محمد عیدی، اصفهان پژوه در گفتوگو با ایسنا ضمن تبریک سال نو و تقارن بهار طبیعت با بهار دلها در خصوص ریشههای تاریخی نوروز اظهار کرد: ایرانیان روز اول فروردین را نوروز مینامند، در زمانهای قدیم نوروز در اول بهار نبود و گاه به بهار و گاه به تابستان و... میافتاد. در سال ۴۷۱ ق به فرمان سلطان جلالالدین ملکشاه سلجوقی حکیم عمر خیام و چند منجم دیگر تقویم جلالی را تنظیم کردند و نوروز را در اول بهار یا نخستین روز برج حمل قرار دادند. بدین منظور قرار شد هر چهار سال یک روز بر تعداد روزهای سال بیفزایند و سال چهارم را ۳۶۶ روز حساب کنند و پس از هر ۲۸ سال هفت دوره چهارساله بهجای آنکه به آخرین ماه سال یک روز اضافه کنند، این روز را به نخستین ماه دوره بعد یعنی دوره نهم اضافه کنند. بدین ترتیب سال جلالی نزدیکترین سال به سال شمسی شد. سال شمسی حقیقی ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۶۴ ثانیه است.
وی افزود: نوروز تنها محدود به ایران نیست؛ این جشن بهعنوان روز جهانی عید نوروز در بسیاری از کشورها گرامی داشته میشود و بهانهای برای نزدیکتر شدن ملتها است. عید نوروز در کشورهای دیگر همچون تاجیکستان، افغانستان، عراق و حتی مناطقی از چین و هند، با آدابورسوم خاص خود برگزار میشود که گویای جهانیشدن این آیین زیباست.
این اصفهان پژوه بیان کرد: در کشور ترکیه حدود دو هزار سال پیش برگزاری این مراسم برای کردها که جزئی از هویت آنها بود، ممنوع اعلام شد. در ۲۰۱۰ با تصویب قطعنامه سازمان ملل ۲۱ مارس را روز جهانی نوروز نامگذاری کرد و تمامی افراد در سراسر جهان میتوانند به برگزاری این آیین باستانی بپردازند.
عیدی ادامه داد: یکی از منابع مهم تاریخی، شاهنامه فردوسی است که از نوروز بهعنوان جشنی باشکوه یاد میکند و مراسم آن را در دربار شاهان هخامنشی و ساسانی بازتاب میدهد، همچنین متون پهلوی و آثار باستانی نشان میدهند که نوروز تنها یک جشن ملی نبود، بلکه نمادی از نظم کیهانی، عدالت و پیروزی نور بر تاریکی بود.
وی تصریح کرد: در روایاتهای از گذشته آمده است که موبد بزرگ مأموران حکومت در صفی منظم وارد کاخ شده و هدایای خود را تقدیم شاه میکرده است. شاه پیشکشهای نفیس را به خزانه فرستاده و باقی هدایا را میان حاضران پخش میکرد. چند روز مانده به نوروز، دوازده ستون با آجرهای گلی در محوطه کاخ برپا شده و ۱۲ نوع دانه گیاه مختلف بر بالای هریک از آنها کاشته میشد. در روز ششم نوروز، گیاهان تازه روییده شده بر بالای ستونها را برداشته و آنها را کف کاخ میپاشیدند و تا روز هفت فروردین که به آن روز مهر میگفتند، آنها را برنمیداشتند
این اصفهان پژوه توضیح داد: نوروز با مجموعهای از رسوم و سنتهای خاص همراه است که هر یک نمادی از زندگی، امید و مهرورزی دارد. یکی از مهمترین این رسوم، چیدن سفره هفتسین است. هر یک از عناصر این سفره، سبزه، سمنو، سیب، سیر، سنجد، سرکه و سماق نماد مفهومی مشخص دارند؛ سبزه، نماد تولد دوباره و زندگی تازه، سمنو، نشانگر قدرت، دانش و صبر، سیب، نماد زیبایی و سلامتی، سیر، نماد شجاعت و مقاومت در برابر سختیها، سنجد، یادآور عشق و محبت، سرکه، بیانگر صبر و تحمل تلخیهای زندگی و سماق، نماد طلوع خورشید و پیروزی نور بر تاریکی.
