شهابالدین در مورد ایده اصلی تولید مستند «عمق میدان» گفت: در مراحل تحقیق یکی از پروژههای حوزه دفاع مقدس با مطالعه کتاب و تبادلنظر با یکی از دوستان در حوزه نظامی با این موضوع مواجه شدم که یک افسر نیروی دریایی کشورم در یک عملیات مجبور میشود ۲۶ ساعت در کنار یک اسیر عراقی روی آب بماند و جذابیت دراماتیک این داستان باعث شد روی این سوژه کار کنم.
وی افزود: در عملیات موفق مروارید، که ثمرات بسیاری برای سرنوشت دفاع مقدس ۸ ساله داشت با غرق شدن ناوچه پیکان، امیر دریادار «ناصر سرنوشت» و یک اسیر عراقی، بیش از یک شبانه روز در دریا رها بودند و مجبور شدند تا رسیدن نیروهای کمکی به همدیگر کمک کنند تا نجات پیدا کنند. ما در فیلم به بخش کوتاهی از «تنهایی» این دو نفر پرداختیم.
چرا ۲۶ ساعت مفصل نشان داده نشد؟
شهابالدین در مورد خلاء روایت کامل این ۲۶ساعت توضیح داد: ما در فیلم به دلیل محدودیتهای تولید نتوانستیم به صورت کامل به تمامی اتفاقات و قصههای آن ۲۶ ساعت و تنهایی و سرگردانی این دو نفر بپردازیم. آن ساعات پر استرس شامل گرفتاریهایی مثل تشنگی، گرسنگی، مجروحیت، خستگی، شنای مداوم در دریای متلاطم و برخورد با کوسهها بوده است.
این کارگردان در مورد چالشهایی که برای تولید این مستند وجود داشته است، تصریح کرد: در مقطعی از زمان نگاه برخی از مسئولین رده پایین در حوزه عقیدتی سیاسی ارتش به گونهای بود که نباید فرد خاصی که در افکار عمومی گمنام است به عنوان قهرمان و سوژه اصلی معرفی شود بلکه صرفا باید به خود عملیات مروارید حتی به صورت شعاری پرداخت.
شهابالدین خاطرنشان کرد: البته همین سختگیریها در دوره پژوهش باعث شد که در نهایت اسناد طبقهبندیشده نیروی دریایی را برای اولین بار و پس از خروج از حالت محرمانه، در زمان تولید ونهابی شدن مستند در معرض دید عموم قرار دهیم تا هم نگرانی افراد کماطلاع رفع شود و هم باعث ارزشافزوده و باورپذیری بیشتر فیلم شود.
وی افزود: خوشبختانه در مراحل پایانی این اثر با تغییراتی در عقیدتی سیاسی ارتش مواجه شدیم و با حضور افراد دلسوز و کارآمد در حوزه فرهنگ و رسانه اداره عقیدتی سیاسی نداجا، شرایط کار بسیار بهتر شد.
به آرشیو تصویری «عملیات مروارید» دسترسی نداشتیم
کارگردان مستند «عمق میدان»، با اشاره به وجود فیلمها و عکسهایی از ناوچه پیکان در آرشیوها، از تخریب و عدم دسترسی به این آثار ارزشمند انتقاد کرد.
وی گفت: آرشیو فیلمهای بسیار ارزشمندی از دوران دفاع مقدس به ویژه از عملیاتهای دریایی به صورت فیلمهای ۸ و ۱۶ میلیمتری وجود داشت که میتوانست به عنوان منابع آرشیوی برای این مستند استفاده کرد که متاسفانه به دلیل نگاه غیر تخصصی و کم اطلاعی برخی، متاسفانه این میراث گرانبها دچار سرنوشت نامعلوم و نابودی شده است.
وی در ادامه به اظهارات یکی از شاهدان عملیات اشاره کرد و گفت: آقای کیوان شکوهی در مستند ما هم میگوید من با یک دوربین ۸ میلیمتری از عملیات فیلمبرداری کردم. اما متاسفانه بخش اعظم این فیلم موجود نیست.
این کارگردان با انتقاد از بیتوجهی به آرشیوهای جنگ گفت: فیلمهای بسیار خوبی وجود داشت که شهدای فیلمبردار و صدابردار ضبط و ثبت کردند اما به دلیل اینکه در همان دوره و یا دوره پسا جنگ، سیاست و برنامهای برای نگهداری و آرشیو حرفهای آنها نبود متأسفانه به ورطه نابودی کشیده شده است.
شهابالدین در همین راستا با اشاره به آموزش گروهی چهل نفره در کمیته تبلیغات هشت ساله دفاع مقدس برای فیلمبرداری از مناطق جنگی خاطرنشان کرد: در دوره جنگ تحمیلی عراق علیه ایران هم ما گروهی را داشتیم که از جنگ تصویربرداری و عکاسی کردند اما متاسفانه با همین نگاه غیر حرفهای و آرشیو نشدن اطلاعات متاسفانه این راشها هم همگی دچار آسیب جدی شدهاند.
استفاده از تکنیک کمیکموشن برای بازسازی «عملیات مروارید»
وی با اشاره به چالشهای پژوهش برای این فیلم، توضیح داد که چرا نتوانسته از خود ناوچه پیکان عکس و فیلمی به دست آورد.
این کارگردان افزود: عکسی از خود ناوچه پیکان که بعد از غرق شدن در اعماق دریا اصلاً وجود ندارد، فیلمهایی هم در مورد عملیات مروارید موجود بود که دسترسی به آنها امکانپذیر نبود یا آرشیو درست نگهداری نشده بود و باید راشها احیا میشد. به همین منظور ما برای تصویرسازی عملیات از تکنیک کمیکموشن استفاده کردیم.
