مهرداد کلانتری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در شرایط بحرانی سیستم عصبی بدن به طور طبیعی وارد حالت هشدار می‌شود. مغز انسان در این حالت، تهدید را تشخیص داده و واکنش‌هایی مانند فرار، حمله یا انجماد را فعال می‌کند، اما اگر این وضعیت طول بکشد و کنترل نشود، منجر به اختلالات روانی مانند اضطراب مزمن، افسردگی، یا اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) خواهد شد. به همین دلیل باید برای کنترل این وضعیت نکاتی را رعایت کرده و با توصیه‌های عملی در این زمینه آشنا شویم.

وی افزود: در شرایط جنگ احساسات خود را بپذیرید و از سرکوب آن‌ها بپرهیزید. احساسات پاسخ‌های طبیعی سیستم لیمبیک، بخش احساسی مغز به موقعیت‌های تهدیدآمیز هستند. سرکوب آن‌ها باعث افزایش تنش در ناخودآگاه و بروز علائم روان‌تنی، مانند سردرد، دل‌درد، بی‌خوابی می‌شود. در چنین حالتی گریه کنید، بنویسید، یا با کسی صحبت کنید. گفت‌وگو درباره احساسات، باعث پردازش شناختی آن‌ها در قشر، پیش پیشانی مغز و کاهش شدت آن‌ها می‌شود.

این روان‌شناس و استاد دانشگاه بیان کرد: دریافت بیش از حد اطلاعات و اخبار از منابع تصویری و متنی باعث تحریک بیش از حد آمیگدالا، مرکز ترس مغز می‌شود و سیستم عصبی را در حالت آماده‌باش دائمی قرار می‌دهد. در مواجهه با چنین شرایطی بهتر است؛ تنها در ساعات خاصی از روز اخبار را از منابع معتبر و محدود و قابل اعتماد دنبال و پس از آن آگاهانه حواس خود را به فعالیت‌های روزمره معطوف کنید.

کلانتری ادامه داد: ساختار زندگی و فعالیت‌های روزمره، به مغز پیام کنترل و امنیت می‌دهد. این موضوع، باعث تنظیم احساس آرامش می‌شود. توصیه عملی در این مواقع و شرایط بحرانی، خواب کافی، وعده‌های غذایی مشخص، فعالیت فیزیکی سبک و کارهای روزمره کوچک مثل مطالعه یا مرتب‌کردن محیط اطراف، بسیار مفید است.

وی تصریح کرد: تعاملات اجتماعی مثبت باعث ترشح هورمون‌های آرام‌بخش مانند اکسی‌توسین و سروتونین می‌شود که تعادل هیجانی را بهبود می‌بخشد و احساس حمایت را افزایش می‌دهد. در چنین مواقعی بهتر است با دوستان، اعضای خانواده یا گروه‌های حمایتی صحبت کنید، حتی اگر فقط چند دقیقه در روز باشد. تنهایی، اضطراب را تشدید می‌کند.

این استاد دانشگاه توضیح داد: استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی ذهن و بدن، مانند تمرینات تنفسی، مدیتیشن، دعا، حرکات یوگا یا پیاده‌روی باعث فعال‌سازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک می‌شود که وظیفه بازگرداندن بدن به حالت آرام را دارد.

کلانتری تأکید کرد: یکی از راه‌های مفید در مواقع استرس در شرایط جنگی، تکنیک تنفس ۴-۷-۸ را امتحان کنید: ۴ ثانیه دم، ۷ ثانیه نگه‌داشتن، ۸ ثانیه بازدم. این تمرین می‌تواند ضربان قلب را کاهش داده و اضطراب را مهار کند.

وی افزود: استفاده از الکل، مواد مخدر یا حتی مصرف بیش از حد قهوه باعث تحریک سیستم عصبی مرکزی و ایجاد نوسانات شدید خلقی می‌شود. بهترین روش‌ها صحبت با یک دوست، نوشیدن دم‌نوش‌های آرام‌بخش یا نوشتن احساسات در دفترچه است.

این استاد دانشگاه بیان کرد: در شرایط جنگی در بعضی مواقع خود سرزنشی و سرکوب احساسات مثبت زیاد می‌شود. در چنین شرایط بهتر است به‌جای سرزنش خود یا دیگران، از جملات حمایتگر استفاده کنید؛ مثلاً این شرایط تمام می‌شود و ما به‌خوبی و با سلامت کامل از این مرحله عبور می‌کنیم.

کلانتری خاطر نشان کرد: یکی از جنبه‌های کمتر دیده‌شده در زمان جنگ، نقش حمایت اجتماعی و جمعی در کاهش فشار روانی است. انسان موجودی اجتماعی‌ است و حضور در یک اجتماع همدل، حتی اگر مجازی باشد، می‌تواند از شدت آسیب‌های روانی بکاهد. در چنین زمان‌هایی، رفتار اطرافیان، پیام‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود و حتی لحن رسانه‌ها می‌تواند به‌طور مستقیم بر سلامت روان تأثیر بگذارد. 

وی توضیح داد: وقتی جامعه به‌جای ترساندن، به‌دنبال آگاهی‌بخشی، حمایت روانی و ایجاد حس امید باشد، افراد کمتر در دام اضطراب و ناامیدی فرو می‌روند. برعکس، گسترش شایعات، بزرگ‌نمایی اخبار وحشتناک یا بی‌تفاوتی نسبت به رنج دیگران، فضا را مسموم می‌کند و اثرات منفی جنگ را چند برابر می‌سازد. در چنین شرایطی، هر فرد می‌تواند با انتخاب کلمات، رفتار و واکنش‌هایش نقشی کوچک، اما تأثیرگذار در حفاظت از سلامت روان جمعی ایفا کند.

انتهای پیام