مرضیه عزیزی معین در گفتوگو با ایسنا در خصوص مراقبت از سلامت روان کودکان در شرایط بحرانی بیان کرد: عوامل مختلفی بر اثرات منفی اخبار جنگ بر کودکان تاثیر گذارند که یکی از آنها سن کودک است، هرچه سن کودک پایینتر باشد کودک آسیبپذیرتر و توانایی سازگاری کمتری دارد، مسئله دیگر سابقه مشکلات سلامت روان کودک است، کودکی که سابقه افسردگی یا مشکلات روانی دیگر دارد بیشتر در معرض خطر قرار میگیرد.
این روانشناس بالینی تصریح کرد: نحوه تعامل والد کودک است، میزان و نحوه حمایت والدین از کودک در زمان استرس بر سازگاری کودک تاثیر گذار است به خصوص در کودکان خردسال که حمایتهای محیطی خیلی بیشتر میتواند کمک کننده باشد.
وی ادامه داد: مشکلات روانپزشکی در والدین مانند افسردگی و اضطراب میتواند در نحوه مدیریت بحران و شرایط پر استرس توسط آنها تاثیرگذار باشد؛ همچنین مشکلات خانوادگی نیز مثل تعارض و درگیری های بین افراد خانواده میتواند تاثیرات منفی این اخبار را در کودک بیشتر کنند.
عزیزی معین اظهار کرد: به طور کلی حوادث دردناک و اخبار مربوط به جنگ و دیگر شرایط بحرانی تاثیر عمیق و منفی در ایجاد اضطراب و ترس در کودکان دارد؛ آنها دچار احساس ناامیدی و درماندگی شده و اختلالات رفتاری از جمله خشونت و پرخاشگری، انزوا در روابط اجتماعی، کاهش اعتماد به نفس و ترس از دست دادن در آنها بروز پیدا میکند.
این مدرس دانشگاه با بیان اینکه گریه و بیقراری بیش از حد از علائم بروز اختلالات رفتاری هستند، افزود: بنابراین والدین باید کنترل بسیار دقیقی برای دور بودن کودکان از اخبار ناگوار داشته باشند.
این روانشناس بالینی اظهار کرد: کودکان مکانیسمهای روانی خیلی متفاوتی را برای کنار آمدن و سازگاری با صحنهها و تجربههای خشونت آمیزی که با آن روبرو هستند نشان میدهند، کودکی که خود تجربه قرار گرفتن در موقعیتهای بحرانی و خشونت را داشته باشد نسبت به کودکی که فقط اخبار حوادث را از طریق خانواده و والدین دریافت کرده واکنشها و مکانیسمهای روانی متفاوتی خواهند داشت.
وی ادامه داد: کودکی که از دور درگیر اخبار جنگ و خشونت میشود، معمولا نگران امنیت خود و خانواده است و دچار بی خوابی و عدم تمرکز میشود؛ ممکن است پرخاشگر تر شده و از روابط اجتماعی عقب نشینی کند، کودک در این شرایط سعی دارد با احساسات پیچیده خود سازگار شود و با خشونت ناراحتی خود را ابراز کند.
عزیزی معین توضیح داد: کودک در این شرایط خود را ناتوان میبیند که همین موضوع بر اعتماد به نفس و عزت نفس او تاثیر دارد؛ دیدن و شنیدن اخبار جنگ در تلویزیون ممکن است سوالات زیادی را در ذهن او به خصوص درباره تجربه مرگ ایجاد کند.
وی افزود: از طرف دیگر کودکانی که خودشان قربانی خشونت شدهاند و متاسفانه یک کودک بازمانده از جنگ یا یک حادثه خشونت آمیز هستند دچار اضطراب، افسردگی، اختلال در خواب، شب ادراری، انزوا، پرخاشگریهای شدید و ناتوانی در اعتماد به دیگران میشوند که این مسئله میتواند روابط اجتماعی فرد را تحت الشعاع قرار دهد؛ بنابراین باید تمام تلاشمان را بکنیم که از کودکان در برابر این خشونتها مراقبت کرده و آنها را از این آسیبها دور نگه داریم.
