به گزارش ایسنا، چند دقیقه کافی است تا یک جرقه کوچک، به آتشی مهار نشدنی تبدیل شود. آتشی که از دل نمای ساختمان بالا می‌رود، طبقات را درمی‌نوردد و جان ده‌ها نفر را تهدید می‌کند. اتفاقی که در سال‌های اخیر بارها در ساختمان‌های تجاری، اداری و حتی مراکز درمانی تکرار شده و هر بار، بحث ناایمنی ساختمان‌ها را دوباره بر سر زبان‌ها انداخته است.

در سال‌های اخیر، آتش‌سوزی در ساختمان‌های بلند مرتبه و مراکز تجاری، به یکی از نگرانی‌های جدی مدیریت شهری و نیروهای امدادی تبدیل شده است. علیرغم این که بارها مسئولان مربوطه به مالکان این دسته از ساختمان‌ها و حتی ساختمان‌های کم واحد تر اخطارات ایمنی را داده و حتی اخطار و تهدید به پلمب این مراکز به میان آمده است، اما بی توجهی مالکان و بعضا عدم پیگیری مستمر از سوی دستگاه‌های اجرایی و قضایی و ضمانت اجرا، تهدید جانی و مالی را در این ساختمان‌ها به همراه داشته است.

نمایی زیبا، خطری پنهان

حادثه آتش‌سوزی بیمارستان گاندی، یکی از مهم‌ترین نمونه‌هایی بود که توجه افکار عمومی را به خطرات نمای کامپوزیت جلب کرد. در آن حادثه، شعله‌های آتش به‌ سرعت در بخش بیرونی ساختمان گسترش پیدا کرد و تصاویر آن، نگرانی‌های زیادی درباره استفاده از مصالح قابل اشتعال در نمای ساختمان‌ها به وجود آورد. پس از آن نیز آتش‌سوزی پاساژ ارغوان در اندیشه، بار دیگر این هشدار را تکرار کرد که بسیاری از ساختمان‌های پرتردد هنوز از استانداردهای لازم ایمنی فاصله دارند.

 استفاده از نماهای کامپوزیت غیراستاندارد، نبود سیستم اعلام و اطفاء حریق و ناپایداری سازه از جمله خطرات ساختمان‌های اداری و تجاری و حتی مسکونی‌هایی است که بالای ۳۰۰ نفر جمعیت دارند. کمترین هزینه و کوتاه ترین زمان برای رفع خطر، می‌تواند ضامن جان و مال بسیاری از ساکنین و مالکین شود. اما متأسفانه در بسیاری از موارد ما شاهد بی‌توجهی به امر ایمنی هستیم و در زمان وقوع حادثه به یکبار تمام این بی‌توجهی‌ها دود و حریق در مقابل چشم‌هایمان زبانه می‌کشد؛ زمانی که دیگر کار از کار گذشته و تاوان این بی‌توجهی، جان و اموال ماست. 

حریق در مجتمع تجاری اداری ارغوان اندیشه با ۳۰۰ واحد تجاری و اداری و استفاده گسترده نمای کامپوزیت، یادآور حادثه بیمارستان گاندی و چندین حادثه حریق در ساختمان‌های دیگر است. گرچه علت حادثه این مجتمع هنوز اعلام نشده؛ اما در آنچه که مشاهده شد، نمای ساختمان نقش بسیاری در این حریق ایفا کرد. 

ارغوان سوخته و پشیمانی بی‌فایده...

به گفته هیئت مدیره متجمع ارغوان، مجید کریمیان، متجمع ارغوان سال ۱۳۸۲ احداث و در سال ۱۳۹۳ نیز پایان کار را اخذ کرد. آن زمان استانداردهای لازم را برای دریافت تأییدیه از آتش نشانی داشته و تأییدیه آتش نشانی و پایان کار نیز صادر شده بود. پس از آن در سال ۱۳۹۵ آیین نامه‌ای درخصوص شکل و نحوه متریال کامپوزیت‌ها و نحوه تأیید آسانسورها صادر شد که با آیین نامه‌های قبلی متفاوت بود. یعنی ۲ سال بعد از اخذ پایان کار پاساژ ارغوان، آیین نامه‌های مربوط به استفاده از کامپوزیت‌ها در نمای ساختمان‌ها دچار تغییرات شد.

