به گواهی اسناد تاریخی، تداوم روضهخوانی در خانههای تاریخی اصفهان به سه قرن میرسد. دهه نخست محرم، این عزاخانههای سنتی و کوچههای منتهی به آنها هر روز از سپیدهدم تا ظهر میزبان خیل عاشقان حسینی است که برای شنیدن نواها و نغمههای عاشورایی دخیل بستهاند؛ گویی مغناطیس حسین(ع) دلهای پراکنده را گِرد هم میآورد تا چون کبوتر خونین بال بر بام روضه خانه پَر بکشد.
از میان تکایای سنتی در اصفهان که با گذشت سالهای متمادی همچنان میزبان دلدادگان حسین(ع) است؛ «خانه بنکدار» و «خانه زرگرباشی» شهرت بیشتری دارند، بهطوریکه مردم شهر و روستاهای اطراف را نیز به سوی خود جذب کردهاند. در باور مردم اصفهان، روضهخانههای سنتی برکات معنوی بیشماری دارد و حاجت عزاداران را نیز روا میکند.
تاریخنگاران، روی کار آمدن دولت صفویه و رسمی شدن مذهب شیعه در ایران و اصفهان را آغازی برای آیینهای سوگواری و روضهخوانی ماه محرم میدانند؛ روضه خوانی پس از صفویه، در دوره قاجار نیز ادامه داشت و تعزیه نیز که در زمان صفویه مسیر تکامل خود را میپیمود، در این دوره به اوج شکوفایی خود رسید.
خانه بنکدار
نام خانه قدیمی بنکدار از مالک آن گرفته شده، نسلی که چندین دهه غلامی امام حسین(ع) را به عهده دارند. «مرحوم سید حسن بنکدار» نخستین بانی برگزاری مراسم عزاداری بوده و پس از وی، «مرحوم سید مهدی بنکدار»، «مرحوم سید جواد بنکدار» و در زمان حاضر «سید فرهاد بنکدار» از سال ۱۳۷۹ تا کنون بهعنوان چهارمین نسل از خانواده بنکدار هر سال مراسم را به سبک قدیمی (روضهخوانی و سخنرانی) برگزار میکند.
خانه زرگرباشی
زرگرباشی، از دیگر خانههای تاریخی اصفهان افزون بر سه قرن در دهه نخست محرم از اذان صبح تا اذان ظهر با هفت منبر میزبان سوگواران حسینی است. بانی این روضهخوانی، «حاج محمدعلی زرگرباشی» از افراد بانفوذ و متمول عصر قاجار بوده و اکنون «حاج مصطفی زرگرباشی» نسل پنجم این خاندان متولی برگزاری مراسم است.
عَلَم گردانی
یکی از مراسم متداول در استان اصفهان به ویژه در شهر خور و بیابانک که یکی از شهرستانهای شرق استان اصفهان است، مراسم موروثی «عَلَم گردانی» است. این مراسم که نزدیک به پنج قرن قدمت دارد هرساله مصادف با تاسوعای حسینی برگزار میشود و از نقاط مختلف استان و کشور افراد متعددی برای شرکت در این