• جمعه / ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ / ۱۸:۵۲
  • دسته‌بندی: دین و اندیشه
  • کد خبر: 1404121509008

عبادت در بحران؛ نیایش به عنوان منبع تاب‌آوری

عبادت در بحران؛ نیایش به عنوان منبع تاب‌آوری

در روزهایی که زمین زیر پا میلرزد و افق پیش رو تار است، انسان ناگهان خود را در برابر پرسشی بزرگ می‌یابد: «به چه چیز می توان تکیه کرد؟»

به گزارش ایسنا، در روزهایی که زمین زیر پا میلرزد و افق پیش رو تار است، انسان ناگهان خود را در برابر پرسشی بزرگ می‌یابد: «به چه چیز می توان تکیه کرد؟» نیایش، کهنترین پاسخ انسان به این پرسش است.

برخی گمان می کنند عبادت در بحران نوعی «انکار واقعیت» یا «پناه بردن به توهم» است. اما روانشناسی مدرن روایت دیگری دارد نیایش، مواجهه‌ای فعال‌ با درماندگی‌ است.

وقتی می گوییم: «خدایا، به تو توکل کردم»، در واقع اعتراف می کنیم که کنترل همه چیز در دستان من نیست؛ اما این به معنای تسلیم مطلق هم نیست من عاملیتم را به منبعی برتر وصل می‌کنم، نه اینکه رها کنم.  

سه کارکرد نیایش در طوفان های روانی

نظم‌بخشی به هرج‌ومرج درون

اضطراب یعنی ذهنی که مانند قابلمه در حال جوشیدن است، بدون درِ خروجی. ادعیه، اذکار و نماز، این انرژی سرگردان را کانالیزه می کنند.

«یا حیُّ یا قیّومُ برحمتک استغیث»

تکرار این ذکر، مانند ضربان قلب برای روح، نظم را به بینظمی باز می گرداند.

پیوند با منبعی فراتر از بحران

وقتی همه ستون های زندگی سست شده‌اند، نیایش انسان را به ستونی نادیدنی وصل می‌کند. این احساس که «تنها نیستم»، قویترین سپر در برابر یأس است.

روانشناسی تاب‌آوری می گوید: اگر رنج را نپذیریم، میشکندمان؛ اگر بپذیریمش اما معنایی در آن نیابیم، میپوساندمان. اما اگر رنج را به فرصتی برای تقرب تبدیل کنیم، متحولمان می کند. آیت الکرسی در شب تاریک جنگ، نه فقط دعا که اعلامیه استقامت است.

چهار نیایش کوتاه برای روزهای سخت

مساله؛ ترس از آینده؛ نیایش کوتاه: «حسبنا الله و نعم الوکیل»؛ پیام؛ خدا برای ما کافی است.

مساله؛ غم تنهایی؛ نیایش کوتاه: «ربِّ لا تذرنی فرداً»؛ پیام؛ خدایا مرا تنها نگذار.

مساله؛ احساس ناتوانی؛ نیایش کوتاه: «اَللّهُمَّ اَخرِجنی مِن حَولِی اِلی حَولِک»؛ پیام؛ از توان خودم به توان تو پناه میبرم.

مساله؛ فقدان عزیزان؛ نیایش کوتاه: «اِنّا لِلّه و اِنّا اِلَیه راجِعون»؛ پیام؛ ما از آنِ اوئیم و به او بازمیگردیم.  

امام صادق (ع) فرمود: «الدُّعاءُ أَنْفَذُ مِنَ السِّنانِ الحَدیدِ»

دعا از پیکان تیز، نافذتر است. نیایش در بحران، نه ضعف که هوشمندی وجودی است. اعتراف به این که اگه دکل شکسته، اما هنوز به لنگرگاهِ ایمان بسته‌ام.

دعای پناه دادن جان و مال 

امام صادق(ع) فرمود: کسی که بعد از هر نماز فریضه این کلمات را بگوید، در مورد جانش و خانه‌اش و مالش و فرزندانش حفظ می‌شود: أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ أَهْلِی وَ دَارِی وَ کُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِاللَّهِ الْوَاحِدِ الْأَحَدِ الصَّمَدِ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ وَ أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ کُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِی الْعُقَدِ وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ إِذا حَسَدَ  وَ أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ أَهْلِی وَ دَارِی وَ کُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِرَبِّ النَّاسِ مَلِکِ النَّاسِ إِلهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ وَ أُجِیرُ نَفْسِی وَ مَالِی وَ وُلْدِی وَ أَهْلِی وَ دَارِی وَ کُلَّ مَا هُوَ مِنِّی بِاللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ ما بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ لا یُحِیطُونَ بِشَیْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِما شاءَ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ لا یَؤُدُهُ حِفْظُهُما وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ(الکافی، ج۲ص۵۴۹) 

مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِی می گوید از امام صادق(ع) شنیدم که فرمود: این دعا را بعد از هر نماز ترک نکن: أُعِیذُ نَفْسِی وَ مَا رَزَقَنِی رَبِّی بِاللَّهِ الْوَاحِدِ الصَّمَدِ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ وَ أُعِیذُ نَفْسِی وَ مَا رَزَقَنِی رَبِّی بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَ مِنْ شَرِّ غاسِقٍ إِذا وَقَبَ وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِی الْعُقَدِ وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ إِذا حَسَدَ وَ أُعِیذُ نَفْسِی وَ مَا رَزَقَنِی رَبِّی بِرَبِّ النَّاسِ مَلِکِ النَّاسِ إِلهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ(الکافی،   ج۳، ص۳۴۳)

انتهای پیام