• دوشنبه / ۱۶ تیر ۱۳۹۹ / ۱۶:۰۵
  • دسته‌بندی: ادبیات و کتاب
  • کد خبر: 99041612119
  • خبرنگار : 71573

عیسی علیزاده:

بسیاری از معضلات از طریق کتاب قابل حل است

بسیاری از معضلات از طریق کتاب قابل حل است

معاون جهاد دانشگاهی می‌گوید: بسیاری از معضلاتی که در حوزه اجتماعی وجود دارد و این که مردم از سیاست‌های فرهنگی چندان استقبال نمی‌کنند، از طریق کتاب قابل حل است.

به گزارش ایسنا، عیسی علیزاده، معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی در گفت‌وگویی به مناسبت روز قلم و سالروز تأسیس سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، به تبیین اهمیت و ضرورت ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی پرداخت و یادآور شد: جهاددانشگاهی در سال ۱۳۵۹ با تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی تأسیس شد. یکی از برنامه‌ها این بود که با تغییراتی که در فضای کشور در حوزه انقلاب و ارزش‌های انقلاب به وجود آمد، دانشگاه‌ها هم باید چه در حوزه مدیریتی، چه در حوزه فعالیتی و چه در حوزه محتوا تغییراتی می‌کردند. از سال ۱۳۶۰ سازمان انتشارات نیز شروع به کار کرد. بسیاری از رشته‌ها باید متناسب با شرایط انقلاب تدوین می‌شد و اصل اول برای آن تولید کتاب و محتوا بود.

او افزود: به نظر من در این سال‌ها سازمان انتشارات، سازمان موفقی بوده و بیش از ۸ هزار عنوان منتشر کرده است. بسیاری از این کتاب‌ها و نویسنده‌های آن جوایز متعدد از کتاب سال جمهوری اسلامی و خیلی از جاهای دیگر دریافت کرده‌اند. این سازمان همچنین قشر زیادی از دانشجویان را به سمت مطالعه، انتشار و انگیزه برای تألیف کتاب سوق داده است.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی در ادامه خاطرنشان کرد: اما نکته‌ این است که آیا ما در جمهوری اسلامی در کشورمان در نتیجه انگیزه ایجاد کردن برای مطالعه کردن کتاب موفق بوده‌ایم؟ مرکز افکارسنجی آماری را درباره شهرهایی که بیشترین مطالعه را دارند، ارائه کرده که در صدر آن توکیو، بالاترین میزان مطالعه را داشت و بعد از آن شانگهای و بعد هم نیویورک. اگر واقعا از حیث رفتاری خیلی از این‌ها را تحلیل کنید، تمایز بین مردم شهری که کتاب می‌خوانند و مردم شهری که کتاب نمی‌خوانند، کاملاً مشخص است.

علیزاده بیان کرد: شاید از ابتدای انقلاب چه در حوزه نشر، چه در حوزه کیفیت، تعداد ناشران و انتشارات تخصصی موفق بوده باشیم، اما واقعیت این است که نتوانستیم به جایگاه اصلی که می‌خواهیم، برسیم.

او افزود: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی در برنامه‌های حمایتی مثل کتاب سال دانشجویی با یک دوره تأخیر نسبت به کتاب سال جمهوری اسلامی، این رویداد را برگزار کرده و بسیاری از نوقلمانی که صاحب آثار بسیار خوبی شدند و حرفه‌ای شدند، شروع کارشان با کتاب سال دانشجویی بوده است. با این حال تا رسیدن به جایگاه اصلی راه بسیاری وجود دارد.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی با اشاره به این که شاکله کار جهاد دانشگاهی و سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، فعالیت دانشجویی و تعامل با بدنه دانشگاهی کشور است، تصریح کرد: تقریباً تمام برنامه‌هایی که در سازمان انتشارات در حال انجام است، در همین راستا است. یکی از کارها، برنامه پایان‌نامه سال دانشجویی است. لذا موضوع پایان‌نامه سال دانشجویی در راستای ترویج موضوع کتاب‌خوانی است. سازمان چه با برنامه‌هایی که در این حوزه برگزار می‌کند و چه با مسابقاتی که برگزار می‌شود و چه با برنامه‌های که مثلاً در مورد نقد و بررسی، تحلیل و رونمایی کتاب انجام می‌شود، در این راستا عمل می‌کند.

