بهنام اسماعیلجامی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تغییرات آموزشی و بازگشت به فضای حضوری و تاثیر آن بر وضعیت روحی و استرسی دانش آموزان، اظهار کرد: تغییر ناگهانی شرایط آموزشی معمولاً با استرس همراه است و این مسئله طبیعی به نظر میرسد. با این حال، بازگشت به فضای حضوری برای برخی از دانشآموزان و دانشجویان میتواند امیدبخش و حتی خوشایند باشد، اما برای گروهی دیگر ممکن است شرایطی تهدیدکننده ایجاد کند؛ این موضوع تا حد زیادی به میزان آمادگی روانی و درسی افراد بستگی دارد.
وی افزود: البته باید به نکته مهمی نیز توجه کرد؛ اگر استاد، معلم یا مدرس براساس اصول استاندارد آموزشی، محتوای درسی را در فضای مجازی بهدرستی ارائه کرده باشد و دانشآموز یا دانشجو نیز تعامل، بازخورد و محتوای لازم را دریافت کرده باشد، طبیعتاً با بازگشت به فضای حضوری احساس نگرانی کمتری خواهد داشت و حتی از این شرایط استقبال میکند. اما اگر فرآیند آموزش مجازی بهدرستی پیش نرفته باشد و مدرس نتوانسته باشد آموزش مؤثر و استانداردی ارائه دهد، طبیعی است که مخاطب با اضطراب بیشتری روبهرو شود، زیرا نسبت به ارزیابی نهایی و نتیجه امتحانات احساس نگرانی و ابهام خواهد داشت.
این مشاور تحصیلی با اشاره به مزایای آموزش مجازی تصریح کرد: آموزش مجازی در کنار چالشهایی که دارد، مزایای قابل توجهی نیز از خود نشان داده است. یکی از مهمترین این مزایا، دسترسی آسانتر به محتوا و انعطاف در شیوه آموزش است. امروزه دانشآموزان و دانشجویان نسبت به گذشته بسیار راحتتر به منابع آموزشی دسترسی دارند.
اسماعیل جامی اضافه کرد: همچنین تنوع در شیوه انتقال مطالب نیز افزایش یافته است؛ از گفتوگوهای صوتی، پادکستها و فایلهای صوتی گرفته تا پاورپوینتها، فایلهای PDF، اینفوگرافیها، کلیپها و ویدئوهای آموزشی که در کلاسها و فضاهای آموزشی مجازی مورد استفاده قرار میگیرند. حتی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی نیز به تولید محتوای آموزشی جذابتر و حرفهایتر کمک کرده است.
وی با اشاره به مزایای آموزش حضوری خاطرنشان کرد: با این حال، نباید فراموش کنیم که یادگیری عمیق نیازمند تعامل مؤثر، نظارت مستقیم مدرس، دریافت بازخورد فوری و مشارکت فعال دانشآموز یا دانشجو است؛ موضوعاتی که در آموزش حضوری پررنگتر و اثرگذارتر دیده میشوند. در فضای حضوری، ارتباط چشمی، زبان بدن مدرس، گفتوگوهای مستقیم و همچنین نظارت دقیق معلم یا استاد تأثیر زیادی بر روند یادگیری مخاطب دارد. این مسئله بهویژه برای دانشآموزانی که خودنظمدهی ضعیفتری دارند اهمیت بیشتری پیدا میکند.
این مدرس دانشگاه ادامه داد: دانشآموزی که نتواند برنامهریزی منظم و مدیریت شخصی مناسبی داشته باشد، در فضای مجازی بیشتر با چالش روبهرو خواهد شد. البته دانشآموزان منظمتر ممکن است در فضای مجازی نیز عملکرد قابل قبولی داشته باشند، اما باید در نظر داشت که شرایط برای همه مخاطبان یکسان نیست. برخی از دانشآموزان و دانشجویان حتی با مشکلاتی مانند ضعف اینترنت، نداشتن دسترسی مناسب، یا اختلال در استفاده از وبکم و میکروفون مواجه هستند و همین موضوع روند یادگیری را دشوارتر میکند.
