فهیمه صداقت ۴ بهمن ماه، در نشست تخصصی تامین مالی احداث نیروگاه خورشیدی که در نمایشگاه بین‌المللی مشهد برگزار شد، اظهار کرد: در این راستا، منابعی در دسترس قرار گرفت تا فرآیند تسهیل‌گری برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر انجام شود. با توجه به اینکه منابع مستقیمی در اختیار وزارت نیرو برای توسعه تجهیزات وجود نداشت، از منابع مختلفی از جمله منابع بودجه‌ای و سایر منابع قابل استفاده برای توسعه تجدیدپذیرها بهره گرفته شد.

وی با بیان اینکه تامین مالی نیروگاه‌های خورشیدی را می‌توان در دو دسته کلی تامین مالی ریالی و ارزی تقسیم کرد، گفت: در بخش تامین مالی ریالی، از منابع داخلی بانک‌ها و موسسات اعتباری استفاده می‌شود که شامل بانک‌های دولتی و خصوصی است. این بانک‌ها بر اساس گردش حساب متقاضی وارد عمل شده و به متقاضی تسهیلات اعطا می‌کنند. در صورتی که بانک نیاز به استعلامات خاصی داشته باشد، سازمان وارد عمل شده و پاسخ استعلام‌ها را ارائه می‌دهد.

مجری طرح تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ساتبا افزود: صندوق توسعه ملی نیز از طریق بانک‌های عامل که طرف قرارداد عاملیت ریالی هستند، وارد فرآیند می‌شود و تسهیلات ریالی ارائه می‌دهد. در حوزه ریالی صندوق توسعه ملی، به دلیل درگیر بودن منابع بانک‌ها، تمایل زیادی به این نوع تامین مالی ندارد و در صندوق توسعه ملی بیشتر تمرکز بر تامین مالی ارزی است.

وی ادامه داد: صندوق ملی محیط زیست و صندوق نوآوری و شکوفایی از دیگر صندوق‌هایی هستند که در حوزه تجدیدپذیرها فعال شدند. صندوق نوآوری و شکوفایی را می‌توان یک منبع تسهیلاتی نسبتا پایدار دانست. براساس ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، صنایع مکلف هستند برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کنند. درآمدهای حاصل از این محل، ۲۵ درصد آن به حساب صندوق نوآوری و شکوفایی واریز می‌شود تا برای ارائه تسهیلات به نیروگاه‌های تجدیدپذیر تا ظرفیت ۳ مگاوات مورد استفاده قرار گیرد.

صداقت درباره منابع تولید و اشتغال توضیح داد: منابع پیش‌بینی‌شده در قوانین بودجه سنواتی و همچنین منابع تکلیفی مانند منابع تولید و اشتغال، از سال ۱۴۰۳ در اختیار وزارت نیرو قرار گرفت. با پیگیری‌هایی که توسط ساتبا انجام شد، در نهایت در سال ۱۴۰۳ وزارت نیرو به‌عنوان یکی از وزارتخانه‌های مجاز برای استفاده از این منابع بودجه‌ای اضافه شد و بخشی از منابع در اختیار این وزارتخانه قرار گرفت که با اهرمی شدن آن، حدود ۲.۱ همت منابع فعال شد.

وی با اشاره به اینکه در بازار پول و سرمایه نیز ابزارهایی مانند گواهی سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌گذاری خاص مطرح است، ادامه داد: معرفی متقاضیانی که دارای پروانه احداث معتبر هستند، از سوی ساتبا انجام می‌شود و این متقاضیان به بانک‌های عامل، با اولویت بانک رفاه، معرفی می‌شوند. بانک رفاه در زمینه انتشار اوراق گواهی سرمایه‌گذاری خاص نسبت به سایر بانک‌ها پیشرو بوده و در حوزه‌های دیگر غیر از تجدیدپذیرها نیز عملکرد مناسبی در سال گذشته داشته است.

