تجارت پایاننامههای دانشگاهی، همچنان یکی از چالشهای جامعه علمی است که بهصورت آشکار و گسترده جریان دارد. با وجود تمامی تلاشها برای مقابله با این مشکل و ایجاد قوانین سختگیرانه، این تجارت غیرقانونی همچنان به حیات خود ادامه میدهد. دانشجویان با پخش برگههای تبلیغاتی در اطراف دانشگاهها، به معرفی خدمات نوشتن پایاننامه میپردازند. تعداد زیادی از سایتهای اینترنتی نیز در این فعالیتهای غیرقانونی نقش دارند.
یکی از این سایتها، هزینه نوشتن پایاننامه رشته پرستاری را حدود ۱۰۰ میلیون تومان اعلام میکند؛ رقمی که نشان از گسترش و عمق این مشکل دارد. این تجارت غیرقانونی برای تقویت رزومه دانشجویان در رشتههای مختلف تحصیلی نیز گسترده شده است.
هوش مصنوعی میتواند در نوشتن پایاننامه دخالت کند و ابزاری تسهیلکننده یا جایگزین برای آن باشد. تواناییهای منحصربهفرد هوشمصنوعی در جوامع دانشگاهی، نیاز به ایجاد رویکرد جدید را بیش از پیش ضروری کرده است. هوش مصنوعی با توانمندیهای فوقالعاده خود، میتواند به ابزاری برای افزایش کیفیت و سرعت نگارش پایاننامهها تبدیل شود، اما در عین حال، نگرانیها درباره سوءاستفاده از این فناوری نیز افزایش یافته است.
در حالی که جامعه دانشگاهی با چالشهای روزافزون خود دستوپنجه نرم میکند و بر سر حفظ اصالت علمی و اخلاقی خود تلاش میکند، اخذ رویکرد جدید نسبت به هوش مصنوعی بهصورت جدی احساس میشود.
دانشگاههای تودهگرا باید جمع شوند
رضاعلی نوروزی، دبیر ستاد آزمونهای استان اصفهان در گفت و گو با ایسنا میگوید: پدیده خریدوفروش پایاننامه انکار نشدنی است و راه مبارزه با این تقلب در جمع کردن دانشگاههای تودهگرا، اجرای فرایندهای بازبینی، نظارت و اعمال سختگیری در پذیرش و تربیت دانشجو نهفته است.
وی ورود افراد نالایق به دانشگاهها را علت اصلی خریدوفروش پایاننامه میداند و میافزاید: بنده یک شخصیت دانشگاهی هستم و خریدوفروش پایاننامه را انکار نمیکنم، اما آمار دقیقی از میزان خرید و فروش در اختیار ندارم. این که چند درصد از دانشجویان مرتکب این تقلب میشوند قابل بحث و بررسی است. اگر دانشگاهها فقط ۱۰ درصد متقاضیان را پذیرش کنند، سیستم به سمت نخبهگرایی حرکت میکند و دانشجویانی که شایسته تحصیل هستند به آن ورود میکنند، پس احتمال تخلف کاهش مییابد، چون دانشجو در انجام کار خود ناتوان نیست.
عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان ادامه میدهد: جمعیت کشور ایران و دانشگاههای آن در مقایسه با سایر کشورها نشان میدهد که ظرفیتهای دانشگاهی بیش از حد نیاز کشور است؛ خدا را شکر انواع و اقسام دانشگاهها را داریم و پذیرش دانشجوی خارجی هم چندان مورد توجه نبوده است.
نوروزی ضمن تأکید بر اینکه دانشگاههای کشور سریعا به سمت تودهگرایی میروند، توضیح میدهد: بهصورت تخصصی دانشگاههای کشور به دو دسته دانشگاههای تودهگرا و دانشگاههای نخبهگرا تقسیمبندی میشوند. وجود ظرفیتهای زیاد دانشگاهی، امکان ورود افرادی را به دانشگاه فراهم میکند که از توانایی کافی برای نوشتن پایاننامه بیبهرهاند. در نهایت این دانشجویان به خرید پایاننامه روی میآورند یا استاد، بار انجام کار آنها را به دوش میکشد. تعداد دانشجویان هر استاد راهنما بیش از توان استاد تعریف میشود.
تعارف نداریم، نظام آموزشی ما کارآمد نیست
وی با ابراز تأسف از اینکه هدف فقط پرشدن ظرفیتها است و پذیرفتهشدگان با نمره زیر ۵۰ درصد در درسهای آزمون ورودی وارد دانشگاه میشوند، تصریح میکند: درصد آزمون زیر ۵۰ درصد نمایانگر نمره زیر۱۰ است. آیا متقاضی با کسب این نمره، شایسته ورود به دانشگاه است؟ در صورتی که درستتر این است که افراد با نمره بالای ۱۶ یعنی۸۰ درصد به دانشگاه راه پیدا کنند، حتی اگر از بین داوطلبان تنها یک نفر موفق به کسب این نمره شود.
عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان در پاسخ به این پرسش که چرا درصد عموم داوطلبان پایین است، تاکید میکند: درصدهای پایین متقاضیان در آزمونهای ورودی دانشگاهها نشاندهنده ناکارآمدی نظام آموزشی در آموزشوپرورش و آموزش عالی است و نباید آن را به نامتعارف بودن سوالات نسبت داد. فقط تعداد کمی از سوالات در دسته بسیار سخت قرار میگیرند و اخذ نمره مناسب از مابقی آنها شدنی است. توجیه ناکارآمدی نظام آموزشی با ذکر این علت، اصلا درست نیست. در هر حال سوالات تحت نظارت و داوری در چند مرحله طراحی میشوند و کسب حداقل نمره، از سوالات آسانتر هم اتفاق نمیافتد!
نوروزی اظهار میکند: این تصور که صرفا افراد با داشتن مدرک بالاتر، میتوانند از نظر شغلی و خانوادگی موقعیت بهتری به دست آورند، ممکن است علت تمایل افراد به ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر باشد.
وی با اشاره به قابلیتهای هوش مصنوعی در پایاننامهنویسی خاطرنشان میکند: تکنولوژی هوش مصنوعی مسیری بسیار هموارتر از خریدوفروش پایاننامه مهیا میکند که با آن روبهرو هستیم، پس باید در تعیین تکلیف تاثیر این تکنولوژی بر پایاننامهنویسی اهتمام ورزیم.
علی منصوری، رئیس علمسنجی و انتشارات دانشگاه اصفهان در گفت و گو با ایسنا خریدوفروش پایاننامه را مصداق بارز تقلب در پژوهش میداند و میگوید: پدیده خریدوفروش پایاننامه در کشور ما وجود دارد و انکار آن امکانپذیر نیست. دانشگاه در ارائه امکانات و مهارتهای پژوهشی کوتاهی میکند و تعریف کردن تعداد زیاد دانشجویان برای هر استاد، از دقت کار استاد راهنما که مسئولیت اصلی بررسی محتوای پایاننامه را برعهده دارد، میکاهد، البته در دانشگاه اصفهان تابهحال چنین گزارشی به دست ما نرسیده است.
وی میافزاید: اساتید راهنما مسئولیت اصلی بررسی محتوای یک پایاننامه را بر عهده دارند. تعداد زیاد دانشجویان منجر به کاهش دقت در مطالعه پایاننامه میشود؛ بدین ترتیب از پایاننامهای دفاع میشود که خود دانشجو آن را ننوشته است. دانشجو برای تحصیل در مقاطع بالاتر نیازمند مهارتهایی است که در دانشگاهها از آن غفلت میشود. دانشجو روشتحقیق نمیداند پس به خرید پایاننامه روی میآورد؛ به علاوه دانشجویان با اخلاق علمی آشنا نیستند و نمیدانند این کار غیراخلاقی است، البته در دانشگاه اصفهان این موضوع مورد توجه است و دانشجویی که دوره اخلاق در پژوهش را نگذرانده باشد، اجازه دفاع ندارد. مصداق بارز تقلب در پژوهش همین خرید پایاننامه است. امکانات در بعضی دانشگاهها جدی گرفته نمیشود، پس دسترسی به اطلاعات و پایگاههای داده، برای دانشجو راحت نیست، بنابراین انتظار نمیرود که دانشجو پایگاههای درست و منابع معتبر را شناسایی کند.
رئیس علمسنجی و انتشارات دانشگاه اصفهان ادامه میدهد: دانشجوی مقاطع تکمیلی باید دوره روشتحقیق را بگذراند، اما این مسئله جدی گرفته نمیشود. این را میتوان با پرسش یک سوال مرتبط با روشتحقیق از فارغالتحصیان مقاطع تکمیلی به دست آورد. پس در مرحله پایاننامهنویسی دانشجو به این نتیجه میرسد که نمیتواند کار کند و با روش آشنایی ندارد.
منصوری با تأکید بر تأثیر فناوریهای جدید در شیوه آموزش اضافه میکند: فناوریهای جدید بهویژه در حوزه هوش مصنوعی به قضیه تقلب در پژوهش دامن میزنند. مزایا و معایب پدیده هوش مصنوعی نیاز به بررسی دارد. امروزه باید شیوه ساخت پایاننامه یا نوشتن پایاننامه به وسیله هوش مصنوعی را به موارد تقلب در پژوهش اضافه کنیم. اگر دانشجویان پیش از این با صرف هزینه موفق به نوشتن پایاننامه میشدند، امروز با آشنایی ساده با فناوریهای نوین میتوانند کل پایاننامه یا بخشی از آن را بنویسند.
وی ادامه میدهد: اعضای هیئت علمی، اساتید راهنما و دانشجویان باید با این مسئله آشنا بشوند تا در صورت نو