حجتالاسلام والمسلمین محمد برزگر- معاون پژوهشی مرکز تخصصی شیعهشناسی و استاد حوزه- به مناسبت سالروز شهادت امام جواد(ع) در گفتوگو با ایسنا با اشاره به چرایی اهمیت این امام همام برای نسل جوان امروز، اظهار کرد: امام جواد(ع) در سن هشت سالگی به امامت رسیدند. این رهبری زودهنگام در فضای سیاسی و امنیتی خفقانآور عباسیان، همراه با مدیریت فشارها و ورود علمی رسمی، باعث شد ایشان قدرت گفتمانسازی ایجاد کرده و شبکه وکالت را توسعه دهند.
وی افزود: ما با مدلی مواجهیم که در آن «جوانی» به اضافه «فشار سیاسی»، «محدودیت اقتصادی» و «تهدید فرهنگی» به تولید قدرت نرم و سرمایه اجتماعی تبدیل شده است. اکنون باید این موضوع را به راهکارهای عملی تبدیل کنیم.
راهکارهای اقتصادی از سیره امام جواد(ع)
معاون پژوهشی مرکز تخصصی شیعهشناسی با بیان اینکه اولین راهکار اقتصادی برگرفته از سیره امام جواد(ع)، شبکهسازی اقتصادی به جای تمرکزگرایی است، اظهار کرد: ایشان با تشکیل شبکه وکلا و تقویت نمایندگان مالی در شهرهای مختلف، خمس و وجوهات را مدیریت میکردند. این الگو، اقتصادی مقاومتی مبتنی بر شبکه توزیع هوشمند است. کاربرد آن برای جوانان امروز، ایجاد شبکههای کارآفرینی محلی، تقویت تعاونیهای دانشبنیان، صندوقهای قرضالحسنه تخصصی و اکوسیستمهای استارتاپی منطقهای است.
برزگر ادامه داد: شبکه وکالت در واقع یک سیستم مالی غیرمتمرکز در دل حکومت متمرکز عباسی بود که امروزه میتوان آن را معادل اقتصاد دیجیتال، بلاکچین و شبکههای مردمی تحلیل کرد.
وی دومین راهکار را «تربیت نیروی متخصص به جای تمرکز بر سرمایههای پولی» دانست و گفت: امام جواد(ع) با مناظرات علمی خود شاگردانی تربیت کردند که خود به مرجعیت علمی رسیدند. سرمایه انسانی از سرمایه مالی مهمتر است. امروز جوانان باید بر مهارتهای عمیق تمرکز کرده و برند تخصصی شخصی ایجاد کنند. اگر مهارت نباشد، سرمایه نیز شکست میخورد؛ اما با داشتن مهارت، سرمایه به سراغ انسان میآید.
استاد حوزه، سومین راهکار را «مقاومت هوشمند اقتصادی» عنوان کرد و افزود: امام جواد(ع) با وجود زندگی زیر فشار دستگاه عباسی، وارد بازی قدرت نشد و استقلال اقتصادی بدون درگیری مستقیم سیاسی را حفظ کرد. تولید داخلی هوشمند، عدم وابستگی به اقتصاد رانتی و پرهیز از فساد ساختاری، از اصول این مقاومت هوشمند بود.
راهکارهای فرهنگی از آموزههای امام جواد(ع)
برزگر با اشاره به راهکارهای فرهنگی برگرفته از سیره آن حضرت، گفت: «گفتمانسازی علمی به جای تقابل احساسی» اولین اصل است. مناظره معروف امام جواد(ع) با یحیی بن اکثم در نوجوانی نشان داد که فرهنگ با قدرت استدلال ساخته میشود، نه با هیجان. کاربرد آن برای جوان ایرانی، تولید محتوای تحلیلی (نه صرفاً احساسی)، تقویت سواد رسانهای، یادگیری منطق و فلسفه گفتگو، پاسخ به شبهات با ادبیات محترمانه و تقویت مهارت دیالوگ است.
وی دومین راهکار فرهنگی را «هویتسازی در سنین پایین» دانست و اظهار کرد: امام جواد(ع) نشان داد که سن، مانع مرجعیت نیست. پیام ایشان به جوانان این است که نباید گفت «تو هنوز زوده، نباید وارد این جریان شوی». کارآفرینی زیر ۳۰ سال، ایجاد حلقههای فکری دانشجویی و مسئولیتپذیریهای اجتماعی زودهنگام از جمله دستاوردهای این نگاه است. حضرت با تربیت شاگردانی که هرکدام حامل یک مکتب بودند، فرهنگ را با شبکه نخبگانی ساخت، نه با تکقهرمان.
راهکارهای سیاسی و مدل تمدنی
برزگر در بخش دیگری از سخنان خود به راهکارهای سیاسی برگرفته از سیره امام جواد(ع) اشاره کرد و گفت: حضرت بدون ورود به جدل سیاسی، بستری ایجاد کردند که حضور در ساختار، بدون استحاله شدن ممکن باشد. ایشان با وجود رفتوآمد به دربار مأمون، جذب سیستم قدرت فاسد نشدند و نفوذ برای اسلام را بر ادغام و استحاله ترجیح دادند. کاربرد آن برای جوان امروز، ورود به ساختارهای رسمی با حفظ هویت شخصی، کار در سیستمها بدون از دست دادن اصول اخلاقی، و استقلال فکری در محیطهای آلوده است.
