنجایش دانشگاهها، حتی کیفیت آموزش دانشجویان فعلی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
معاون آموزشی وزارت بهداشت تأکید کرد: این موضعگیری صرفاً مختص وزارت بهداشت نیست و فرهنگستان علوم پزشکی نیز به اتفاق آرا با افزایش ظرفیت مخالفت کرده و هشدار داده است.
افزایش فارغالتحصیل به ارزانی خدمات منجر نمیشود
چنگیز در پاسخ به این پرسش که آیا تولید انبوه فارغالتحصیلان منجر به ارزان شدن خدمات پزشکی خواهد شد، پاسخ داد: خیر. بازار سلامت تابع عرضه و تقاضای معمول نیست؛ ارائه خدمات سلامت مانند فروش میوه نیست که با کاهش تقاضا، فروشنده برای جلوگیری از فساد کالا، قیمت را پایین بیاورد.
وی توضیح داد: تولید در این حوزه نیازمند تقاضاست و افزایش بیرویه تعداد فارغالتحصیلان، تقاضا برای خدمات غیرضروری مانند زیبایی را افزایش داده و هزینههای سربار سلامت را بیشتر میکند.
وی به عنوان مثال به وضعیت داروخانهها اشاره کرد که پس از برداشتن محدودیتهای جغرافیایی و تعداد، شاهد اشباع خدمات و تمرکز بر فروش اقلام آرایشی و مکملهای گرانقیمت هستیم تا صرفاً هزینههای جاری خود را پوشش دهند، که این امر نشاندهنده افزایش هزینههای سربار است.
مشکل اصلی در مناطق محروم؛ کمبود مشاور و نگهداشت نیرو
معاون آموزشی وزارت بهداشت در بخش دیگری از سخنان خود به مسئله تابآوری روانی دانشجویان اشاره کرد و گفت: سطح تنش و اضطراب در بین دانشجویان بر اساس پیمایشها، بیشتر از سطح عمومی جامعه نیست؛ اما کلاً بالاست.
وی از اجرای برنامه غربالگری روانی-اجتماعی دانشجویان از بدو ورود خبر داد و اذعان کرد: ما مشکلات زیادی در تأمین نیروی انسانی متخصص (مشاور و روانشناس بالینی) برای مراکز مشاوره دانشگاهها داریم. با این تعداد دانشجو، تعداد مشاور موجود کفایت نمیکند و عموماً باید بر موارد پیچیدهتر تمرکز کنند.
چنگیز همچنین در خصوص چرایی کمبود نیروی متخصص در مناطق کمتر برخوردار گفت: مشکل اصلی، صرفاً جذب نیرو نیست، بلکه سیاستهای جذب و نگهداشت نیرو است. نیروهای طرحی و متعهد خدمت به محض اتمام تعهد، منطقه را ترک میکنند، زیرا جذابیت خاصی برای ماندن در آن مناطق وجود ندارد و این روند تا اصلاح سیاستها، با افزایش ظرفیت حل نخواهد شد.
ارائه مجازی درس مشترک هوش مصنوعی به دانشجویان
معاون آموزشی وزارت بهداشت گفت: برای دانشجویان گروه پزشکی، درسی طراحی شده است که از طریق دانشگاه هوشمند به صورت مجازی به دانشجویانی که در سراسر کشور متقاضی گذراندن این درس هستند، ارائه خواهد شد. این اقدام، اولین گام در راستای افزایش دسترسی و یکپارچهسازی محتوای آموزشی در سطح ملی است.
تمرکز بر کاربردپذیری هوش مصنوعی در رشتههای پزشکی
چنگیز بر لزوم هوشمندسازی آموزش با کاربرد هوش مصنوعی در رشتههای مختلف پزشکی تأکید کرد و افزود: تفکیک میان مصرفکننده و تولیدکننده ابزارهای هوش مصنوعی ضروری است.