وی در خصوص اقدامات والدین در کاهش آثار منفی بحرانها بر روان کودک اظهار کرد: والدین در گام اول باید ابتدا هیجانات خودشان را کنترل کنند، مدیریت هیجان مراقبین بزرگسال در اولویت قرار دارد زیرا همواره به ویژه در مواقع بحران والدین الگوی فرزندان خود هستند و در واقع کودکان مدام بزرگترها را رصد میکنند و بیشترین اضطراب را والدین دریافت میکنند.
عزیزی معین یادآور شد: والدین باید یاد بگیرند که قبل از آرام کردن کودک، خودشان نفس عمیق کشیده و وقتی آرام شدند با کودک خود صحبت کنند؛ بنابراین والدین نباید فراموش کنند که به عنوان الگوی کودک باید ابتدا آرامش خودشان را حفظ کنند.
وی خطاب به والدین گفت: مدام در کنار کودک باشید و با صدایی آرام و ملایم بااو صحبت کنید، ارتباط چشمی گرم و حضور فیزیکی امن در آرام کردن کودکان بسیار موثر است؛ مسئله دیگر اینکه اعتبارسنجی و هیجان در کودک حتما باید مورد توجه قرار بگیرد، احساسات کودک نباید انکار شود؛ جمله «نترس هیچی نیست» اشتباه است بلکه به جای این جمله باید با او همدلانه صحبت شود به عنوان مثال «موقعیت ترسناک است و بهت حق میدهم که بترسی» لذا والدین باید در مورد احساسات کودک با او صحبت کنند.
این روانشناس بالینی با بیان اینکه روال عادی و روتین زندگی کودک باید حفظ شود، بیان کرد: غذا خوردن، خوابیدن، بازی کردن و تلویزیون نگاه کردن باید طبق ساعت و روال قبل انجام شود که کودک حس آرامش و ثبات داشته باشد، اگر این روال زندگی جابجا شود کودک دچار استرس میشود؛ تفکر انعطاف پذیر از دیگر مسائل مهم کمک کننده است.
کودکان سناریوهای خطرناک ذهن والدین را واقعی میبینند
وی پرهیز از فاجعه سازی را بسیار مهم دانست و گفت: حتما به این دقت کنید که والدین بدترین سناریوهای ذهن کودک را در نظر بگیرند و حتما به این دقت کنند که اگر خودشان هم ترسیدهاند بزرگنمایی و فاجعه سازی نکنند؛ وقتی بزرگسالان دیگر با هم صحبت میکنند باید حواسشان باشد که کودک در حال گوش کردن است بنابراین کودک آن سناریوهای خطرناکی که در ذهن شما هست را واقعی خواهد دید پس حتما در این خصوص باید دقت شود.
این مدرس دانشگاه افزود: در کنار کودکان باید در مورد امنیت و قدرت کشورمان صحبت کنیم، حس توانمندی و امیدواری را در کودک تقویت کنیم و متناسب با سنش او را در بعضی مسائل وارد مباحثه کنیم؛ در تمامی این مراحل حضور فیزیکی و مهربانی و بازی با او بسیار اثر گذار است.
عزیزی معین بیان کرد: صحبت کردن با کودک، برچسب نزدن به درگیریها، کمک به تقویت همدلی کودکان، صحبت درباره احساسات کودک، مراقبت از ساعات فعالیت کودکان و در دسترس بودن میتواند به کودک برای داشتن آرامش و بروز هیجانات کمک کند.
وی ادامه داد: انواع بازیها ازجمله کمد جادویی، نمایش خانوادگی و کی صدا را شنیدی میتواند به بیان احساسات کودک، ایجاد حس آرامش و تقویت تمرکز کمک کند؛ این بازیها کودک را از جو استرس خارج میکند و حس امنیت کودک را تقویت میکند.
این روانشناس بالینی در پایان اضافه کرد: والدین باید بدانند که انکار احساسات باعث افزایش فشار روانی میشود لذا باید احساسات کودک خود را چه خشم و چه ترس بپذیرند؛ همچنین والدین میتوانند با ارتباطات جمعی، تنفس عمیق، تمرین ذهن آگاهی و یک ورزش ساده میتوانند به آرام سازی جسم و روان خود و به تبع کودکانشان کمک کنند، عدم توجه به شایعات و پیگیری اخبار از خبرگزاریهای معتبر موجب حفظ ساختار زندگی و ثبات خواهد شد.
انتهای پیام
