علی‌لاریجانی ـ رییس مجلس شورای اسلامی ـ روز ۲۶ مردادماه در نامه‌ای به حسن روحانی ـ رییس جمهور ـ قانون تشکیل وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری را ابلاغ کرد؛ مصوبه‌ای که با واکنش دولت مواجه شد.
حسینعلی امیری ـ معاون پارلمانی رییس جمهور ـ پس از آن که شورای نگهبان تبدیل سازمان به وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری را تایید کرد، واکنش نشان داد و گفت که دولت مخالف این مصوبه بوده و این طرح هم از مجلس بیرون آمده است. تا پیش از آن که رییس مجلس هم مصوبه را به دولت ابلاغ کند، زمزمه‌هایی شد مبنی بر این‌که ممکن است قانون تشکیل این وزارتخانه را به هیات عالی اختلاف قوا ارجاع دهند که اسدالله عباسی ـ سخنگوی هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی ـ در این‌باره گفت که «به نظرم اگر دولت این کار را نکند به صلاح او است. نباید در برابر عزم و اراده مجلس همه امور را به شورای عالی حل اختلاف قوا ارجاع کرد. ما منتظریم که رییس جمهور سریع‌تر برای تشکیل وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اقدام کند. »
این مقاومت‌ها و از طرفی اعمال فشارها برای تبدیل سریع‌تر، درباره احتمال ایجاد وزارتخانه‌ای با ساختار تشکیلاتی معیوب و ادامه همان روندی که هنگام ادغام سازمان‌های میراث فرهنگی و ایرانگردی و جهانگردی رخ داد، نگرانی‌هایی را به وجود آورده است.
اردشیر اروجی که در کارنامه حرفه‌ای او بیش از سی‌و پنج سال سابقه برنامه‌ریزی و مدیریت فنی، فرهنگی و اقتصادی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دیده می‌شود و هم‌اکنون عضویت ایکوموس ایران (شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی) را دارد و در جریان جزئیات و پیگیر طرح ادغام سازمان‌های میراث فرهنگی و ایرانگردی و جهانگردی و سپس تبدیل آن به وزارتخانه بوده است، در گفت‌وگو با ایسنا، به مرور سرگذشت این مصوبه پرداخت و به ایده‌های مطرح شده در پاسخ به این نگرانی‌ها اشاره کرد.
نظر او درباره تبدیل سریع سازمان به وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با ساختار و تشکیلات معیوب و کم بودجه، این است: توسعه اساسا تدریجی اتفاق می‌افتد و وقوع آن به هیچ وجه یکدفعه نیست. با این تعریف وقتی به تبدیل سازمان به وزارتخانه رأی مثبت داده شد، یعنی گام‌های مثبتی برداشته شده است، البته اگر اجازه دهند این مصوبه اجرا شود.
دولت نمی‌تواند با قانون وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مخالفت کنداروجی در پاسخ به مخالفت‌های دولت با این مصوبه مجلس گفت: دولت نمی‌تواند قانون ابلاغ شده را اجرا نکند. طبق قانون رییس‌جمهور از زمان ابلاغ مصوبه‌ی تشکیل وزارتخانه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، ۱۵ روز مهلت دارد آن را اجرا و وزیر منتخب را به مجلس معرفی کند.
این کارشناس برنامه‌ریزی فرهنگی و گردشگری با بیان این‌که از این دولت انتظار مخالفت با توسعه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری را نداریم، اظهار کرد: یکی از شعارهای انتخاباتی دولت در چهار سال نخست جذب ۱۰ میلیون گردشگر بود و حالا هم که همه به این نتیجه رسیده‌اند، یکی از سدهای توسعه گردشگری، ضعف ساختاری است.
او سپس به مرور سرگذشت این مصوبه پرداخت و گفت: فکر می‌کنم این طرح پس از هشت دوره بررسی در مجلس تصویب شد. آن زمان که در سازمان میراث فرهنگی زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (پیش از ادغام میراث فرهنگی و گردشگری) حضور داشتم، شورای برنامه‌ریزی فرهنگی برنامه پنج ساله سوم توسعه تشکیل شده بود که در آن عضو بودم. آن شورا موضوع ادغام میراث فرهنگی و گردشگری را بررسی می‌کرد، به این نتیجه رسیده بود که این دو سازمان با الحاق در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دو دلیل نتوانسته‌اند به وظایف خود عمل کنند؛ نخست آن‌که جایگاه تشکیلاتی‌شان تنزل پیدا کرده بود و دیگر آن‌که حجم وظایفشان افزایش یافته بود ولی ارتقاء تشکیلاتی پیدا نکرده بودند.
