۳۰ دقیقه بامداد ۳۱ خرداد ماه سال ۱۳۶۹، وقتی همه خواب بودند، زمین در بخش جیرنده شهرستان رودبار گیلان لرزید. زمین لرزهای به قدرت بالای هفت ریشتر که خسارت جانی و مالی فراوانی به جای گذاشت.
به طوری که بازسازی آن همه ویرانی، به ویژه در مرمت بناهای تاریخی چند سال بهطول انجامید و برخی از بناها نیز کاملا از بین رفت.
در این زمین لرزه، مهمترین بنای میراثی مرکز استان یعنی عمارت بلدیه نیز تخریب شد و برج ۲۲متری بلدیه چنان افتاد که ساعتهای آلمانیاش در زمان آواربرداری مفقود شد و دو سال مرمت برج به طول انجامید؛ در نهایت درست عصر روز ۳۱خرداد ۱۳۷۱، برج بلدیه با ساعتهای جدیدش زمان را به عقب برگرداند.
لازم به یادآوری است، کلنگ احداث عمارت بلدیه رشت، در پائیز سال ۱۳۰۲ خورشیدی در گورستان مرکز شهر به زمین زده شد و پس از تملک املاک شخصی مجاور این گورستان، بنایی با معماری نئوکلاسیک روسی سربرآورد.
مهندسی ارمنی به نام «آرتم سرداراف»، از ارامنهی روسیه مقیم رشت، کار طراحی و نظارت بر ساختمان را بر عهده گرفت.
ادارهی بلدیه سرداراف را به سمت مهندس بلدیه رشت با ماهی هفتاد تومان حقوق استخدام کرد و او هفتهای سه روز در بلدیه حاضر میشد و وظایف خود را انجام میداد؛ بنای بلدیه، چهارم اردیبهشت ماه ۱۳۰۵، اندکی به اتمام نهایی افتتاح شد و دو ماه بعد رسما به عنوان ساختمان اداری شهرداری رشت، مورد بهرهبرداری قرار گرفت.
این بنای باشکوه با دیگر مجموعه بناهای میراثی مرکز شهر در سال ۱۳۵۶ در فهرست آثار ملی ثبت شد.
بعد از زلزله سال ۱۳۶۹، شدت خرابی به اندازهای بود که شهردار وقت دستور تخریب کامل عمارت تاریخی بلدیه و ساخت مجدد اداره بلدیه را صادر کرده بود. دستوری که البته با دخالت به موقع اداره میراث فرهنگی آن زمان متوقف و قرار شد شهرداری رشت با نظارت اداره میراث فرهنگی، عمارت را بازسازی کند. روبرت واهانیان تبریز، معماری بود که حدود سه ماه از فعالیتش در شهرداری رشت میگذشت. او به عنوان ناظر پروژه مرمت بلدیه به اداره میراث فرهنگی گیلان، معرفی شد.
او اکنون ۸۷ سال سن دارد و خیلیها او را به عنوان رشت پژوه میشناسند. واهانیان، در یادآوری آن روزهای پرتلاطم بعد از زلزله میگوید: پس از اقامتم در رشت و در اوایل سال ۱۳۶۹، از طرف شهرداری برای کار در واحد طرح و برنامه شهرداری رشت، دعوت شدم.
زلزله منجیل در سومین ماه آغاز همکاری من با شهرداری رشت اتفاق افتاد. جالب اینکه خود شهردار وقت، هادی الماسی، هم در اواخر سال ۱۳۶۸ به سمت شهرداری رشت منصوب شده بود. زلزله خرداد ماه ۱۳۶۹- که خرابیهای وسیعی به بار آورد- بلافاصله همه ما را به کار واداشت.
منظورم بازسازی شهرها و ساختمانهای آسیب دیده در اثر زلزله است. رئیس وقت سازمان میراث فرهنگی گیلان، دکتر رزازی، ضمن تشویق من به قبول مسئولیت مرمت بعضی از ساختمانهای مهم شهر از قبیل ساختمان شماره یک و دو شهرداری (عمارت بلدیه و ساختمان مریضخانه بلدیه) نقشه نسبتا کامل این ساختمانها را فرآهم کرد و در اختیار شهرداری رشت قرار داد.
وی اضافه میکند: در روند بازسازی بناهای مهم و تاریخی رشت، قدم به قدم به طرف شناخت علمیتر رشت کشانده شدم و از اینجا بود که رشتپژوهی به مهمترین فعالیت حرفهای من تبدیل شد و البته در این روند، مورد حمایت و راهنمایی، فرهیختگان رشت هم بودم.
این مهندس معمار ادامه میدهد: مقیاس خرابی وارد شده به ساختمانهای شماره یک و دو شهرداری، به قدری بالا بود که ساختار اداری شهرداری مجبور شد به ساختمان دیگری نقل مکان کند. در واقع ۱۰