این روزها وضعیت بازارهای کشور با حال‌وهوای بازارهای قدیم تفاوت بسیار دارد. تعاریف جدیدی وارد ادبیات بازار و اقتصاد شده که نظام داد و ستد اصولی را دستخوش تغییر کرده است. فارغ از تغییراتی که به واسطه ورود فضای مجازی ایجاد شده، به نظر می‌رسد مشاغل بازرگانی زیر سایه چالش‌ها و فشارهای متنوع اقتصادی، تغییر ماهیت داده‌ و سَمت و سویی را برگزیده‌اند که بیشترین فایده را با کمترین هزینه بدست آورند.

یکی از واژه‌های بدیعی‌ که چندسالیست وارد ادبیات مردم ایران شده «معاملات سرپایی» نام دارد. این اصطلاح برای آنان که فعالیت اقتصادی می‌کنند کاملا آشناست.

معاملات سرپایی عمدتا توسط افرادی انجام می‌شود که در کنار یک حرفه یا شغل ثابت، نقدینگی خود را در بازارهایی مانند خودرو، مِلک، ارز، طلا و سکه سرمایه‌گذاری می‌کنند. کارشناسان اقتصادی این بازارها را «بازارهای موازی» می‌خوانند؛ واژه جدید دیگری در اقتصاد این روزهای کشور.

بر کسی پوشیده نیست که این‌روزها هزینه‌های زندگی نسبت به گذشته افزایش چشمگیری داشته و درآمدها برای داشتن امکانات حداقلی هم کافی نیستند. گواه این مدعا دو شغله بودن بسیاری از مردان در جامعه است.

هادی ابوی، دبیرکل کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران، ۱۸ مهرماه ۱۴۰۲ با اظهار به اینکه ۷۰ درصد کارگران شغل دوم دارند، گفت: کارگران معتقدند با درآمد کم نمی‌توانند از پس هزینه‌های زندگی بربیایند و مجبورند بعد از پایان ساعت کاری در واحد تولیدی یا اداری، به سمت شغل دوم بروند و معاش خانواده را تأمین کنند.

اما رفتارهایی از نوع دلالی و معاملات سرپایی، نه به‌جای شغل دوم بلکه برای حفظ سرمایه و دارایی انجام می‌گیرد. معامله‌گران سرپایی معتقدند این نوع کسب‌وکار، مهمترین روش برای حفظ دارایی و نقدینگی آنان در برابر تورم است.

محل کارم را ترک می‌کنم و به سمت خانه می‌روم. بحث داغ راننده تاکسی و مسافران، قیمت طلا و ارز است. حتی بقال سر کوچه نیز با رفیقش در حال چانه زنی بر سر یک معامله پُر سود است.

وارد حیاط آپارتمان می‌شوم. «احمد آقا»، همسایه‌ روبرویی‌مان، در حال گفت‌وگو با یکی از دلالان محصولات کشاورزی است تا محصول باغ خود را بفروشد. خود او نیز با شروع فصول سرد و اندک فراغت از فعالیت کشاورزی، در یک مغازه مشاور املاک مشغول است.

از احمد آقا میپرسم چرا دست به معاملات سرپایی می‌زند؟ او جبران هزینه‌های زندگی را یکی از علل این کار بیان کرده و با ادبیات خود می‌گوید: «معاملات سرپایی چون د