وی در ادامه به ایسنا اظهار می‌کند که، آتش نشانی درباره شرایط ایمنی این ساختمان اعلام کرده بود که یک رمپ برای پارکینگ این مجموعه با این حجم از اتومبیل کافی نیست و پارکینگ باید دو رمپ داشته باشد چرا که یک رمپ در زمان حادثه پاسخگوی خروج تعداد بالای اتومبیل ها نیست. همچنین با توجه به اینکه مقررات در سال ۹۵ دچار تغییرات شده بود،‌ کامپوزیت‌ها باید کنده می‌شد چرا که آتش زا بود. ما نیز اعلام کردیم تعیین تکلیف این موضوع در صلاحیت هیات مدیره نیست و مستلزم تصمیم مجمع عمومی ساختمان است، از طرفی ۴۷ درصد سهام پاساژ متعلق به شهرداری اندیشه است. 

وی درباره اینکه با توجه به هشدار آتش نشانی، آیا امکان اصلاح نمای کامپوزیت پاساژ بزرگ ارغوان وجود داشت یا خیر؟ گفت که این اقدام دارای بار مالی زیادی بود. درباره این موضوع نیز دو بحث وجود داشت؛ یکی قدرالسهم مالکین خرد واحدهای تجاری و اداری پاساژ از تعویض کامپوزیت بود که باید جمع آوری می شد و دیگری نیز میزان سهم شهرداری به عنوان مالک عمده بود. شهرداری مالک ۴۷ درصد پاساژ بود که اعلام کرده بود ما آماده‌ایم سهم خود را پرداخت کنیم؛ اما ۵۳ درصد دیگر باید از طریق مالکان واحدها تأمین می‌شد. بارها این موضوع را در مجمع عمومی ساختمان اعلام و تأکید کردیم آتش نشانی می‌گوید نمای کامپوزیت ساختمان در زمان وقوع آتش خطرات زیادی دارد، اما در نهایت فایده‌ای نداشت.

به گزارش ایسنا، سهل‌انگاری و پاسکاری ایمن سازی، حادثه‌ای را رقم می‌زند که با هیچ چیزی قابل جبران نیست. اگر آن ساختمان را چند بار دیگر تخریب کنند و باز بهترش را بسازند و به صورت مجانی هم در اختیار مالکان قرار بدهند، جبران ۸ جان از دست رفته نخواهد شد. اگر وام بدهند، باز هم جبران کالاها و سرمایه از دست رفته نخواهد شد. مسئله‌ای که می‌توانست خیلی راحت‌تر  و کم هزینه‌تر با مشارکت و پیگیری اعضا در مدت زمان کوتاه تری حل و اصلاح شود، اکنون دیگر  هیچ جای جبرانی ندارد. مسئولین ناظری که اکنون به پای کار آمدند اگر زودتر دست به اقدام و اعمال قانون می‌زدند، اکنون نیاز به برگزاری دادگاه و محکوم کردن دیگری نبود؛ اکنون دیگر کار از کار گذشته است. 

در کنار این موضوع، نبود سیستم اعلام و اطفای حریق، بحران را پیچیده‌تر می‌کند. بسیاری از ساختمان‌های تجاری و اداری، یا فاقد سیستم استاندارد هستند یا تجهیزات موجود در آن‌ها به‌دلیل نقص فنی، فرسودگی یا عدم سرویس دوره‌ای، کارایی لازم را ندارند. این در حالی است که سیستم اعلام حریق می‌تواند در همان دقایق ابتدایی، ساکنان را از خطر آگاه کند و سیستم اطفا نیز پیش از رسیدن نیروهای امدادی، از توسعه آتش جلوگیری کند.

نمای کامپوزیت؛ یکی از معضلات سازمان آتش‌نشانی

حسن سیفی معاون عملیات سازمان آتش نشانی تهران در گفت‌وگو با ایسنا، در خصوص ساختمان‌هایی که نماهای کامپوزیت دارند و حوادث آتش‌سوزی در آن‌ها رخ می‌دهد، می‌گوید: یکی از معضلاتی که سازمان آتش‌نشانی دارد، در خصوص نماهای کامپوزیت است که در ساختمان‌ها به خصوص ساختمان‌های تجاری، اداری و حتی در نماهای بیمارستانی هم استفاده می‌شود.

