به گزارش ایسنا، این شب فرصتی است تا انسان با تامل در گذشته و حال، جهت آینده خود را حداقل تا یک سال بعد با حکمت و بصیرت تنظیم کنند، چرا که طبق روایات ما، امور عالم و آدم تا سال قدری آینده مقدر میشود و به امضای حجت خدا در زمین میرسد. در این بین نیز دعا در قضا و قدر الهی بسیار موثر است همچنان که امام صادق(ع) فرمودند: «إِنَّ الدُّعَاءَ یَرُدُّ الْقَضَاءَ یَنْقُضُهُ کَمَا یُنْقَضُ السِّلْکُ وَ قَدْ أُبْرِمَ إِبْرَاما»؛ همانا دعا قضا را بازمیگرداند و آن را میشکند، همانگونه که رشتهای گشوده و از هم باز میشود، حتی اگر آن قضا محکم و استوار شده باشد.
شب قدر که شب مقدرات عالم و آدم است، طبق روایت شیخ کلینی در اصول کافی، امام صادق(ع) به عنوان مفسر، مبین و معلم قرآن پرده از اسرار شب قدر بر میدارند که احدی جز امام معصوم به آن اسرار راهی ندارند؛ ایشان مراحلی را برای آن بر میشمارند؛ به این صورت که «مقدرات در شب نوزدهم تعیین، در شب بیست و یکم تایید و در شب بیست و سوم ماه [رمضان] امضا می شود؛ التَّقدیرُ فی لَیلَةِ تِسعَ عَشرَةَ و الإبرامُ فی لَیلَةِ إحدی و عِشرینَ و الإمضاءُ فی لَیلَةِ ثلاثَ و عِشرین.
البته در برخی روایات نیز ساعت و تاریخ آن را به حکمت و مصلحتی نهان داشتهاند.
اما جهت فهم بهتر شب قدر و برقراری ارتباط با این شب پر خیر و برکت، نیاز به تنها مفسران حقیقی قرآن یعنی اهل بیت وحی داریم.
روایت اول:
عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنَّ لَیْلَةَ الْقَدْرِ یُکْتَبُ مَا یَکُونُ مِنْهَا فِی السَّنَةِ إِلَی مِثْلِهَا مِنْ خَیْرٍ أَوْ شَرٍّ أَوْ مَوْتٍ أَوْ حَیَاةٍ أَوْ مَطَرٍ وَ یُکْتَبُ فِیهَا وَفْدُ الْحَاجِّ ثُمَّ یقضی [یُفْضَی] ذَلِکَ إِلَی أَهْلِ الْأَرْضِ فَقُلْتُ إِلَی مَنْ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ فَقَالَ إِلَی مَنْ تَرَی.
یعقوب بن یزید از محمد بن ابیعمیر، از حسین بن بُکَیر، از ابن بُکَیر، از ابیعبدالله (ع) نقل میکند که فرمود:
«همانا در شب قدر، آنچه در طول سال تا شب قدرِ سال بعد رخ خواهد داد نوشته میشود؛ از خیر یا شر، مرگ یا زندگی، و باران. همچنین در آن شب، کاروانهای حاجیان (یا نام حاجیان) نوشته میشود. سپس آن امر به اهل زمین واگذار میگردد.»
راوی میگوید: گفتم: «به چه کسی از اهل زمین؟»
فرمود: «به همان کسی که خود میدانی.» (حجت خدا در زمین)
روایت دوم:
دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ وَ ما أَدْراکَ ما لَیْلَةُ الْقَدْرِ قَالَ نَزَلَ فِیهَا مَا یَکُونُ مِنَ السَّنَةِ إِلَی السَّنَةِ مِنْ مَوْتٍ أَوْ مَوْلُودٍ قُلْتُ لَهُ إِلَی مَنْ فَقَالَ إِلَی مَنْ عَسَی أَنْ یَکُونَ إِنَّ النَّاسَ فِی تِلْکَ اللَّیْلَةِ فِی صَلَاةٍ وَ دُعَاءٍ وَ مَسْأَلَةٍ وَ صَاحِبَ هَذَا الْأَمْرِ فِی شُغُلٍ تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ إِلَیْهِ بِأُمُورِ السَّنَةِ مِنْ غُرُوبِ الشَّمْسِ إِلَی طُلُوعِهَا مِنْ کُلِّ أَمْرٍ سَلامٌ هِیَ لَهُ إِلَی أَنْ یَطْلُعَ الْفَجْرُ.
