به گزارش ایسنا، مؤسسه «میراث مانا نقش» به عنوان یک سازمان غیردولتی (NGO) دارای مقام مشورتی یونسکو که در تهیه تعدادی از پروندههای ثبت جهانی میراث ناملموس ایران، نقش داشته است، در هفته اخیر، در نامهای رسمی خطاب به مدیرکل و دبیر کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو، نسبت به آسیبهای و خطرات فزاینده ناشی حملات نظامی جاری بر میراث فرهنگی، میراث زنده، جوامع محلی و میراثداران در ایران هشدار داد و توجه و اقدام مؤثرتر یونسکو در چارچوب مأموریت این سازمان برای حفاظت از میراث و حمایت از صلح را خواستار شد.
در این نامه که در اختیار ایسنا نیز قرار داده شده، با اشاره به تداوم حملات نظامی در شهرها و مناطق مختلف ایران تأکید شده است که «این وضعیت هم جان انسانها و امنیت جوامع محلی را تهدید میکند و هم شمار قابل توجهی از آثار تاریخی، محوطههای فرهنگی، موزهها و دیگر مراکز حافظه تاریخی کشور را نیز در معرض خطر جدی قرار داده است.»
در این نامه که همسو با درخواستهای پیشین دیگر نهادهای ایرانی از یونسکو است، با یادآوری خسارات شدید و فراوان حملات تجاوزگران به بسیاری از بناها و آثار تاریخی کشور، از بناهای ثبت جهانی کاخ گلستان در تهران، باغ چهلستون و میدان نقش جهان در اصفهان، بهعنوان مهمترین نمونههای آسیبدیده یاد شده است. همچنین تأکید شده است «بسیاری از دیگر بناهای ثبت جهانی ایران، از جمله اورامانات، دره خرمآباد، بیستون، هگمتانه، بافت تاریخی شهر یزد، مسجد جامع اصفهان، خانقاه و بقعه شیخ صفیالدین اردبیلی، بازار تاریخی تبریز، کاروانسراهای ایرانی، قنات ایرانی و ... همچنان در معرض خطر ناشی از حملات هوایی، اصابت موشک و امواج انفجار قرار دارند.»
در ادامه نامه یادآوری شده است که «با این حال، نباید خسارتهای ناشی از این حملات صرفاً در حد آسیب به بناهای تاریخی در نظر گرفته شود؛ زیرا برخی از این بناها از برجستهترین بسترهای تجلی، نمایش و انتقال عناصر مهم میراث فرهنگی ناملموس و خلاقیت ایرانیان در طول تاریخ پرافتخار این مرز و بوم بودهاند. در این چارچوب، به خسارتهای وارد شده به نفیسترین نمونههای هنر آینهکاری ایرانی در کاخ گلستان و نیز آسیب به کهنترین نمونههای هنر آینهکاری و هنر نگارگری بر دیوارهای چهلستون اشاره شده است. همچنین نابودی شمار زیادی از قایقها و لنجهای سنتی در بندر جاسک، آسیبی مستقیم به نمودهای عنصر ثبت جهانی «مهارتهای سنتی ساختن و راندن لنجهای ایرانی در خلیج فارس» ارزیابی شده است.» شایان ذکر است «هنر آینهکاری در معماری ایرانی» و «هنر نگارگری» هر دو از عناصر ثبت جهانی میراث فرهنگی ناملموس هستند.
بخش مهمی از این نامه به آثار جنگ بر میراث ناملموس و زندگی فرهنگی جوامع اختصاص دارد. در این بخش آمده است که «ناامنی، تخریب خانهها، سوگواری و اختلال در زندگی عادی، اجرای آیینها، رسوم اجتماعی و سنتهای وابسته به گردهمایی را مختل کرده است.» در همین راستا، هشدار داده شده است که «همزمانی جنگ با ماه مبارک رمضان، بر اجرای عنصر ثبت جهانی «افطاری و سنتهای اجتماعی-فرهنگی آن» و دیگر آیینها و مناسک دینی و اجتماعی این ماه در همه جوامع مسلمان اثر منفی گذاشته است. همچنین در آستانه نوروز، بسیاری از خانوادهها و جوامع در شهرهای مختلف کشور از آمادگی برای سال نو، برگزاری آیینهای استقبال از نوروز، دید و بازدیدها، گردهماییها و دیگر رسوم وابسته به عنصر ثبتشده جهانی «نوروز» بازماندهاند.»
در ادامه این نامه تأکید شده است که «نوروز تنها یک مناسبت تقویمی معمول نیست، بلکه به عنوان آغاز سال نو، مهمترین و گستردهترین جشن ملی ایرانیان و نیز یک رویداد فراملی در بخشهای وسیعی از آسیای مرکزی، غربی و جنوبغربی است و جایگاهی شناختهشده در رویدادهای فرهنگی جهان، از جمله روز جهانی نوروز در ۲۱ مارس در تقویم رسمی سازمان ملل دارد. از اینرو، اختلال در برگزاری آن، بهویژه در شرایطی که بسیاری از خانوادهها در سوگ، آوارگی یا زیر فشار مستقیم جنگ قرار دارند، تنها یک وقفه اجتماعی ساده نیست، بلکه آسیبی جدی به تداوم سرزندگی فرهنگی و پیوندهای میاننسلی جوامع به شمار میآید.»
در بخش دیگری از این نامه همچنین به آسیب واردشده به مدارس و مراکز آموزشی و علمی اشاره شده و این موضوع از منظر اختلال در نظام آموزشی و انتقال میاننسلی دانش و ارزشهای فرهنگی، نگرانکننده ارزیابی شده است.
این موسسه در پایان این نامه، با اشاره به مواضع اخیر یونسکو در بیانیههای رسمی، خواستار تقویت نقش این سازمان بینالمللی، در چارچوب رسالت خود برای حمایت از تنشزدایی، و حفاظت و پاسداری از میراث فرهنگی و جوامع آسیبدیده، با بهرهگیری از تجربه خود در وضعیتهای مشابه شده است.
انتهای پیام