عیدی تأکید کرد: علاوه بر هفتسین، آداب دیگری نیز در این روزها برگزار میشود، از جمله دید و بازدیدهای خانوادگی، عیدی دادن به کودکان، آغاز سال نو ایام عید فرصت مناسبی برای صلهرحم و رسیدگی به وضع خویشان و بستگان است که این نیز یکی از نشانههای اخلاق و سنت کهن ما ایرانیان است.
نوروز و طبیعت
وی با اشاره به نقش نوروز و طبیعت بیان کرد: یکی از مهمترین وجوه نوروز، پیوند آن با طبیعت است. آغاز نوروز همزمان با اعتدال بهاری است، زمانی که روز و شب برابر میشوند و زمین از خواب زمستانی بیدار میشود. این هماهنگی انسان و طبیعت در جشن نوروز، نشاندهنده درک عمیق ایرانیان باستان از چرخههای طبیعی و اهمیت زندگی در هماهنگی با محیطزیست بوده است.
این اصفهان پژوه خاطرنشان کرد: در بسیاری از مناطق ایران، مردم در روزهای نوروز به دل طبیعت میروند، سبزهها را در خانه میکارند، در باغها و کنار رودخانهها قدم میزنند و با گلوگیاه پیوند برقرار میکنند. این آیینها، علاوه بر زیبایی ظاهری، نشانه احترام به زمین و پذیرش قوانین طبیعت است.
نوروز و فرهنگ
عیدی ادامه داد: نوروز تنها یک جشن ملی نیست، بلکه بخش جداییناپذیر فرهنگ ایرانی و یکی از میراثهای مهم تمدنی است. این جشن، پیوند میان نسلها را مستحکم میکند، خانوادهها و دوستان را گرد هم میآورد و ارزشهایی مانند بخشش، مهربانی، احترام و همکاری را به نسلهای بعد منتقل میکند.
وی با اشاره به نقش نوروز در فرهنگ گفت: شعرای بزرگ ایران از گذشته تا امروز، نوروز را موضوع آثار خود قرار دادهاند و با وصف زیبایی طبیعت و شادی انسانها، این جشن را جاودانه ساختهاند.
پیام نوروز در دنیای امروز
این اصفهان پژوه تصریح کرد: در عصر مدرن، نوروز هنوز هم جایگاه ویژهای دارد. فراتر از آدابورسوم، نوروز یادآور این است که زندگی فرصتی دوباره برای بازسازی، تجدید امید و تلاش برای بهترشدن است. با وجود تغییرات زندگی شهری و شتاب روزمره، نوروز فرصتی است برای توقف، بازنگری و ارزشگذاری به روابط انسانی و طبیعت. این جشن، با پیام جهانی خود، به ما یادآوری میکند که امید، دوستی، احترام به طبیعت و تلاش برای صلح و همدلی، فراتر از مرزها و فرهنگها اهمیت دارند. در حقیقت، نوروز نهتنها آغاز سال، بلکه آغاز فصلی از نو شدن دلها، طبیعت و زندگی است.
عیدی خاطرنشان کرد: نوروز، جشنی باستانی و جهانی، نمادی از زندگی، امید و پیوند انسان با طبیعت است. این جشن با آیینها، رسوم و پیامهای انسانی و فرهنگی خود، نهتنها شادی و نشاط را به همراه دارد، بلکه یادآور ارزشهای مهمی مانند مهربانی، صبر، احترام به طبیعت و نو شدن است. با فرارسیدن نوروز، انسانها و زمین، هر دو فرصتی دوباره برای شروع تازه و زندگی بهتر پیدا میکنند و این هماهنگی بیزمان، نشاندهنده عظمت و عمق این جشن کهن است. عید نوروز نهتنها یادآور تاریخ و فرهنگ غنی ایرانیان است، بلکه فرصتی برای تجدید روابط، بازآفرینی امید و آغاز دوبارهای برای زندگی است. این جشن باستانی که از دل تاریخ برآمده، همچنان با شکوهی ویژه در دلهای مردم زنده است و به زیبایی، پیوندی میان گذشته، حال و آینده برقرار میکند. حفظ و پاسداشت این سنت کهن، ارجنهادن به میراثفرهنگی ما و تداوم روح همبستگی و شادی در جامعه است.
انتهای پیام