چالش فعلی الزاماً به معنای ناتوانی افراد نیست
اسماعیل جامی درباره مدیریت اضطراب و بازیابی مطالب بیان کرد: مسئله مهم دیگر این است که چالش فعلی الزاماً به معنای ناتوانی افراد نیست، بلکه بسیاری از دانشآموزان و دانشجویان نیاز دارند از نظر روانی و شناختی آمادگی بیشتری پیدا کنند. ممکن است در بازیابی مطالب، سازماندهی پاسخها یا مدیریت زمان دچار مشکل شوند و تحت فشار امتحان به اضطراب برسند، اما اگر مرورهای هدفمند و تمرینهای متناسب با سطح آزمون داشته باشند، این مشکلات تا حد زیادی قابل مدیریت و حل خواهد بود.
وی گفت: زمانی که بخش عمده آموزش بهصورت مجازی انجام شده باشد و ارزیابیها بهصورت ناگهانی حضوری شوند، طبیعی است که برخی افراد دچار اضطراب موقعیتی شوند. با این حال، این اضطراب الزاماً به معنای شکست نیست. اگر برنامه امتحانات، زمانبندی، چارچوب سؤالات و انتظارات آموزشی از قبل شفاف و مشخص باشند، به مرور سازگاری در افراد ایجاد میشود و نگرانیها کاهش پیدا میکند. به همین دلیل بهتر است بازگشت به آموزش حضوری بهصورت تدریجی انجام شود تا دانشآموزان و دانشجویان فرصت تطبیق ذهنی و روانی بیشتری داشته باشند.
این مشاور تحصیلی با اشاره به کاهش احساس خودکارآمدی در یادگیری تصریح کرد: در دوره آموزش مجازی، یکی از مهمترین نگرانیها کاهش احساس خودکارآمدی در یادگیری بوده است. برخی از دانشآموزان و دانشجویان به دلیل کاهش خودنظمدهی، افت تمرکز، کمبود تمرین و نبود بازخورد فوری، در فرآیند یادگیری خود شکافهایی را تجربه کردهاند. اما این شکافها در صورت داشتن مرور مناسب، رفع اشکال مستمر و تمرین هدفمند، قابل جبران هستند.
اسماعیل جامی با اشاره به راهکارهایی جهت جبران عقب ماندگیهای آموزشی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی، برای جبران عقبماندگیها نباید صرفاً حجم بالای مطالب مورد توجه قرار گیرد، بلکه لازم است رویکردی هدفمحور اتخاذ شود. بهتر است مباحث پرتکرار و امتحانمحور مشخص شوند و دانشآموزان به جای مطالعه صرف، مرور فعال داشته باشند؛ یعنی از طریق حل نمونه سؤال، انجام تمرین و رفع اشکال، فرآیند یادگیری را تقویت کنند. همچنین داشتن برنامه روزانه منظم و قابل اجرا میتواند به پوشش تدریجی این فاصلهها کمک زیادی کند.
وی تاکید کرد: خانوادهها نیز در این مسیر نقش بسیار مهمی دارند. فراهم کردن فضای آرام و امن در خانه، کاهش فشارهای کلامی، حمایت عاطفی و کمک به ایجاد نظم، میتواند تأثیر چشمگیری در کاهش استرس فرزندان داشته باشد. البته این حمایت نباید به کنترل افراطی تبدیل شود. همچنین پرهیز از مقایسههای غیرمنطقی و تدوین برنامههای مطالعاتی واقعبینانه و قابل اجرا، میتواند به سازگاری روانی بهتر دانشآموزان کمک کند.
این مدرس دانشگاه با اشاره به راهکارهایی جهت سازگاری در شرایط فعلی اظهار کرد: برای سازگاری بهتر با شرایط فعلی نیز لازم است افراد برنامهای فشرده اما واقعبینانه داشته باشند. مرور مباحث اصلی، حل نمونه سؤالات، مدیریت خواب، کاهش عوامل حواسپرتی و تمرین در شرایط مشابه امتحان حضوری میتواند آمادگی روانی و آموزشی آنها را افزایش دهد. زمانی که دانشآموز یا دانشجو بپذیرد که آموزش و آزمون حضوری دوباره در حال بازگشت است، میزان اضطراب او نیز کاهش پیدا میکند و در جلسه امتحان آمادگی بیشتری خواهد داشت.
اسماعیل جامی در جمعبندی نهایی افزود: این چالشها قابل انکار نیستند، اما اگر برنامهریزی آموزشی هدفمند، شفافسازی شرایط امتحانات و حمایت روانی استاندارد وجود داشته باشد، نگرانیها قابل مدیریت خواهند بود و فرآیند یادگیری نیز میتواند ترمیم شود.
انتهای پیام
