دهقانی اشکذری ـ رئیس دانشگاه آزاد اسلامی یزد، مدرس رسانه و دکترای کارآفرینی از دانشگاه تهران ـ در گفتوگو با ایسنا، با تبریک روز ارتباطات به فعالان این حوزه، درباره نسبت میان ارتباطات علمی و مشارکت عمومی و نیز موضوع قطع اینترنت اظهار کرد: سیاستگذاری اینترنت بینالملل یک مسئله حاکمیتی است اما در عین حال لازم است نوع نگاه به این مسئله تا حدی اصلاح شود تا بتوان پاسخگوی نیازهای علمی و پژوهشی کشور بود.
طراحی شبکه اختصاصی و پرسرعت برای پژوهشگران
دکتر دهقانی اشکذری نخستین پیشنهاد خود را ایجاد «دسترسی آزاد و ایمن علمی» به جای دسترسی عمومی بدون ضابطه عنوان کرد و گفت: تصمیمگیریهای این حوزه گاه بهصورت صفر و صد و بدون توجه کافی به واقعیتهای میدانی اتخاذ میشود. در حالی که میتوان بهصورت مرحلهای و تدریجی عمل کرد.
وی با اشاره به اینکه در جنگهای اخیر، مراکز علمی، شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها از اهداف اصلی بودهاند، افزود: امروز جنگ، جنگ علم و فناوری است. بنابراین باید زیرساختی پیشبینی شود که پژوهشگران بتوانند در شرایط خاص نیز فعالانه نقشآفرینی کنند. ایجاد یک شبکه اختصاصی، پرسرعت و بدون فیلترهای مخرب آموزشی و پژوهشی برای افراد شناسنامهدار علمی میتواند بخشی از این نیاز را پاسخ دهد.
احیای اتاقهای گفتوگوی علمی بینالمللی
رئیس دانشگاه آزاد یزد دومین پیشنهاد خود را احیای اتاقهای گفتوگوی علمی در سطح بینالمللی دانست و اظهار کرد: دانشگاهها میتوانند از ظرفیت VPNهای قانونی یا سایر زیرساختهای موجود برای فعالسازی این فضاها استفاده کنند.
وی ادامه داد: در برخی مقاطع، حتی بانک جامع ایمیلهای دانشگاهی یا بستر مناسب برای انتقال روایت علمی کشور به جهان را در اختیار نداشتیم. در حالی که برخی اساتید بهصورت فردی در شبکههای علمی جهانی حضور یافته و موفق هم بودهاند. اگر این ارتباطات بهصورت سازمانیافته و گسترده شکل بگیرد، آثار قابلتوجهی خواهد داشت.
لزوم دسترسی مستقیم به پایگاههای معتبر علمی
دهقانی اشکذری با اشاره به مشکلات ایجادشده در دورههای قطعی اینترنت برای اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی گفت: فراهم کردن دسترسی مستقیم و پایدار به پایگاههای معتبر علمی همچون Nature، ScienceDirect، Emerald و سایر دیتابیسهای مهم دنیا ضروری است. این دسترسیها میتواند بدون ایجاد محدودیت داخلی برای پژوهشگران فراهم شود تا فعالیتهای علمی کشور دچار وقفه نشود.
دیپلماسی دانشگاهی مردممحور و تقویت روایت علمی
وی همچنین بر ضرورت طراحی شبکههای «روایتپردازی علمی» تأکید کرد و گفت: در قالب دیپلماسی دانشگاهی مردممحور، دانشگاهیان و دانشجویان میتوانند دستاوردهای علمی و روایتهای مرتبط با واقعیتهای کشور را به جهان منتقل کنند. این اقدام علاوه بر تقویت نفوذ رسانهای، میتواند به بازسازی سرمایه اجتماعی نیز کمک کند.
به گفته وی، تحقق این امر بیش از آنکه نیازمند بودجههای سنگین باشد، مستلزم ارتقای سواد رسانهای ملی و بینالمللی است.
در این زمینه بخوانید:
دهقانی اشکذری در بخش دیگری از گفتوگو با ایسنا با اشاره به تجربه قطعی سراسری اینترنت تصریح کرد: قطع بلندمدت اینترنت، پژوهشهای مشارکتی بینالمللی، ارتباطات علمی داخلی و حتی افکارسنجیهای اجتماعی را با اختلال مواجه کرد. در حالی که میتوان این وضعیت را با یک مدل دسترسی هوشمند و طبقهبندیشده مدیریت کرد.
وی در توضیح این مدل به سه سطح اشاره کرد: سطح سبز شامل دسترسی کامل به سایتهای علمی و آموزشی که نگرانی امنیتی یا سیاسی خاصی ندارند؛ حتی در بسترهای خارجی است. سطح زرد شامل دسترسی برای افراد دارای هویت مشخص مانند اعضای هیات علمی، خبرنگاران و فعالان رسانهای معتمد به شبکههای اجتماعی خارجی نظیر اینستاگرام، تلگرام و واتساپ برای انتقال روایت کشور در سطح بینالمللی و سطح قرمز شامل اعمال محدودیت برای برخی محتواهای امنیتی، سیاسی یا غیرآموزشی با تعریف چارچوب مشخص است.
وی تأکید کرد: به جای اعمال محدودیت یکسان برای همه اقشار، میتوان نظام «مدیریت دسترسی هوشمند» را مبتنی بر نیاز و هویت کاربران اجرا کرد.
پیشنهاد ایجاد رصدخانه دیپلماسی ارتباطی در دانشگاهها
رئیس دانشگاه آزاد یزد پیشنهاد چهارم خود را ایجاد یک «رصدخانه سیاستهای ارتباطی یا دیپلماسی ارتباطی» در دانشگاهها عنوان کرد و گفت: یکی از دانشگاههای بزرگ یا دانشکدههای ارتباطات میتواند میزبان چنین مرکزی باشد.
وی وظایف این رصدخانه را شامل پایش تجربههای جهانی کشورهایی مانند برزیل، هند و ترکیه، ارزیابی پیامدهای فرهنگی و اقتصادی محدودیتهای ارتباطی، بررسی آثار آن بر جامعه دانشگاهی و ارائه پیشنهادهای سیاستی به نظام حکمرانی دانست.
ضرورت بازنگری مستمر در سیاستهای ارتباطی
دهقانی اشکذری در جمعبندی اظهار کرد: نظام ارتباطی علمی کشور نباید ناگزیر باشد میان «فیلتر مطلق» و «آزادی بیقید و شرط» یکی را انتخاب کند. با حفظ ملاحظات امنیت ملی، میتوان دسترسی هدفمند و مسئولانه برای دانشگاهیان، رسانهها و فعالان این حوزه طراحی کرد.
وی خاطرنشان کرد: در مدیریت گفته میشود تصمیم درست نیازمند اطلاعات درست است و اطلاعات درست نیز بدون ارتباطات مؤثر، کارآمد و اثربخش شکل نمیگیرد.
انتهای پیام
