• پنجشنبه / ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ / ۲۲:۴۸
  • دسته‌بندی: تجسمی و موسیقی
  • کد مطلب: 1405020301810

روایت معماران از جراحت ساختمان‌ها در سایه جنگ

روایت معماران از جراحت ساختمان‌ها در سایه جنگ

سوم اردیبهشت‌ماه، در حالی به‌عنوان روز معمار گرامی داشته شد که همزمان با تخریب و آسیب‌دیدگی برخی بناها در پی حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران، این مناسبت با عنوان «دوباره می‌سازمت وطن» رنگ و بویی متفاوت داشت و معماران نه‌تنها از خلق فضا، بلکه از حافظه، هویت و زخم‌های برجای‌مانده بر پیکره معماری سخن گفتند.

به گزارش ایسنا، بعدازظهر امروز (پنجشنبه، ۳ اردیبهشت) آیین گرامیداشت روز معمار به همت انجمن مفاخر معماری ایران و با حضور جمعی از معماران پیشکسوت برگزار شد.

در این مراسم اسکندر مختاری - معمار پیشکسوت - با اشاره به اینکه میان انسان و معماری یک وجه مشترک پررنگ وجود دارد و آن، ماهیت خاطره‌مند هر دو است، گفت: شهر بر بستر خاطرات شکل می‌گیرد؛ صبح روز دوازدهم فروردین‌ماه بود که پس از مشاهده اخبار حملات حوالی بازار، نگران کاخ گلستان شدم و بلافاصله با مدیریت مجموعه تماس گرفتم. پس از اطلاع از وقوع حادثه، خود را به سرعت به محل رساندم و صحنه میدان ارک برایم باورکردنی نبود.

مختاری با اشاره به جزئیات آسیب‌های واردشده به کاخ گلستان تصریح کرد: این ساختمان ظرف خاطرات است. فقط انسان‌ها نیستند که مجروح می‌شوند بلکه ساختمان‌ها نیز مجروح می‌شوند اما ساختمان‌ها حامل لایه‌های مختلف تاریخ هستند. 

او ادامه داد: ساختمان‌هایی که به عنوان میراث فرهنگی می‌شناسیم توسط «هنرمندترین افراد جامعه خودشان» به وجود آمده و حاصل «ذهن خلاق انسان فرهنگی در طول اعصار و قرون» است و وقتی جنگ می‌شود، این موارد که محصولِ انسانِ متفکرِ گذشته است و قرار است به نسل انسان توالی یابد، صدمه می‌بیند. 

روایت معماران از جراحت ساختمان‌ها در سایه جنگ

در ادامه این مراسم، مصطفی بهزادفر - دیگر معمار پیشکسوت - نیز در سخنانی با محوریت «فروپاشی دو فضا شامل ذهن کودک و معماری» تأکید کرد: در این شرایط مهم‌ترین حس کودک ایران، حس ترس است؛ ترسی بازتاب‌ از جنگ و فراتر از ترس‌های متداول و چندبعدی و مشتمل بر انواع ترس‌هاست؛ ترس از از دست دادن امنیت و ایمنی، از دست دادن آزادی، دلبستگی‌ها و گشودگی و از دست دادن والدین.

بهزادفر با استناد به اصول روان‌شناسی توضیح داد: نمودهای ترس در کودک با نمودهای متداول متفاوت است. ما ممکن است یک ترس مانند ترس از خراب شدن خانه داشته باشیم، اما کودک مجموعه‌ای از ترس‌های ناخودآگاه را تجربه می‌کند.

این معمار در ادامه به معماری کودک در شرایط جنگ پرداخت و تصریح کرد: کودک وقتی با صحنه مواجه می‌شود تحلیل نمی‌کند؛ کودک می‌پذیرد و رنج می‌کشد. کودک در فضای ذهنی‌اش هضم می‌کند و این همان کاری است که فضای معمارانه نیز انجام می‌دهد؛ فضای معمارانه فضای مهندسی ساختمان نیست، بلکه فضایی روحانی و غیرقابل تعریف است. 

روایت معماران از جراحت ساختمان‌ها در سایه جنگ

او یادآور شد: در همین راستا معمار تلاش می‌کند فضا را از انواع قیودات زمانی، مکانی، کالبد و منظر و طبیعت آزاد کند تا حس ایجاد شود. طراحی با حس و کیفیت سروکار دارد و اینجا عمیق‌ترین پیوند با کودک برقرار می‌شود. از همین رو پیوندی که معماری با کودک برقرار می‌کند پیوند داینامیکی درگیر با روح است. 

بهزادفر با اشاره به پیوند عمیق میان معماری و کودک افزود: نخستین مفهوم مکان در ذهن انسان، یک مکان ادراکی است که در ذهن کودک شکل می‌گیرد. در مکان معمارانه، طراح به دنبال این است که هنجارهای کیفیت‌های محیطی امنیت، زیبایی، تعلق خاطر و تناسبات بصری و ایمنی را شکل دهد و جنگ بدون هیچ پرسشی از معمار و کودک و ساختمان، تمامی این حس‌ها و "همه داشته‌ هنجاری" را به‌یک‌باره و بدون مقدمه تخریب می‌کند. 

بهزادفر تصریح کرد: کاری که طراحی معماری می‌تواند انجام دهد این است که در شرایط بحرانی جنگ، با خالص‌ترین عنصر انسانی، درگیر فضای ذهنی شود و این عنصر کودکی است که اصلا تحلیل نمی‌کند.

این معمار پیشکسوت با اشاره به نقش معماری در چنین شرایطی گفت: آنچه معماری می‌تواند ارائه دهد، گشودگی، راه خروج و تاب‌آوری است.

روایت معماران از جراحت ساختمان‌ها در سایه جنگ

در ادامه آیین بزرگداشت روز معمار نیز بهروز مرباغی - عضو انجمن مفاخر معماری ایران - با اشاره به دغدغه‌های خود دربارۀ کودکان مدرسه میناب در شرایط جنگ، از طراحی یک مدرسه با تکیه بر مبانی نظری خبر داد و ضمن تشریح جزییات طرح خود، گفت: این مبانی نظری این بود که چرا جنگ؟ چرا این کودکان کشته شدند؟ فرم کلی این مدرسه به شکل علامت سؤال طراحی شده است. ستون‌هایی که در این طرح به‌کار رفته، به تعداد کودکان و معلمانی است که جان خود را از دست داده‌اند و چراغ‌هایی بر فراز این ستون‌ها قرار دارد با این مفهوم که این جان‌فداها چراغ راه آینده ما خواهند بود. 

انتهای پیام