وی می‌افزاید: متأسفانه هر وقت این دسته از ساختمان‌ها دچار طعمه حریق می‌شوند، یکی از چالش‌های سازمان آتش نشانی می‌شود و نمونه آن بیمارستان گاندی بود که به سرعت تسریع پیدا کرد و بخش اعظمی از بیمارستان را درگیر خودش کرد و این در حالیست که با فعالیت خیلی خوب آتش نشانی تهران توانستیم جلوی این کار را بگیریم و بیمارها و افرادی که داخل بودند را از بیمارستان خارج کنیم.

سیفی که به همراه تیم خود از تهران به عنوان نیروهای کمکی به حادثه مجتمع ارغوان به اندیشه اعزام شده بود،  با اشاره به این حادثه اظهار می‌کند: در حادثه این ساختمان متأسفانه چندین نفر از هم‌وطن‌های ما جان خود را از دست دادند.

معاون عملیات سازمان آتش‌نشانی تهران در خصوص گسترش حریق با توجه به نمای کامپوزیت این ساختمان، می‌گوید: شرایطی که کامپوزیت دارد، با توجه به نوع کامپوزیت که استفاده می‌شود، می‌تواند سریعا حریق را انتقال دهد و به سرعت می‌سوزد. باید به نظر من جلوی این کار در استفاده از نمای کامپوزیت گرفته شود.

وی در پاسخ به این سوال که استفاده از نمای کامپوزیت قانونی است یا خیر؟ اظهار کرد: از نظر قانونی از سوی سازمان آتش نشانی در خصوص استفاده از نمای کامپوزیت هیچ تأیید قانونی وجود ندارد که اظهار کنند از نمای کامپوزیت استفاده شود.

رفتار سیلقه‌ای در ایمنی، منجر به حوادث ناگوار می‌شود

معاون عملیات سازمان آتش‌نشانی تهران همچنین در پاسخ به این سوال که در مجتمع‌ها بیشترین بی توجهی به ایمنی در چه زمینه‌ای است؟ تأکید می‌کند: در مکان‌هایی که حالت مجتمعی دارد، مثل پاساژها و مراکز تجاری‌ چون تعداد زیادی از افراد آنجا دخل و تصرف ایجاد می‌کنند، سلیقه‌ای رفتار می‌شود. وقتی سلیقه‌ای رفتار می‌شود، از آن چارچوب قوانین که خارج شد، خود این‌ها معضل هایی به وجود می‌آورد. یعنی از موضوعات قانونی تخطی و رد می‌شود و باعث رخ داد حادثه می‌شود و بهترین روش این است که استانداردها همه رعایت شود و یک مجموعه به صورت یکپارچه و درست مدیریت شود تا این اتفاقات رقم نخورد. به طور مثال پاساژ ارغوان که بنده به شرایط آنجا اشرافیت داشتم، در بخشی از ساختمان سیستم بتنی اجرا شده و در بخشی فلزی استفاده شده و نما هم کامپوزیت بود و همه این عوامل از جمله معضلاتی بود که می‌تواند دامن گیر باشد.

تایم طلایی حریق نباید از دست برود؛ پس از حریق سریعا به ۱۲۵ اعلام کنید

در کنار ناایمنی ساختمان‌ها، باید وقتی حادثه حریق رخ می‌دهد، برای از دست نرفتن تایم طلایی اطفا و کنترل حریق، سازمان آتش‌نشانی را سریعا مطلع کرد، مشکلی که کوتاهی آن در برخی موارد منجر به گسترده تر شدن حریق شده و در مورد حادثه پاساژ ارغوان در شهر اندیشه هم این کوتاهی در لحظه اول حادثه، آتش را شعله ورتر کرد.