مجری طرح تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ساتبا با بیان اینکه از دیگر ابزارهای تامین مالی می‌توان به اوراق مرابحه، صندوق پروژه و گواهی صرفه‌جویی تامین مالی اشاره کرد، افزود: آن‌ها ابزارهای نسبتا جدیدی در توسعه تجدیدپذیرها به شمار می‌روند و حتی در پروژه‌های بهره‌وری نیز مورد استفاده قرار گرفتند. در حوزه گواهی صرفه‌جویی، دو نوع گواهی وجود دارد؛ نخست، گواهی صرفه‌جویی محقق‌شده که پس از وقوع و تحقق صرفه‌جویی صادر می‌شود و دوم، گواهی صرفه‌جویی تامین مالی که برای پروژه‌هایی مانند نیروگاه‌های خورشیدی صادر می‌شود.

وی درباره تامین مالی ارزی تصریح کرد: در تامین مالی ارزی، با مشارکت صندوق توسعه ملی و در قالب دو نوع قرارداد تسهیلات ارزی و مشارکت صندوق نمود پیدا می‌کند؛ به‌ویژه موضوع مشارکت که از مردادماه، با اجازه مقام معظم رهبری، صندوق توسعه ملی مجوز ورود به حوزه سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر را دریافت کرد. در این خصوص، دو مصوبه اصلی شامل مصوبه مربوط به ۷ هزار مگاوات و مصوبه مربوط به ۸ هزار مگاوات است.

صداقت با تاکید بر اینکه سرمایه‌گذاری خارجی نیز به‌صورت اف دی آی انجام می‌شود، بیان کرد: این معنای سرمایه‌گذاری مستقیم است که در آن سرمایه‌گذار خارجی می‌تواند تا ۱۰۰ درصد سهام یک شرکت داخلی را در اختیار داشته باشد و یا به‌صورت یک شرکت مشترک فعالیت کند، یا حتی شرکتی را به‌طور کامل احداث کرده و مالک ۱۰۰ درصد سهام آن باشد. در این حالت، ثبت سفارش‌ها را بدون انتقال ارز انجام می‌دهد و مطابق قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی، مجوز مربوطه را اخذ کرده و فعالیت خود را ادامه می‌دهد. در حال حاضر، ۸۱ پروژه در صنعت تجدیدپذیر دارای سرمایه‌گذاری خارجی هستند که عمدتا در حوزه نیروگاه‌های خورشیدی فعالیت می‌کنند.

وی با بیان اینکه مرکز مبادله طلا نیز ابزار جدیدی را تحت عنوان اوراق مرابحه ارزی در حال اجرا دارد، افزود: این اوراق بیشتر برای صنایع، به‌ویژه صنایعی که دارای صادرات هستند، مناسب است. یکی از شروط استفاده از این اوراق این است که متقاضی حتما دارای درآمد صادراتی باشد. بنابراین، نیروگاهی که صرفا در حوزه احداث نیروگاه تجدیدپذیر فعالیت دارد و درآمد آن ریالی است، امکان استفاده از این اوراق را ندارد. نرخ بهره این نوع تامین مالی حدود ۹.۵ تا ۱۰ درصد است.

مجری طرح تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ساتبا اظهار کرد: در سال ۱۴۰۱ تفاهم‌نامه‌ای به ارزش ۵ میلیارد دلار با صندوق توسعه ملی منعقد شد تا این منابع برای تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر در اختیار متقاضیان قرار گیرد. بر اساس این تفاهم‌نامه، قرار بود حدود ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه از محل این منابع اجرا شود و ما نیز این ظرفیت را به بانک‌ها معرفی کردیم، اما عملکرد آن بسیار ضعیف بود. در نهایت، تنها حدود ۲۷ پروژه به ظرفیت ۱۷۵۵ مگاوات و مجموعا ۸۳ میلیون دلار موفق به دریافت مصوبه از بانک‌ها شدند.