وی افزود: پیش از پیروزی انقلاب، وزارتخانه‌ای به نام «فرهنگ و هنر» وجود داشت که کار اصلی آن میراث فرهنگی در کنار هنر بود، بحث آن مطبوعات و کنترل مطبوعات یا ممیزی نبود. وزارتخانه دیگری هم بود به نام «اطلاعات و جهانگردی» که برخلاف نام‌اش به هیچ وجه سازمان امنیتی نبود، بلکه برنامه و هدف آن اطلاع‌رسانی درباره ایران بود. بعد از انقلاب با ادامه فعالیت وزارت فرهنگ و هنر به خاطر آن‌که برگزارکننده جشن‌های دو هزار و پانصد ساله بود، مخالفت شد. ضمن آن‌که ادامه‌ی این فعالیت با فضای آن دوره کشور تناسبی نداشت. از طرف دیگر وزارت اطلاعات و جهانگردی چون به بحث تفریحات دریایی می‌پرداخت، چهره مناسبی در جامعه آن روز نداشت، بنابراین با ادامه کار آن نیز مخالفت شد.
اروجی اضافه کرد: وزارت فرهنگ و هنر را با وزارت اطلاعات و جهانگردی ادغام کردند و اسم آن را وزارت ارشاد ملی گذاشتند که بعد هم عنوان آن به ارشاد اسلامی تغییر کرد، اما آن دو وزارتخانه (فرهنگ و هنر و اطلاعات و جهانگردی) که مسبب تشکیل این وزارتخانه جدید شده بودند، در ساختار تشکیلاتی حکم طفیلی یا مهمان ناخوانده را پیدا کردند و به گوشه‌ای رانده شدند.
وی افزود: در چنین وضعی شورای برنامه‌ریزی فرهنگی برنامه سوم توسعه تصمیم گرفت این دو سازمان را که در سطح معاونت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بودند، در یکدیگر ادغام کند و یک وزارتخانه جدید تشکیل شود اما در طرحی که به سازمان برنامه و بودجه ارائه شد، عنوان کردند سازمانی واحد از ادغام میراث فرهنگی و ایرانگردی و جهانگردی زیر نظر ریاست جمهوری تشکیل خواهد شد به گونه‌ای که ارتقاء سطح تشکیلاتی رخ دهد.
نمایندگان مجلس نمی‌توانند از رییس این سازمان که معاون رییس‌جمهور است سوال یا او را استیضاح کنند، برای همین این سازمان همیشه محیط امنی بودهاین کارشناس برنامه ریزی فرهنگی و گردشگری ادامه داد: دولت آن لایحه را به مجلس داد. کمیسیون ویژه‌ای مرکب از کمیسیون‌های فرهنگی و اجتماعی مجلس تشکیل شد. به مدت یک سال تمام کارشناسان میراث فرهنگی و گردشگری هر هفته به این کمیسیون دعوت می‌شدند که نهایتا به این نتیجه رسیدند تشکیل چنین سازمانی اشتباه است و باید وزارتخانه شود، چون لایحه از طرف دولت به مجلس ارائه شده بود، قرار شد با رییس‌جمهور مذاکره شود که موضوع لایحه از ادغام دو معاونت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تشکیل یک سازمان زیر نظر ریاست جمهوری به تشکیل وزارتخانه اصلاح شود. یکی از نمایندگان مجلس وقت با آقای خاتمی رییس‌جمهور اسبق صحبت کرد که او هم پذیرفت و لایحه اصلاح شد اما روز رأی‌گیری در صحن علنی مجلس، عده‌ای با ایجاد تشکیک در تصویب آن، زمان رأی‌گیری را یک روز به تاخیر انداختند که روز بعد هم لایحه وزارتخانه میراث فرهنگی و گردشگری رأی نیاورد. آن اتفاق اعتراض نمایندگان عضو کمیسیون ویژه را که یک سال برای لایحه وازتخانه تلاش کرده بودند، برانگیخت و در نهایت قرار شد همان طرح قبلی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در مجلس بررسی شود.
اروجی گفت: یک سال بعد از آن، ادغام و تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، برخی نمایندگان مجلس وقت اعلام کردند این سازمان کارآیی لازم را ندارد، بنابراین طرح وزارتخانه را آماده کردند که دوباره با آن مخالفت شد. این رویه سال‌ها ادامه پیدا کرد و فکر می‌کنم بالاخره در هشتمین دوره، طرح نمایندگان مجلس به تصویب رسید.
وی درباره برخی مقاومت‌هایی که برای اجرای مصوبه تبدیل سازمان به وزارتخانه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می‌شود، بیان کرد: در گذشته‌هایی، وقتی شخصی رأی نمایندگان مجلس را برای وزارتخانه به دست نمی‌آورد، از طرف دولت به عنوان رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری انتخاب می