• پنجشنبه / ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ / ۲۰:۴۲
  • دسته‌بندی: فرهنگ حماسه
  • کد مطلب: 1405021005924

روایت نبردهای سرنوشت‌ساز در خلیج فارس

روایت نبردهای سرنوشت‌ساز در خلیج فارس

در تقویم رسمی ایران، دهم اردیبهشت به نام روز ملی خلیج فارس ثبت شده است؛ روزی برای پاسداشت نامی تاریخی و پهنه‌ای راهبردی که قرن‌ها در حافظه ملت ایران جای داشته است. این مناسبت، فرصتی مناسب برای بازخوانی نقش خلیج فارس در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران است؛ منطقه‌ای که در سال‌های دفاع مقدس، تنها یک آبراه اقتصادی نبود، بلکه به صحنه‌ای مهم از تقابل نظامی، مقاومت ملی و رقابت قدرت‌های جهانی تبدیل شد.

به گزارش ایسنا، با آغاز جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه ایران در سال ۱۳۵۹، عراق  تلاش کرد با گسترش درگیری به آب‌های جنوبی ایران، صادرات نفت و امنیت دریانوردی جمهوری اسلامی را هدف قرار دهد. بنادر، سکوهای نفتی و کشتی‌های تجاری در خلیج فارس در معرض تهدید قرار گرفتند. عراق می‌کوشید با فشار اقتصادی، توان مقاومت ایران را کاهش دهد.
در میانه جنگ، مرحله‌ای موسوم به جنگ نفتکش‌ها آغاز شد. عراق با حمایت برخی قدرت‌ها و استفاده از جنگنده‌های پیشرفته، حملات متعددی علیه نفتکش‌ها و کشتی‌های مرتبط با ایران انجام داد. هدف اصلی این حملات، قطع صادرات نفت ایران و ایجاد ناامنی در مسیرهای دریایی بود. در مقابل، ایران نیز اعلام کرد اجازه نخواهد داد یک‌جانبه منافعش در خلیج فارس مورد تهدید قرار گیرد.
در آن سال‌ها، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و همچنین نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ، نقش مهمی در تأمین امنیت آبراه‌ها، اسکورت کشتی‌ها و مقابله با تهدیدات دشمن ایفا کردند. حضور مقتدرانه رزمندگان اسلام در آب‌های جنوبی کشور، مانع تحقق بسیاری از اهداف عراق شد.
یکی از مهم‌ترین رخدادهای جنگ در خلیج فارس، عملیات مروارید در آذر ۱۳۵۹ بود. در آن عملیات، نیروی دریایی ارتش  توانست بخش قابل توجهی از توان دریایی عراق را منهدم کند و سکوهای البکر و الامیه را از مدار عملیاتی خارج سازد. این پیروزی، برتری دریایی ایران را در ماه‌های نخست جنگ تثبیت کرد.

در سال‌های پایانی جنگ، حضور مستقیم آمریکا در خلیج فارس افزایش یافت و این کشور با بهانه حفاظت از کشتی‌رانی، ناوهای خود را وارد منطقه کرد و در عمل به حمایت از عراق پرداخت. این حضور، تنش‌ها را افزایش داد و به درگیری‌های مستقیمی میان نیروهای آمریکایی و ایران انجامید.

اوج این اقدامات خصمانه، ساقط کردن هواپیمای مسافربری ایران ایر در ۱۲ تیر ۱۳۶۷ توسط ناو آمریکایی وینسنس بود؛ جنایتی که به شهادت ۲۹۰ انسان بی‌گناه انجامید و یکی از تلخ‌ترین صفحات تاریخ خلیج فارس را رقم زد. این حادثه نشان داد که خلیج فارس در دوران جنگ، تنها میدان تقابل ایران و عراق نبود، بلکه صحنه مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای نیز شده بود.
با این حال، جمهوری اسلامی ایران در تمام سال‌های جنگ، بر اصل امنیت بومی و حفظ حاکمیت ملی در خلیج فارس تأکید داشت. مقاومت و  پایداری ملت ایران موجب شد دشمنان نتوانند اهداف راهبردی خود را در این منطقه محقق کنند.
امروز، در روز ملی خلیج فارس، مرور آن سال‌ها یادآور این حقیقت است که خلیج فارس تنها یک نام جغرافیایی نیست؛ نماد هویت تاریخی، اقتدار ملی و ایستادگی ملت ایران در برابر تجاوز و زیاده‌خواهی است. این پهنه آبی در سال‌های دفاع مقدس، شاهد حماسه‌هایی بود که همچنان در حافظه تاریخی ایرانیان زنده است.

انتهای پیام