وی ادامه داد: علت اصلی این موضوع، وجود دو چالش عمده در تسهیلات ارزی صندوق توسعه ملی بود. نخست اینکه نیروگاه‌های خورشیدی و تجدیدپذیر دارای درآمد ریالی هستند، در حالی که طبق نظام‌نامه صندوق، تسهیلات ارزی باید به پروژه‌هایی اعطا می‌شد که دارای درآمد ارزی باشند. این مسئله با این استدلال که صنعت تجدیدپذیر ذاتا ارزآور نیست و راهکاری جز استفاده از تسهیلات ارزی ندارد، پیگیری شد و در نهایت بانک مرکزی اعلام کرد که تامین ارز بازپرداخت اقساط صندوق توسعه ملی برای طرح‌های تجدیدپذیر را بر عهده می‌گیرد. به این ترتیب، مشکل عدم تطابق ارزی برای نیروگاه‌های تجدیدپذیر برطرف شد.

وی چالش دوم را موضوع ارزبری پروژه‌های نیروگاه‌های تجدیدپذیر دانست و گفت: این مسئله به این دلیل بود که بخش عمده تجهیزات این نیروگاه‌ها وارداتی است. از سوی دیگر، سیاست ساخت داخل نیز مطرح بود که اجازه نمی‌داد تجهیزات به‌صورت کامل وارد شوند. برای حل این مسئله، هماهنگی‌هایی با وزارت صمت انجام شد و در نهایت شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا مصوبه‌ای صادر کرد که بر اساس آن، تا پایان سال جاری ۱۰۰ درصد تجهیزات نیروگاه‌های خورشیدی از شمول کمیته ساخت داخل مستثنا شدند.

مجری طرح تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ساتبا درباره فرآیند اعطای تسهیلات ارزی صندوق توسعه ملی تشریح کرد: شروع فرآیند منوط به دریافت معرفی‌نامه نیست، چراکه طبق نظام‌نامه، متقاضی می‌تواند مستقیما از طریق بانک عامل اقدام کند. به این صورت که متقاضی درخواست خود را به بانک عامل ارائه می‌دهد. درخواست تسهیلات ارزی صندوق توسعه ملی صرفا به بانک‌هایی امکان‌پذیر است که قرارداد ارزی با صندوق داشته باشند. از جمله این بانک‌ها می‌توان به بانک‌های تجارت، ملت، شهر، رفاه و توسعه صادرات اشاره کرد.

وی افزود: ابتدا متقاضی درخواست خود را به بانک عامل ارائه می‌دهد و در آنجا تشکیل پرونده انجام می‌شود. در صورتی که مورد تایید قرار گیرد و وثایق لازم که معمولا تا ۱۲۰ درصد اصل و سود تسهیلات را پوشش می‌دهد تامین شود، پرونده تکمیل می‌شود. در نهایت، بانک یک شناسنامه اعتباری تهیه کرده و آن را در اختیار صندوق توسعه ملی قرار می‌دهد. صندوق نیز پس از بررسی، مصوبه خود را صادر کرده و در اختیار بانک قرار می‌دهد و سپس مسدودی ارزی صادر می‌شود. بعد از صدور مسدودی توسط بانک مرکزی، تسهیلات پرداخت خواهد شد.

صداقت با اشاره به اینکه سقف تسهیلات ارزی صندوق توسعه ملی ۷۵ درصد هزینه اجرای طرح را پوشش می‌دهد، تاکید کرد: از آنجا که منابع صندوق، منابع خارج از کشور است، صندوق حداکثر تا ۷۵ درصد هزینه اجرای طرح تسهیلات پرداخت می‌کند. نرخ بهره این تسهیلات ۸ درصد سالانه است. حداکثر دوره مشارکت ۳ سال در نظر گرفته می‌شود که البته بسته به ظرفیت نیروگاه متفاوت است. دوره تنفس ۶ ماه و دوره بازپرداخت ۵ سال است. در مجموع، صندوق توسعه ملی به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کند که کل دوره تامین مالی از ۸ سال بیشتر نشود. بازپرداخت اصل و فرع تسهیلات نیز باید به‌صورت ارزی انجام شود.