علیزاده سپس بیان کرد: این را نیز اضافه کنم که ما یک شبکه تشکیلاتی منسجم در حوزه کتاب داریم؛ یعنی در تمامی معاونت‌های فرهنگی سراسر کشور سازمانی تحت عنوان انتشارات دارند و حوزه نشر برای آنها اهمیت دارد.

او گفت: از قضا تنها مجموعه‌ای که در آن علاوه بر دانشجویان، ارتباط با اساتید را نیز داریم، سازمان انتشارات است. عمده فعالیت‌هایی که در معاونت فرهنگی است، بر مبنای دانشجویان است ولی تنها قسمتی که می‌شود گفت در عین این که با دانشجویان در ارتباط است، با اساتید هم ارتباط تنگاتنگی دارد، سازمان انتشارات است.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی با تأکید بر ضرورت فرهنگ‌سازی مقوله کتاب در خانواده و آموزش و پرورش، ادامه داد: متأسفانه در دانشگاه‌ها نیز بسیاری از دروس ما جزوه‌محور است و استاد به جای معرفی کتاب و به جای این که پایه را بر محور کتاب قرار دهد، به سمت جزوه می‌رود.

او ضمن انتقاد از این رویه، خاطرنشان کرد: در جایی بیان کردم که می‌شود دانشجویی به دوره تحصیلات عالیه برسد ولی یک کتاب ۵۰۰ صفحه‌ای را از اول تا آخر نخوانده باشد؟ یعنی صرفاً فقط واحد پاس کرده است. به نظر من این یعنی عدم رفاقت با کتاب؛ در حالی که در بسیاری از کشورهای دیگر مردم واقعاً با کتاب رفاقت دارند و احساس نیاز به کتاب دارند و ما نتوانستیم این احساس نیاز را به وجود بیاوریم. نظرسنجی که در ایام کرونا توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران جهاد دانشگاهی صورت گرفت، نشان می‌دهد ۲۵ درصد مردم ما کتاب مجازی مطالعه کردند.

علیزاده در پاسخ به پرسشی درباره معضل «کتاب‌نخوانی» در کشور، بیان کرد: این امر دلایل بسیاری دارد که خیلی‌ها معتقدند علت آن اقتصاد است. کتاب باید به صورت مناسب و بسیار ارزان در اختیار مردم قرار بگیرد. با این حال، معتقدم فرهنگ‌سازی برای کتاب هنوز در جامعه شکل نگرفته و نهادهایی که پیگیر این کار هستند، نتوانستند انگیزه لازم را ایجاد کنند. آموزش و پرورش هنوز نتوانسته دانش‌آموزان را به کتاب علاقه‌مند کند.

او اظهار کرد: اساس تحصیلات و فرهنگ کتاب است. بسیاری از معضلاتی که ما در حوزه اجتماعی با آن مواجه هستیم و همین مسائلی که اخیراً به وجود آمده که مردم از سیاست‌های فرهنگی چندان استقبال نمی‌کنند، از عدم آشنایی با بسیاری از مسائل است که کتاب می‌تواند آن را حل کند. با این حال، معتقدم نسل کتابخوان داریم. کماکان خیلی از دانشجویان و جوانان دهه هفتاد و هشتاد هستند که علاقه‌مند به کتابند. صفحات متعدد در فضای مجازی با محوریت کتاب وجود دارد. شاید ویژگی کتاب‌خوان‌ها این است که جامعه اطرافشان، جامعه متفاوتی است.

