در آستانهی انجام این سفر به دنبال پاسخ به پرسشهایی درباره روسیه از جمله «میزان شناخت مردم ایران و روسیه از یکدیگر»، «قابل اعتماد بودن روسیه» و «جایگاه ایران در سیاستهای روسیه» به سراغ یکی از بازیگران نوظهور عرصه دیپلماسی عمومی رفتیم؛ «انجمن دوستی ایران و روسیه» مجموعهای مردم نهاد است که در حوزه دوستی مردم ایران و روسیه فعالیت میکند؛ انجمنی که با شعار «تحکیم و گسترش روابط دوستانه و برادری با روسیه» و برای «زمینه سازی برای پیشبرد اهداف مشترک دو ملت در حوزههای علمی، فرهنگی، اجتماعی و زمینه سازی فعالیتهای اقتصادی در چارچوب دیپلماسی عمومی» تشکیل شده است.
در ادامه متن کامل گفتوگوی ایسنا را با امیر محمودزاده، مدیرعامل انجمن دوستی ایران و روسیه میخوانید:
به عنوان پرسش نخست لطفاً بفرمائید که انجمنهای دوستی به چه دلیلی تاسیس شدهاند و به دنبال چه هستند؟
- انجمنهای دوستی بازویی برای دیپلماسی عمومی پنهان هستند که هدفشان ایجاد پلهای معنوی، فرهنگی و اجتماعی بین مردم و تمدن دو کشور است؛ یعنی میتوانند وظایف دولتها را به خوبی پشت پرده انجام دهند. انجمنهای دوستی با لابیگری، رایزنی، گفتوگو و کارهایی که شاید انجام آن از طریق دولت امکان پذیر نباشد یا به سختی انجام شود را با دوستی و همدلی و با بهرهگیری از مدلهای مردمی به صورت مردممحور انجام میدهند.
انجمن دوستی ایران و روسیه با چه هدفی تاسیس شده است؟
- ایده اصلی تاسیس انجمن دوستی ایران و روسیه دی ماه سال ۱۳۹۸ شکل گرفت و از همان زمان یکسری افراد برای عضویت در هیئت رئیسه این انجمن انتخاب شدند و بنده نیز عهدهدار مسئولیت راهاندازی و اداره آن شدم. این انجمن تقریباً از اردیبهشت ۱۳۹۹ ثبت و به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد و تاکنون نیز ۵۰۰ نفر به عضویت این انجمن درآمدهاند. پیگیری دیپلماسی عمومی، فرهنگ سازی، ترویج روابط فرهنگی و هنری بین دو کشور و آموزش زبان روسی به تجار، دانشجویان، روسیه دوستان، علاقه مندان به فرهنگ و ادبیات روسیه مهمترین اهداف و برنامههایی است که در انجمن دوستی ایران و روسیه دنبال میکنیم.
همچنین تا کنون ۶ جلد کتاب در حوزههای آموزش، فرهنگ، ادبیات و گردشگری توسط انجمن دوستی ایران و روسیه به چاپ رسیده است. برگزاری مستمر نشستهای فرهنگی هنری در حوزه روسیه و تدوین سندهای بلند مدت مانند سند آینده پژوهی روابط ایران و روسیه نیز از دیگر اقداماتی است که تا کنون در انجمن انجام شده است.
اعتبارات مالی انجمن از کجا تامین میشود؟
- هزینههای انجمن از طریق کمکهای مالی شرکتهای مختلف تامین میشود؛ این شرکتها در ازای دریافت رایگان خدماتی نظیر آموزش زبان روسی به پرسنلشان یا انجام کار مطالعاتی و خلق تقاضا در روسیه برای کار آنها و همچنین دریافت محتوای فرهنگی و علمی برای اداره انجمن کمکهایی میکند.
یعنی خودتان هیچ فعالیت اقتصادی ندارید؟
- خیر؛ چون انجمنهای دوستی طبق اساسنامه تاسیسی که دارند از فعالیت اقتصادی منع شدهاند. البته همین اساسنامه به ما اجازه میدهد تا در فعالیتهای اقتصادی تسهیلگری کنیم؛ مثلا میتوانیم برای انجام یک کار اقتصادی رایزنی کنیم اما خودمان نمیتوانیم منافع یا درآمدی داشته باشیم.
شما مجموعهای به نام انجمن دوستی ایران و روسیه راه اندازی کردهاید؛ این پرسش مطرح است که آیا واقعاً روسها قابل اعتماد و اهل دوستی هستند؟
- برای ما منفعت کشور بسیار مهم است؛ ممکن است زمانی روابط ایران و روسیه کم یا کند بوده و یا اصلاً رابطهای وجود نداشته؛ حتی ممکن است در گذشته کدریها و تیرگیهایی در روابط دو کشور بوده باشد اما الان ایران و روسیه دو قدرت منطقهای هستند که باید با همافزایی و تعامل با یکدیگر همکاری کنند. الان هم روسیه به ما نیازمند است و هم ما به روسیه نیاز داریم و همه اینها باعث میشود که ما دور میز با روسیه مذاکره و گفتوگو کنیم.