وی در خصوص مستندات مورد نیاز برای صدور شناسنامه اعتباری گفت: مجوزهای اولیه از جمله پروانه احداث و قراردادهای ساتبا به همراه معرفی‌نامه خطاب به بانک عامل، گزارش توجیه مالی و اقتصادی طرح، احراز اولویت طرح توسط بانک، اعلام اصالت پروفرما و تایید قیمت توسط ساتبا است. همچنین ابلاغ رای هیئت نظارت نیز از جمله مدارک بود که البته این بند برای نیروگاه‌های خورشیدی تا پایان امسال حذف شده و دیگر نیازی به آن وجود ندارد.

مجری طرح تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ساتبا درباره طرح ۷۰۰۰ مگاواتی توضیح داد: با ورود صندوق توسعه ملی به حوزه سرمایه‌گذاری پروژه‌های نیروگاهی، در حال حاضر طرح ۷۰۰۰ مگاواتی در دستور کار قرار گرفته که چند مرحله فراخوان آن اجرا شده است. این طرح برای اشخاص حقوقی با ظرفیت بالای ۲ مگاوات تا سقف ۲۰۰ مگاوات برای هر ذی‌نفع واحد طراحی شده و متقاضیان می‌توانند در قالب مدل مشارکت در این طرح حضور داشته باشند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین مزیت‌های آن، بحث وثایق است؛ به‌طوری‌که در این مدل دیگر نیازی به اخذ وثایق ۱۲۰ درصدی وجود ندارد و تنها ۳۰ درصد اصل سرمایه صندوق به‌عنوان وثیقه خارج از طرح دریافت می‌شود. صندوق توسعه ملی در این مدل به‌عنوان شریک پروژه وارد می‌شود، اما مالک یا سهام‌دار پروژه نخواهد شد و صرفا تا زمان تسویه مطالبات خود و دستیابی به سود ۸.۵ درصدی در پروژه باقی می‌ماند. در حال حاضر هفت بانک به‌عنوان کارگزار مالی مشارکت صندوق فعالیت دارند.

مجری طرح تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ساتبا ادامه داد: یکی دیگر از مزیت‌های مدل مشارکت این است که به متقاضی وام نقدی پرداخت نمی‌شود، بلکه تجهیزات در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌گیرد. در حال حاضر بخشی از خرید تجهیزات انجام شده و هزینه آن پرداخت شده است و این تجهیزات در حال تحویل به متقاضیان است. هزینه تجهیزات به ازای هر مگاوات حدود ۲۶۵ هزار دلار و کل هزینه اجرای طرح حدود ۳۲۵ هزار دلار به ازای هر مگاوات برآورد شده است.

وی درخصوص طرح ۸۰۰۰ مگاواتی، تشریح کرد: طرح ۸۰۰۰ مگاواتی مخصوص متقاضیانی است که ظرفیت بالای ۵۰ مگاوات دارند؛ نه الزاما در یک ساختار، بلکه ممکن است در یک یا چند سایت که در مجموع بالای ۵۰ مگاوات باشند. فرآیند طرح ۸۰۰۰ مگاوات از نظر ماهیت، تقریبا مشابه سایر طرح‌هاست. متقاضیان درخواست خود را به‌صورت کتبی ارائه می‌دهند. کسانی که بالای ۵۰ مگاوات هستند، باید غیر دولتی باشند؛ دستگاه‌های دولتی نمی‌توانند از این طرح استفاده کنند. در این طرح، منابع بر اساس پروفرم‌های ارائه‌شده، توسط صندوق در اختیار متقاضی قرار می‌گیرد؛ در این طرح منابع ارزی بر اساس پروفرم‌ها و از خارج از کشور تامین می‌شود و صندوق به‌عنوان شریک وارد پروژه خواهد شد.

صداقت ادامه داد: متقاضی باید شخص حقوقی غیر دولتی باشد، پروانه احداث تجدیدپذیر بالای ۵۰ مگاوات داشته باشد و تمام مدل‌های قرارداد به‌جز ماده ۱۲ می‌توانند از این طرح استفاده کنند.