این مسئول فرهنگی اضافه کرد: ممکن است به لحاظ کمی بگویم تأثیرات آنها کم است ولی به لحاظ کیفی افراد بسیار تأثیرگذاری هستند. در همین تهران برخی از پاتوق‌ها مثل کافی‌شاپ‌ها اساسشان کتاب است؛ یعنی جمع‌های کتاب‌خوانی دارند، عنوان مشخصی برای خود درنظر گرفته‌اند و افراد جمع‌می‌شوند، کتاب می‌خوانند و نظراتشان را به اشتراک می‌گذارند. این‌ها باید حمایت شود و شاید در نظر گرفتن سلایق همه اقشار بتواند بسیار مؤثر باشد.

او همچنین گفت: آمار حاکی از آن است که عمده حوزه مطالعات نسل جوان، پس از کتب آموزشی، ادبیات، رمان و شعر است که اگر ترویج پیدا کند بسیار مؤثر است. یکی از مشکلاتی که در جامعه وجود دارد، بحث آسیب‌های اجتماعی است. اگر از طریق ادبیات، رمان و داستان بتوانیم قوه تخیل، نوع‌دوستی و همزادپنداری را در جوانان تقویت کنیم، به نوعی مشکلاتی که ما از طریق تبلیغ می‌خواهیم حلشان کنیم، حل می‌شود. کسی که نتواند خود را در هنگام مشکلات جای دیگری بگذارد، هیچ وقت نمی‌تواند در جهت رفع مشکل برآید. این کارها را تخیل انجام می‌دهد و تخیل از طریق مطالعه و خواندن به وجود می‌آید.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی گفت: اطراف همین انقلاب کافه‌های بسیار مناسبی وجود دارد که با همین شرایطی که داریم، کتاب‌های مطرح و پرفروشی را می‌گذارند که به نظر من، حمایت از آنها می‌تواند در رونق این موضوع کمک کند.

او در بخش دیگری از این گفت‌وگو به مناسبت سالروز تأسیس سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، خاطرنشان کرد: در وهله اول باید از تمام دوستانی که از ابتدای راه‌اندازی این مجموعه بودند، تشکر کنم. بالاخره مجموعه‌ای که به این نقطه می‌رسد، حاصل زحمات گروهی است و اگر مجموعه‌ای به موفقیت می‌رسد به این معناست که تمام اجزای آن موفق بوده که توانسته به این نقطه برسد.

علیزاده با بیان این که «واقعاً در حوزه‌هایی موفق بودیم و در بخش‌هایی هم نه»، تصریح کرد: یکی از مجموعه‌های اقتصادی که در حوزه معاونت فرهنگی منجر به کسب درآمد می‌شود، سازمان انتشارات است. کمتر مجموعه‌ای داریم که محصول تولید کند و مخاطب تصمیم بگیرد آن را بخرد و بابت آن پول بدهد. لذا باید این مجموعه با قواعد بازار اداره شود؛ در عین این که باید با یک سری از قواعد و سیاست‌های جهاد دانشگاهی نیز هماهنگی داشته باشد.

این مسئول فرهنگی اظهار کرد: به نظر من بسیاری از کتاب‌های ما به دست فرد علاقه‌مند و اهالی کتاب نمی‌رسد. این مسأله نیاز به برنامه درازمدت دارد. باید این حوزه تقویت شود که البته همکاران ما در سازمان انتشارات برنامه‌هایی برای این حوزه دارند.

او افزود: معتقدم مردم کماکان دوست دارند کتاب کاغذی بخوانند ولی بخش دیجیتال و نشر الکترونیک، سهمی از بازار را به خود اختصاص می‌دهد و نباید از این حوزه غافل بود. در این بخش نیز با مراکزی که کارهای دیجیتال انجام می‌دهند، در تعامل هستیم.

علیزاده گفت: شاید در شکل کتاب مثل طرح جلد، فونت، سایز قلم، صفحه‌آرایی و غیره باید تغییر حاصل شود زیرا این مسائل نیز در دنیا در حال رشد است. نکته دیگر درباره تغییرات در رشته‌هاست که رشته‌های بسیاری آمده و رقبای جدی نیز در این برهه داریم اما باید به عموم نیز توجه کنیم و نکته مهم، جذب جوانان و دانشجویان است و این جذب صرفاً در دانشگاه صورت نمی‌گیرد. اگر به جد و دقیق حوزه نشر را بشناسیم، می‌توانیم وارد این حوزه بشویم و کارهای خیلی خوب انجام دهیم.

