غلامرضا خارکوهی در گفتگو با خبرنگار ایسنا با اشاره به قیام 15 خرداد سال 1342 گفت: در اوایل دهه 40 امام خمینی به آیت الله حاج آقا روح الله خمینی شهرت داشت و رژیم پهلوی تصور می کرد، امام صرفاً یک استاد حوزوی ساکن در شهر قم است و نفوذی در میان سایر مناطق ایران و حتی بین خود مردم قم ندارد. مخصوصاً که در آن زمان امام(ره) هنوز رساله عملیه خود را منتشر نکرده بود و مثل سایر مراجع تقلید دفتر و تشکیلاتی در این خصوص نداشت اما قیام 15 خرداد سال 42 که در اعتراض به دستگیری امام خمینی(ره) صورت گرفت تصورات رژیم شاهنشاهی را باطل کرد.
شاه به هیچ مخالف و منتقدی اجازه نفس کشیدن نمی داد
وی با بیان اینکه آن زمان چند سال از کودتای سیاه 28 مرداد می گذشت و حکومت پهلوی از حمایت مطلق امریکا، اروپا و اسرائیل برخوردار بود و هر روز منابع و ثروت ملی ملت ما را به یغما می بردند، افزود: در آن دوران سازمان جهنمی ساواک را هم برای سرکوب مخالفان تاسیس کرده بودند لذا شاه در سال 42 خود را در اوج قدرت و اقتدار می دید و حتی خود را شاه شاهان و خدایگان ایران زمین می پنداشت به همین علت او به هیچ مخالف و منتقدی اجازه نفس کشیدن نمی داد.
تاریخ نگار انقلاب اسلامی اضافه کرد: در آن زمان جامعه تبدیل به عصر یخبندان شده بود و نیاز به یک ناجی یَخ شکن و بُت شکن داشت و او کسی نبود جز امام خمینی(ره) که هم فقیه بود و هم شجاع و هم بصیرت سیاسی بالایی داشت و چشم بیدار ملت بود و اهداف پشت پرده و نیات شیطانی رژیم را به خوبی درک و خنثی می کرد.
خارکوهی با بیان اینکه امام راحل در روز 13 خرداد سال 42 طی سخنانی به انتقاد از رژیم شاه پرداخت، توضیح داد: آن روز مصادف با روز عاشورا بود و جمعیت بی شماری پای سخنانش در قم جمع شده بودند اما اندکی بعد در سحرگان روز 15 خرداد پلیس شاه با حمله به منزل امام شبانه او را بازداشت و راهی زندان کردند. صبح آن وقتی مردم قم و بعد هم مردم تهران و سایر شهرها که از دستگیری امام مطلع شدند به عنوان اعتراض به خیابانها ریختند و با شعار «یا مرگ یا خمینی» خواهان آزادی امام شدند. اعتراضات چنان رو به گسترش بود که مردم تهران پشت دیوارهای کاخ شاه شعار «مرگ بر دیکتارتور» می دادند و شاه و همسرش از ترس جانشان از کاخ خارج و آماده فرار از کشور شدند.
وی افزود: در چنین شرایطی شاه تازه پی به نفوذ فوق العاده حاج آقا روح الله خمینی در بین عامه مردم بُرد. به همین جهت ماموران رژیم پاسخ مردم بی دفاع را به رگبار گلوله بستند و دست به کشتار وسیع مردم کوچه و بازار زدند. اما با وجود سانسور شدید این موضوع، اخبار این اتفاقات توسط روحانیون از قم و تهران به سایر شهرها و روستاها حتی به منطقه دوری مثل گرگان، گنبدکاووس، رشت، شیراز، اصفهان و غیره رسید و موجب واکنشهای تند سیاسی علیه رژیم شد.
نقش پررنگ قیام 15 خرداد در افزایش بیداری و آگاهی مردم
تاریخ نگار انقلاب اسلامی با بیان اینکه قیام 15 خرداد سال 42 قیامی چند شهری بود که هم روحانیت، هم فرهنگیان و دانشگاهیان و هم کشاورزان و روستاییان و مخصوصا بازاریان و مردم کوچه و بازار اعم از زن و مرد در آن شرکت داشتند، گفت: حتی در شهر کوچکی مثل گرگان شورای امنیت شهر تشکیل شد و ارتش و شهربانی و ساواک و ژاندارمری به حالت آماده باش درآمدند تا مردم را سرکوب کنند، ماموران حتی وُرود و خروج طلبه ها را به شهر گرگان کنترل می کردند. هیات پیروان قرآن گرگان می خواستند تلگرافی برای آزادی امام خمینی به تهران ارسال کنند ولی با برخورد شدید پلیس مواجه شدند.
خارکوهی به تاثیر قیام 15 خرداد بر روند مبارزات مردم اشاره کرد و گفت: گرچه قیام مردم در 15 خرداد به ظاهر سرکوب شد اما پیام های امام راحل و حرکت بزرگ سیاسی مردم، موجب بیداری و آگاهی بیش از پیش اقشار جامعه شد.
وی تأکید کرد: قیام 15 خرداد که به تعبیر امام(ره) مبدأ نهضت اسلامی مردم بود مبنای ادبیات سیاسی انقلابیون قرار گرفت طوری که در اطلاعیهها، برنامه و مناسبت های مختلف تا سال 57 و حتی تاکنون که قریب به 60 سال از آن واقعه می گذرد، در خاطرهها گرامی داشته می شود به همین جهت 15 سال بعد آن قیام، رژیم پهلوی سقوط کرد و شاه و حامیان داخلی و خارجیاش اثر خون های به ناحق ریخته شده مردم را در بهمن سال 57 به عینیت مشاهده و باور کردند.
گفتنی است؛ «غلامرضا خارکوهی»، تاریخ نگار انقلاب اسلامی و مولف بیش از 30 جلد کتاب تاریخی از جمله مولف «کتاب استان گلستان و قیام 15 خرداد 42» است.
انتهای پیام