وی افزود: امام جواد(ع) در بحرانها با آرامش و استدلال، حملات رسانهای، شبههافکنی و فشار سیاسی را مدیریت میکردند. از ایشان میتوانیم کنترل هیجان در فضای مجازی، پاسخ مستدل به نقدها، عدم وابستگی شخصیتی به نقد، و نترسیدن از مسئولیتهای بزرگ را بیاموزیم.
این استاد حوزه در ادامه به «مدل تمدنی چهارمرحلهای» از زندگی امام جواد(ع) اشاره کرد که عبارتند از ۱. تثبیت هویت (شناخت خود و باورهای بنیادین)، ۲. تولید دانش (کسب مهارت و قدرت استدلال)، ۳. شبکهسازی (ایجاد ارتباطات هدفمند)، ۴. اثرگذاری اجتماعی (ورود به عرصه اقتصاد و فرهنگ).
تبدیل سیره به مهارت و الگوی توسعه رزق
برزگر تأکید کرد: امام جواد(ع) فقط یک شخصیت تاریخی نیست، بلکه الگوی توانمندی در سن جوانی است. آموزش مهارت گفتگو و مناظره با الگوی مناظره ایشان، نشان دادن قدرت جوانی، تشکیل گروههای خدمت اجتماعی به نام امام جواد(ع)، آموزش رایگان مهارتها، فعالیتهای محیطزیستی و استفاده از زبان و رسانه جوانان، از جمله راهکارهای عملی برای پیوند نسل امروز با آموزههای آن حضرت است.
وی در بخش پایانی سخنان خود به «الگوی توسعه رزق در سبک زندگی امام جواد(ع)» پرداخت و اظهار کرد: در زیارت توسل مفاتیحالجنان، امام جواد(ع) به عنوان باب رزق معرفی شدهاند. اما رزق فقط پول نیست؛ رزق شامل آرامش، فرصتها، روابط سالم و رشد معنوی نیز میشود.
معاون پژوهشی مرکز تخصصی شیعهشناسی، مدل هفتگانه توسعه رزق بر اساس آموزههای امام جواد(ع) را به این شرح برشمرد:تقوا و پاکی درآمد، اخلاق در کسبوکار (حسن خلق با مردم)، دانش و مهارت، انفاق و بخشش، مدیریت مالی شخصی (مصرف هدفمند)، ارتباطات سالم و تعامل سازنده با مردم، توکل و امید (تلاش اقتصادی همراه با توکل بر خدا).
وی خاطرنشان کرد: با بهکارگیری این مدل هفتگانه، رزق همراه با برکت و پایداری اقتصادی برای انسان حاصل میشود، همانطور که در فراز زیارت توسل حضرت میخوانیم: «اللّٰهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِحَقِّ وَلِیِّکَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَلَیْهِ السَّلامُ إِلّا جُدْتَ بِهِ عَلَیَّ مِنْ فَضْلِکَ، وَتَفَضَّلْتَ بِهِ عَلَیَّ مِنْ وُسْعِکَ، وَوَسَّعْتَ عَلَیَّ رِزْقَکَ، وَأَغْنَیْتَنِی عَمَّنْ سِواکَ، وَجَعَلْتَ حاجَتِی إِلَیْکَ، وَقَضاها عَلَیْکَ، إِنَّکَ لِمَا تَشاءُ قَدِیرٌ؛ خدایا! از تو میخواهم به حق ولیت محمّد بن علی (درود خدا بر او) که بر من از احسانت ببخشی و از فراخی لطف و محبتت روزیات را بر من فراوان سازی و از غیر خودت مرا بینیاز گردانی و حاجتم را در بارگاه خود قرار دهی و برآوردنش را به عهده خود گذاری، همانا تو بر آنچه بخواهی توانایی.»به واسطه حضرت جوادالائمه(ع)، رزق و روزی را به سمت خود جلب کنید.
وی ادامه داد: در حکایتی که مرحوم علامهمجلسی در کتاب شریف «بحارالانوار» از جناب «أبوالْوَفاء شیرازی» نقل میکند، چنین آمده است: جناب «أبو الوَفاء شیرازی» در گرفتاریِ شدیدی که برای او به وجود آمده بود، توسلی به حضرات معصومین(ع) میکند و سپس به خواب رفته و در آن رویای صادقه، به محضر رسول خدا صلیاللهعلیهوآله مشرف میشود. رسول خدا(ص)، «جهت توسل» به هر یک از امامان معصوم(ع) را به او میفرمایند؛ تا اینکه میرسند به نام مبارک امام جواد(ع) که رسول خدا(ص) به «ابو الوفاء شیرازی» میفرماید: «وَ أَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ فَاسْتَنْزِلْ بِهِ الرِّزْقَ مِنَ اللَّهِ تَعَالَی؛ و اما به واسطه محمد بن علیٍّ الجواد(ع) و با توسل بر او، رزق و روزی را از جانب خدای متعال به سمت خود جلب کن.»(بحارالانوار ج۹۱ ص۳۴)
انتهای پیام