او  به اهمیت ترجمه در نشر نیز پرداخت و بیان کرد: به نظر من، در بسیاری از حوزه‌ها می‌توانیم به حوزه ترجمه توجه کنیم. هنوز که هنوز است، باید در بسیاری از حوزه‌ها آثار فاخری را که در دنیا کار می‌شود، ترجمه کنیم. این کار در دستورکار قرار دارد؛ مخصوصاً آثاری که با سیاست‌های فرهنگی، مطالعات فرهنگی و کارهای آماری در ارتباط باشد.

علیزاده با اشاره به این که «ورود یک سری ادبیات به حوزه فرهنگی نیاز به ترجمه دارد»، تأکید کرد: اگر با فضای کتاب در دنیا و مؤلفین تأثیرگذار آشنا نباشیم، نمی‌توانیم خودمان را در سطح کتاب و انتشارات فاخر قرار بدهیم. این موضوع هم در دستور کار است.

او اظهار کرد: سال گذشته کارهای بسیار خوبی انجام دادیم و باز هم باید با هماهنگی و همکاری که بین دفتر مطالعات فرهنگی معاونت فرهنگی و سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی وجود دارد، این کارها در حال انجام است. واقعیت این است که همه این اتفاقات باید منجر به خواندن کتاب شود و این، کار یک  نهاد نیست. اگر نگوییم که یک سری از نهادها به لحاظ فرهنگی در حال خنثی‌سازی کارهای نهادهای دیگر هستند، حداقل می‌توان گفت که موازی‌کاری صورت می‌گیرد.

معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی در بخش دیگری از اظهاراتش با اشاره به عدم رعایت حقوق معنوی و برخی بی‌اخلاقی‌ها، گفت: باید یک سری سیاست‌هایی وجود داشته باشد که مکمل یکدیگر باشد که این امر باید از طریق شورای سیاست‌گذاری انجام گیرد.

او در ادامه بر اهمیت درست خواندن تأکید و تصریح کرد: باید بگویم که در گذشته واقعاً خوب می‌خواندند. امروز اگر دیوان وحشی بافقی را در اختیار کسی بگذاریم، شاید نتواند ۲۰ بیت را از رو درست بخواند.

علیزاده همچنین به مسابقه «کتاب سه‌دقیقه‌ای» که برای اولین بار به همت سازمان انتشارات برگزار شده است، پرداخت و بیان کرد: ارائه سه‌دقیقه‌ای برای یک کتاب ۵۰۰ صفحه‌ای واقعاً کار سختی است. اگر بخواهم یکی از کتاب‌هایی را که خوانده‌ام، در سه دقیقه بگویم، اگر تمرین نکرده باشم قطعاً امکان‌پذیر نیست. این حرکت در ترویج کتاب‌خوانی قطعاً مؤثر است.

او در این‌باره ادامه داد: اگر کسی کتابی را خوانده باشد و برای خودش مؤثر بوده باشد، باید بتواند آن را در سه دقیقه توضیح دهد و فرد دیگری را ترغیب کند که برود و آن کتاب را بخواند. محدودیتی هم برای کتاب وجود ندارد. شخصاً خیلی به این کار علاقه دارم. تعلق خاطر ویژه‌ای به این برنامه دارم زیرا بسیار تأثیرگذار است و جمع‌های خانوادگی، دانشجویی، دوستانه و همکاری می‌تواند با این موضوع تحت تأثیر قرار بگیرد.

علیزاده گفت: کماکان کتاب هم یکی از تفریحات من است؛ گرچه هنوز نمی‌توانم کتاب دیجتال بخوانم و به خواندن کتاب کاغذی بیشتر علاقه‌مندم.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.