احمد بن محمد از علی بن حکم، از سیف بن عمیره، از داود بن فرقد نقل میکند که گفت: از ایشان درباره سخن خدای عزّوجل پرسیدم: «ما آن را در شب قدر نازل کردیم، و تو چه میدانی شب قدر چیست.»
فرمود: «در آن شب آنچه از سالی تا سال دیگر رخ میدهد نازل میشود؛ مانند مرگ یا تولد.»
گفتم: «به سوی چه کسی؟»
فرمود: «به سوی چه کسی میتواند باشد!؟ مردم در آن شب در نماز و دعا و درخواست هستند، و صاحب این امر (امام) در کاری مشغول است؛ ملائک؛ از غروب خورشید تا طلوع آن با امور سال بر او نازل میشوند. «سلام است آن (شب) برای او تا طلوع فجر.»
از مجموع این روایات میتوان فهمید که در شب قدر که از غروب خورشید آغاز میشود، امور مهمی همچون مرگ و زندگی انسانها، تولدها، خیر و شر حوادث، بارش باران و حتی برنامههای اجتماعی مانند سفر حج تقدیر و تنظیم میشود. به بیان دیگر، شب قدر شب سامانیافتن برنامه یکساله جهان و انسانها در نظام الهی است.
از همین رو، در فرهنگ دینی تاکید فراوانی شده است که مومنان این شب را با عبادت، استغفار، دعا و طلب خیر سپری کنند؛ زیرا هرچند اصل تقدیرات در علم الهی مشخص است، اما دعا، توبه و اعمال صالح میتواند در سرنوشت انسان تاثیر بگذارد. بنابراین شب قدر فرصتی بزرگ برای اصلاح مسیر زندگی و درخواست بهترین تقدیرها از خداوند متعال به شمار میآید.
منبع احادیث:بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد صلی الله علیهم، ج۱، ص۲۲۰
علائم جوی شب قدر
حال مسئلهای که کمتر درباره شب قدر به آن اشاره میشود، «علائم شب قدر» است که شیخ کلینی در اصول کافی و ابن طاووس در کتاب دعای خود به نام اقبال الاعمال روایاتی را در این باره از ائمه(ع) نقل میکنند.
«علی بن فضال» در کتاب «صیام» به سند خود از «عبد الاعلی» نقل کرده است که به امام صادق(ع) عرض کردم: «آنها میگویند که در شب قدر، سگ پارس نمیکند. حقیقتاً شب قدر با چه علامتی شناخته میشود؟» فرمود: «اگر در زمان گرم باشد، خنک و خوشبو میگردد و اگر در زمستان باشد، گرم و ملایم میشود؛ إِنْ کَانَتْ فِی حَرٍّ کَانَتْ بَارِدَةً طَیِّبَةً وَ إِنْ کَانَتْ فِی شِتَاءٍ کَانَتْ دَفِیَّةً لَیِّنَةً»
همو به سند خود از «حماد بن عثمان» نقل کرده است که نزد امام صادق(ع) از شب قدر سخن به میان آمد، فرمود: «در زمستان، گرم و در تابستان خوش بو می شود»؛ فِی الشِّتَاءِ تَکُونُ دَفِیئَةً وَ فِی الصَّیْفِ تَکُونُ رِیحُهُ طَیِّبَةً
در بخش پنجم کتاب «اسماء رجال ابی عبد الله-ع -»، «اسماعیل بن جعفر بن محمّد» به نقل از پدر بزرگوارش امام صادق(ع) و ایشان از جدش(ع) روایت کرده که: «شب قدر، شبی روشن و نورانی است، نه گرم و نه سرد و ستارگانش مانند خورشید درخشان هستند»؛ لَیْلَةُ الْقَدْرِ لَیْلَةٌ بُلْجَةٌ لَا حَارَّةٌ وَ لَا بَارِدَةٌ نُجُومُهَا کَالشَّمْسِ الضَّاحِیَةِ.
همچنین محمد بن مسلم از علامت لیلة القدر پرسید؟ پس امام باقر(ع) فرمود: علامت شب قدر آن است که در آن شب نسیم خوش میوزد، و اگر در سرما واقع شود هوا ملایم، و اگر در گرما باشد هوا خنک میشود.
از غیر طریق اهل بیت(ع) نیز علامات و اماراتی نقل شده است، از جمله: «شهردار بن شیرویه دیلمی» تقریبا در وسط جلد دوم در کتاب «الفردوس» به نقل از «ابن عباس» آورده است: «شب قدر، شبی گشاده است، نه گرم و نه سرد و خورشید روز آن، سرخ و کم سو بالا می آید.»
انتهای پیام