کارگردان مستند «عمق میدان» با اشاره به دلیل استفاده از تکنیک کمیکموشن در این مستند گفت: دلیل اصلی استفاده از تکنیک کمیکموشن، هزینه پایینتر آن نسبت به بازسازی رئال و ایجاد جذابیت بصری برای نسل نو و با هدف فضاسازی و خلق موقعیت بصری و روایت دراماتیک است.
شهابالدین در ادامه به مزایای این تکنیک برای مخاطبان مختلف اشاره کرد و افزود: این تکنیک هم مورد پسند مخاطب بزرگسال و هم کودک و نوجوان است و بازخوردهایی که در اکران جشنواره سینماحقیقت، جشنواره عمار و جشنواره تلویزیونی گرفتیم گویای آن بود که تکنیک کمیکموشن به دلیل جذابیت بصری مورد پسند کودکان و نوجوانان است و به دلیل کمک به روایت و قصه مورد اقبال بزرگسال هم میباشد.
چرا «عمق میدان» در زمان جنگ اکران شد؟
کارگردان مستند «عمق میدان»، درباره زمان اکران این فیلم در پلتفرم هاشور با توجه به جنگ تحمیلی اخیر و حمله ناجوانمردانه ارتش تروریستی آمریکا به ناوشکن دنا گفت: به نظرم اکران این اثر همزمان با جنگ رمضان و همچنین روزهای تعطیلی که ناگزیر برای مردم پیش آمده بود، فرصت بسیار مغتنمی برای ارائه حقیقتهای جنگ و استفاده علاقمندان بود.
علی شهابالدین درباره علت عدم ساخت مستند درباره جنگ اخیر نیز توضیح داد و گفت: در خصوص جنگ فعلی، در حال تکمیل مستندی از زندگی یک دانشجوی تازه مسلمان و اتباع خارجی هستم. فرآیند تولید این مستند از سال گذشته شروع شده بود اما در فرآیند کار و شروع جنگ تحمیلی رمضان روایت فیلم متناسب با فضای جنگی حاکم بر کشور به پیش میرود. در واقع در شرایطی که اتباع خارجی کشور را به دلیل جنگ ترک کردند این دانشجو همچنان باقی مانده است و همین موضوع باعث شد تا دلیل ماندن او در جنگ را روایت کنیم.
دوست داشتم در جنگ مستند بسازم اما شرایطش نیست
برنده جایزه شهید آوینی جشنوارهحقیقت در خصوص موانع تولید آثار در شرایط جنگی گفت: به دلیل نبود مدیریت واحد رسانهای در شرایط جنگی و عدم انسجام سازمانهای مختلف در حمایت از فیلمسازان علاقمند و داوطلب کار در این شرایط باعث شده تا بسیاری از مستندسازان با ذوق و دوستدار وطن نتوانند وارد کارزار تولید آثار جنگ شوند.
وی با ابراز امیدواری نسبت به ادامه فعالیت مستندسازی در حوزه دفاع مقدس تصریح کرد: با توجه به تجربه خوب همکاری بنده با نیروی دریایی ارتش و اشراف نسبی به حوزه دفاع دریایی قصد دارم با روایتی جامع از مظلومیت افسران شجاع «ناوشکن دنا» که مظلومانه در آبهای بینالمللی مورد اصابت اژدر دشمن تروریست قرار گرفتند و جان عزیزشان را فدای میهن کردند، مستند بسازم.
هزینه شخصی و عشق به مستند
شهابالدین در مورد سختیهای تولید مستند نیز گفت: «عمق میدان» را تقریباً با هزینه شخصی خودم ساختم. فیلمی که امروز دو میلیارد تومان ارزش دارد، با ۲۰۰ میلیون تومان ساخته شد. بنابراین یک مستندساز باید عاشق باشد زیرا اگر عاشق نباشید، نمیتوانید این همه دردسر را تحمل کنید.
کارگردان مستند «عمق میدان»، درباره شخصیت قهرمان این مستند «ناصر سرنوشت» (امیر دریادار بازنشسته) و اینکه چرا پرتره او ساخته نشد، گفت: ما در این فیلم نیمنگاهی به شهر تولد و چگونگی ورود به دانشگاه و محل تحصیل و دوره پسا خدمت ایشان داشتیم، چون او راوی قصه است اما کلیات فیلم در مورد «عملیات مروارید» میباشد. البته این فیلم درحالی که به موضوع یک عملیات میپردازد، پرتره فشردهای از قهرمان فیلم نیز ارائه میکند.
بیشتر بخوانید:
داستان جوان ۲۶ سالهای که تاریخ جنگ را تغییر داد
وی در خصوص گنجینهها و سرمایههای انسانی دفاع مقدس با ابراز تأسف افزود: قهرمانان زیادی هستند که ما در این سالهای بعد از جنگ سراغشان نرفتیم و سازمانهای مربوطه هم خیلی کمک نکردند که مستندسازان سراغشان بروند، اینها متأسفانه رازها و چیزهایی در دلشان داشتند که پس از سالها به خاک بردند و کسی متوجه آنها نشده است.
شهابالدین خاطرنشان کرد: من از همان سالهای ابتدایی پس از اتمام جنگ هشت ساله، که سرباز و جوانی کم سن و سال بودم - به مسئولان میگفتم روزی این شخصیتهای مهم تاریخساز ما خواهند مرد، بیایید تا دیر نشده سریعتر به آنها بپردازیم. من آن موقع با خلبانها در ارتباط بودم و واقعا دغدغه مستندسازی از آنها را داشتم.
در مراسم اختتامیه نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت جایزه بخش سردار وطن به امیردریادار ناصرسرنوشت شخصیتاصلی فیلم «عمق میدان» اهدا شد.
در ادامه تیزر این مستند را ببینید:
انتهای پیام