وی با اشاره به اینکه بیش از آنکه دانشجویان پزشکی نیاز داشته باشند که با جزئیات فنی و مبانی پیشرفته هوش مصنوعی کار کنند، لازم است که ابزارهای هوش مصنوعی را بشناسند، محدودیتهای آن را یاد بگیرند و بیاموزند که چگونه از این ابزارها استفاده کنند، اظهار کرد: این وضعیت مشابه آشنایی با نرمافزارهایی مانند ورد یا اکسل است؛ افراد باید کار با ابزارهای روزمره را بیاموزند، نه لزوماً اینکه ماکروهای پیشرفته بنویسند.
نگرانی از سوءاستفاده و ارتقاء سواد هوش مصنوعی
معاون آموزشی وزارت بهداشت اذعان داشت: در زمینه استفاده از هوش مصنوعی، دانشجویان فعلی در بسیاری موارد از برخی اساتید نیز جلوتر هستند و نگرانی اصلی در این حوزه، فقدان دانش نیست، بلکه نحوه استفاده از این ابزارهاست.
چنگیز افزود: بیشتر نگران استفاده نابجا و غیرحرفهای از ابزارهای هوش مصنوعی هستیم که باید آموزشهای لازم در این زمینه ارائه شود. تأکید ما بر این است که دانشجویان مراقب باشند که این ابزارهای غیرمطمئن باعث نشود که آنها به سمت تصمیمهای غلط و نامناسب هدایت شوند. در نتیجه، هدف اصلی ما ارتقاء سواد هوش مصنوعی در میان دانشجویان است.
صندلیهای خالی در رشتههای تخصصی جراحی و زنان
معاون آموزشی وزارت بهداشت به چالش جدی خالی ماندن ظرفیت در برخی دورههای دستیاری تخصصی، دندانپزشکی و رشتههای PhD اشاره کرد و کمبود اقبال به این رشتهها را ناشی از عدم توازن میان سختی تحصیل و مزایای پس از آن دانست.
به گفته چنگیز، عموم داوطلبان پیش از ادامه تحصیل، یک محاسبه هزینه-فایده انجام میدهند و هر جا این توازن (مزایا به نفع سختیها) به هم بخورد، انگیزه برای ادامه تحصیل کاهش مییابد.
معاون آموزشی وزارت بهداشت ادامه داد: برای پُر کردن ظرفیتهای خالی باقیمانده، اقداماتی فوری مانند اجازه شرکت فارغالتحصیلانی که دوره طرح خود را نگذراندهاند در مصاحبههای تکمیل ظرفیت انجام شد که با استقبال خوبی همراه بود و بخش قابل توجهی از ظرفیتها پر شد.
وی تأکید کرد: این روند نباید ما را غافل کند: «بسیاری از رشتههایی که قبلاً فوقالعاده رقابتی بودند، مانند جراحی و زنان و زایمان، در این دوره صندلیهایشان خالی بود. این یک نکته قابل توجه و هشداردهنده است که باید به فکر برقراری تعادلی باشیم که ارزش ادامه تحصیل را تضمین کند.
معضل حقوق پایین پس از طرح و تعهدات
چنگیز یکی از مهمترین دلایل هراس دانشجویان برای ورود به دورههای تخصصی را تعهدات و طرح پس از اتمام تحصیل عنوان کرد و توضیح داد: چهار سال دوره دستیاری دشوار در بیمارستانهای آموزشی یک طرف، و الزام به گذراندن تعهدات در مناطق کمتر برخوردار با حقوق پایین در طرف دیگر قرار دارد. برخی دستیاران محاسبه میکنند که ماندن در دوره دستیاری به نفعشان است تا فارغالتحصیل شوند و به منطقهای با حقوق پایینتر بروند.
معاون آموزشی وزارت بهداشت در تشریح میزان حقوق پس از فارغالتحصیلی اظهار داشت: این حقوق کمتر، بازهای در حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان است که بسیار پایینتر از خط فقر محسوب میشود و برنامهای برای حل این مسئله در وزارتخانه در حال تبدیل شدن است.
هوش مصنوعی؛ نیاز به برنامه دارد نه رشته مجزا
چنگیز به موضوع هوش مصنوعی و بازنگری در نقشههای آموزشی کشور اشاره کرد و گفت: رویکرد وزارت بهداشت، ایجاد یک رشته مجزا به ازای هر مشکل یا فناوری جدید نیست. در واقع هوش مصنوعی بیشتر از آنکه نیازمند یک رشته تخصصی باشد، نیازمند یک برنامه است که گروههای مختلفی از رشتهها در آن مشارکت کنند.