معاون عملیات سازمان آتش نشانی در خصوص تایم طلایی حریق، اظهار می‌کند: هر حادثه‌ای که اتفاق بیوفتد باید به سازمان آتش نشانی حادثه را اعلام کنند نه این که خودشان شروع کنند به انجام عملیات اطفا؛ چرا که وقتی زمان از دست خارج شده و تایم طلایی اطفای حریق از بین برود و تازه به سازمان آتش نشانی اطلاع دهند؛ نیروهای عملیاتی در تایم طلایی نمی‌رسند و حریق گسترش پیدا می‌کند و حادثه بدتر می‌شود و بهترین روش این است که همزمان اگر اطفا انجام می‌دهند، به سازمان آتش نشانی نیز اعلام کنند.

بنابراین گزارش، ایمن‌سازی ساختمان‌ها نباید تنها پس از وقوع حوادث مورد توجه قرار گیرد. نظارت جدی بر اجرای مقررات ایمنی، شناسایی ساختمان‌های پرخطر و الزام مالکان به رفع نواقص، از اقداماتی است که می‌تواند احتمال وقوع فجایع مشابه را کاهش دهد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد برخی مالکان و بهره‌برداران ساختمان‌ها، به دلیل هزینه‌های بالای ایمن‌سازی، نسبت به اجرای کامل الزامات ایمنی بی توجهی می‌کنند؛ در حالی که هزینه بی‌توجهی به ایمنی، گاه با جان انسان‌ها و خسارت‌های میلیاردی پرداخت می‌شود.

ممنوعیت استفاده از نماهای کامپوزیت غیراستاندار از سال ۹۵ در تهران

مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به دغدغه جدی مدیریت شهری برای ایمنی حریق در ساختمان‌ها، اظهار می‌کند: موضوع کامپوزیت‌های غیر استاندارد و اشتعال‌پذیر، یکی از نگرانی‌های مهم در حوزه ایمنی حریق ساختمان‌هاست.

وی می‌افزاید: در حادثه حریق بیمارستان گاندی نیز توسعه آتش‌سوزی دقیقا به دلیل همین نماهای کامپوزیت رخ داد. البته خود نمای کامپوزیت شاید علت اصلی حریق نباشد، اما به دلیل اشتعال‌پذیری بالا، آتش را با سرعت زیادی گسترش می‌دهد و در بسیاری از مواقع اقدامات آتش‌نشانی برای اطفای حریق چندان موثر واقع نمی‌شود.

بابایی ادامه می‌دهد: بر همین اساس و با توجه به این دغدغه جدی، از سال ۱۳۹۵ استفاده از نماهای کامپوزیت غیراستاندارد و اشتعال‌پذیر در شهر تهران ممنوع شده است و اغلب مواردی که امروز دچار حریق می‌شوند مربوط به ساختمان‌هایی است که پیش از این سال‌ها از این نماها استفاده کرده‌اند.

وی درباره تکلیف ساختمان‌هایی که قبل از سال ۹۵ نمای کامپوزیت داشتند و پس از مصوبه سال ۹۵ جزو نماهای ناایمن محسوب می‌شوند، اظهار می‌کند: اخطار لازم به مالکین این ساختمان‌ها برای تعویض کردن نما داده شده و جزو لیست ساختمان‌های نا ایمن بوده و برای آنها اخطار صادر می‌شود.

رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران با تأکید بر اینکه استفاده از کامپوزیت‌های استاندارد همچنان مجاز است، می‌گوید: کامپوزیت‌های استانداردی که غیرقابل اشتعال هستند، اجازه استفاده دارند.

چند حادثه دیگر؟! 

به گزارش ایسنا، حوادث اخیر بار دیگر نشان داد که خطر می‌تواند پشت بسیاری از نماهای شیک پنهان شده است؛ ساختمان‌هایی که شاید در ظاهر ایمن و مجهز به نظر برسند، اما در زمان بحران، به تله‌ای از دود و آتش تبدیل می‌شوند. اکنون پس از حوادث متعدد، این سؤال همچنان باقی است که چند حادثه دیگر باید رخ دهد تا ایمن‌سازی ساختمان‌ها از یک توصیه، به یک الزام جدی و غیرقابل چشم‌پوشی تبدیل شود؟

انتهای پیام