امروز ایران و روسیه موضوعات مشترک زیادی دارند و منافعمان به هم گره خورده استامروز ایران و روسیه موضوعات مشترک زیادی دارند و منافعمان به هم گره خورده است؛ همکاریهای اقتصادی با هند و چین، توسعه چابهار، حوزه آبی مشترک دریای خزر، انرژی، برق و گاز، برجام و هزاران موضوع مشترک دیگر برای گفتوگو بین دو کشور وجود دارد که نیازمند برقراری دوستی و مودت میان دو حاکمیت است. اما دوستی و مودت اصلی بین مردم دو کشور شکل میگیرد؛ مردم دو کشور باید با هم دوست باشند، روابط با یکدیگر را بپذیرند و کار علمی و فرهنگی انجام دهند. در این راستا ما نیز به عنوان یک کاتالیزور و مجموعهای که روابط دوستی بین کشورها ایجاد میکند، فعالیت میکنیم.
به نظر شما مردم دو کشور ایران و روسیه چه احساسی نسبت به هم دارند؟ آیا شناختی از یکدیگر دارند؟
- شناختشان خیلی کم است و آن شناخت کم نیز باعث شده مقداری از یخ روابط هنوز آب نشده باشد. اما انجمن از زمان تاسیس در این زمینه تلاش بسیاری کرده است. تا کنون اقدامات خوبی در زمینه تولید فیلم سینمایی مشترک، اجرای تئاتر مشترک و همچنین پیگیری مباحث فرهنگی که مردم دو کشور بر روی آنها اشتراک و همگرایی دارند انجام دادیم و اتفاقات خوبی در حال رخ دادن است. امروز ایرانیهای بیشتری نسبت به قبل به حوزه فرهنگ روسیه و زبان روسی علاقه پیدا کردهاند و همچنین روسهای بسیاری علاقمند به زبان فارسی هستند و این علاقهمندیها، آرام آرام همدلی و هم زبانی ایجاد میکند.
به عنوان مجموعهای که در راستای نزدیکی ایران و روسیه به هم فعالیت دارید، تا کنون چه اقداماتی در زمینه ارتقای شناخت مردم دو کشور نسبت به یکدیگر انجام دادهاید؟
- برگزاری شب شعر و مراسمهای بزرگداشت ادبیان روسی و ایرانی، اجرای تئاترهای مشترک، برپایی نمایشگاههای غذا، انتشار کتب، مجلات نشریات با موضوع ایران و روسیه و همچنین برپایی آیینهای ایرانی مانند شب یلدا و نوروز حوزههای فعالیت مشترک ما با روسها است. یکی از مهمترین فعالیتهایی که تاکنون انجام دادهایم نیز تدوین یک سند آینده پژوهی برای روابط ۳۰ ساله ایران و روسیه است.
یکی از موضوعاتی در برهههای افزایش تعاملات سیاسی بین دو کشور، در برخی محافل از جمله فضای مجازی مطرح میشود، نوعی احساس بی اعتمادی به روسیه است؛ این ابراز احساسات به ویژه در ایام مذاکرات برجام افزایش یافته است؛ نظر شما در اینباره چیست؟
در بحث روسیه با چهارگانهی توهم، جعل، رانت و تضاد منافع مواجه هستیم که باید آرام آرام آنها را مرتفع کنیم- روسیه رفیق و شریک استراتژی ما است. نکتهای که وجود دارد این است که ما در بحث روسیه با چهارگانهی توهم، جعل، رانت و تضاد منافع مواجه هستیم که باید آرام آرام آنها را مرتفع کنیم. به نظر میرسد تضادی در منافع برخی در کشور وجود دارد که هر زمان روابط ایران و روسیه به سمت یک نقطه ویژه و همگرایی میرود که فرصتهای بسیاری برای مردم دو کشور ایجاد میکند، عدهای این روابط را خراب میکنند چون منافعشان در شکلگیری و ارتقای روابط با روسیه نیست.
ما در انجمن دوستی ایران و روسیه تلاش میکنیم اذهان ایرانیان به خصوص جوانان ایرانی را نسبت به پتانسیلهای همکاری با روسیه روشن و شفاف کنیم؛ چراکه باید آگاه باشند و بدانند که همکاری با روسیه همیشه ثمربخش، مثبت و یک حُسن است و هرچه دو کشور به هم نزدیک شوند دو ملت بیشتر سود می برند.
سفر آتی رئیس جمهوری به روسیه منشا خیر و برکت و سفری تاریخی و استراتژیک و سرنوشت ساز برای ایران است و از مواهب آن ۱۵۰ میلیون روس و ۸۰ میلیون ایرانی منفعت می برند.
یادمان باشد روسها همیشه به ما نیاز دارند و اینگونه نیست که فقط ما به روسها نیاز داشته باشیم؛ الان روسها در سند روابط خارجیشان در سال ۲۰۲۲ به موضوع حرکت به سمت هند اشاره کردهاند و این موضوع تنها با کمک ایران قابل انجام است؛ اگر بخواهند به کریدورهای بینالمللی متصل شوند، این کار از طریق ایران قابل انجام است. روسها همچنین برای کنترل و مدیریت منطقه به ایران نیاز دارند؛ تمام این حوزهها باعث میشود روسها نیز به ما نیاز داشته باشند.