وی افزود: یکی از تلاشهای ما در بحث همگرایی علوم اصلاح این ذهنیت است که به ازای هر مشکل باید یک رشته ایجاد شود. ما باید مشکل را وسط بگذاریم و همه دستاندرکاران رشتههای مرتبط با آن مشکل، مطالعات و پروژهها را طراحی و پیگیری کنند.
معاون آموزشی وزارت بهداشت خصوص بازنگری کلی رشتهها گفت: در حال کار بر روی انطباق نقشههای آموزشی با توسعه علمی و شرایط کشور هستیم و در برخی رشتههای علوم پایه بیش از حد نیاز، دانشجو تربیت شده که فرصت اشتغال مرتبط ندارند.
انتقال آموزش پزشکی به وزارت علوم «شدنی نیست»
چنگیز در واکنش به برخی مباحث مطرح شده مبنی بر انتقال آموزش رشتههای گروه پزشکی به وزارت علوم، این اقدام را از منظر ساختاری و عملیاتی «شدنی ندانست» و تأکید کرد: تصمیمگیریها در این حوزه باید مبتنی بر استدلال و خردورزی باشد.
معاون آموزشی وزارت بهداشت در تشریح دلایل مخالفت با این انتقال، به گستردگی زیرساختهای موجود اشاره کرد و گفت: اگر قرار باشد آموزش پزشکی به وزارت علوم منتقل شود، به این معناست که ۶۱ یا ۶۹ دانشگاه و دانشکده علوم پزشکی ما باید تحت مدیریت وزارت علوم قرار گیرند. این امر مستلزم آن است که بیمارستانهای آموزشی اصلی در شهرستانها نیز تحت مدیریت وزارت علوم قرار گیرند؛ به طوری که بیمارستانهای اصلی دولتی در شهر تهران نیز زیرمجموعه این وزارتخانه شوند.
وی افزود: این بدان معناست که وزارت علوم باید معاونت درمان و یک معاونت قضا و دارو برای خود ایجاد کند. در گذشته که این دانشگاهها در دل وزارت علوم بودند، این حجم از رشتههای تخصصی و فوق تخصصی را نداشتیم.
چنگیز با اشاره به نقش حیاتی این مراکز درمانی در بحرانها، تصریح کرد: بار عمده درمانی در هر حادثه و بحرانی بر عهده بیمارستانهای دانشگاهی علوم پزشکی است. اگر بیمارستانهایی مانند امام خمینی (ره)، طالقانی، سینا، فیروزآبادی، فیروزگر و سایر مراکز اصلی درمانی از گردونه درمان خارج شوند، سیستم دچار فروپاشی خواهد شد، چرا که این بیمارستانها پیشتر زیر مجموعه وزارت علوم بودند و ما تجربه این دوران را داریم.
معاون آموزشی وزارت بهداشت یادآور شد: این انتقال، مشابه جراحی دوقلوی به هم چسبیده است که جدایی آنها به سادگی امکانپذیر نیست.
وی همچنین به مصوبه مجلس در سال ۱۳۸۲ اشاره کرد و گفت: در آن زمان نیز مقرر شد آموزش علوم پزشکی از وزارت بهداشت منتزع شود، اما «تنها پس از سه ماه، مجلس خود مصوبه را لغو کرد.»
دکتر چنگیز همچنین به برآورد هزینههای آن زمان اشاره کرد که صرفاً «تغییر تابلوها» چند میلیارد تومان هزینه در بر داشت.
وی تأکید کرد: مبنای تصمیمگیری ما باید نهایتاً بر اساس استدلال، حجت و خردورزی باشد و نه بر مبنایی که چه کسی زورش بیشتر شد. ما همه استدلالهایی که میکنیم با این امید است که نهایتاً تصمیمگیری بر مبنای خردورزی باشد. بنابراین اگر عدهای اصرار دارند، این موضوع موجب نگرانی جدی نخواهد بود، اما احتمالاً کار ما را کمی سختتر میکند.
انتهای پیام


نظرات