وی درباره اوراق مرابحه ارزی مطرح کرد: اگر پروژه صنعتی باشد و درآمد ارزی داشته باشد، می‌تواند از این اوراق استفاده کند. این ابزار معمولا برای تامین مالی از ۲۰ میلیون یورو تا سقف ۲۰۰ میلیون یورو کاربرد دارد و برای مبالغ کمتر، به‌دلیل هزینه‌های ساختار مالی، صرفه اقتصادی ندارد. مزیت این اوراق این است که در طول دوره سررسید، فقط سود پرداخت و اصل مبلغ در پایان دوره به‌صورت یکجا تسویه می‌شود. فرآیند آن شامل برگزاری جلسه توجیهی بین ناشر و مرکز مبادله است و این ابزار در بستر مرکز مبادله طلا و ارز ایران معامله می‌شود. این روش برای پروژه‌هایی مناسب است که در کنار درآمد ریالی، درآمد صادراتی ارزی نیز دارند تا نوسانات نرخ ارز پوشش داده شود.

مجری طرح تامین مالی نیروگاه‌های تجدیدپذیر ساتبا با بیان اینکه در حوزه تامین مالی غیردولتی و فاینانس، از امسال به‌جای شورای اقتصاد، شورای ملی تامین مالی در وزارت امور اقتصادی و دارایی متولی شده است، خاطرنشان کرد: در این فرآیند، یک‌سری مستندات اولیه توسط ساتبا در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد تا برای صدور ضمانت‌نامه‌های حاکمیتی اقدام شود؛ ضمانت‌نامه‌ای که فاینانسر خارجی برای ورود به پروژه و پرداخت تسهیلات به متقاضی به آن نیاز دارد. این مدل بیشتر مناسب پروژه‌های بزرگ‌تر است و برای پروژه‌های کوچک‌تر، تامین مالی ریالی کاربردی‌تر است.

وی با تاکید بر اینکه در حوزه یارانه سود، بخشی از منابع در اختیار بانک‌های عامل و صندوق کارآفرینی امید قرار گرفته است، تصریح کرد: از دیگر منابع پایدار، منابع صندوق کارآفرینی امید است که از محل صنایع تامین می‌شود و محدود به یک سال نیست. این تسهیلات صرفا به اشخاص حقوقی تعلق می‌گیرد، حداقل ۳۰ درصد آورده متقاضی الزامی است. در صندوق نوآوری و شکوفایی نیز نرخ سود ۶ واحد درصد کمتر از نرخ مصوب شورای اقتصاد است؛ به‌طوری که در سال جاری با نرخ مصوب ۲۳ درصد، تسهیلات با نرخ ۱۸ درصد ارائه می‌شود. دوره مشارکت و تنفس ۶ ماه و دوره بازپرداخت چهار سال و نیم است.

صداقت در خصوص اوراق گواهی سپرده سرمایه‌گذاری خاص گفت: اشخاص حقوقی می‌توانند به بانک‌ها مراجعه و درخواست انتشار این اوراق را ثبت کنند. نرخ سود این اوراق معمولا بالا و در حدود نرخ‌های بازار سرمایه است و گاهی به ۴۰ درصد نیز می‌رسد. این ابزار بیشتر مورد استفاده پروژه‌های بزرگ است و کمتر برای پروژه‌های کوچک توصیه می‌شود. سقف تامین مالی از این محل تا ۸۰ درصد هزینه اجرای طرح است. دوره تنفس این اوراق سه ماه و از زمان تخصیص منابع، بازپرداخت سود آغاز می‌شود.

وی بیان کرد: گواهی صرفه‌جویی انرژی به‌عنوان یکی از ابزارهای نوین بازار سرمایه برای تامین مالی طرح‌های صرفه‌جویی و ارتقای بهره‌وری قابل استفاده است. این ابزار نسبتا جدید است و از آنجا که نرخ سود آن بالاست، در پروژه‌هایی مانند نیروگاه‌های تجدیدپذیر می‌توان از محل صرفه‌جویی سوخت، گواهی صرفه‌جویی انرژی از نوع تامین مالی دریافت کرد. در این حالت، چون صرفه‌جویی انرژی محقق شده است، امکان صدور گواهی صرفه‌جویی انرژی فراهم می‌شود.

انتهای پیام