رسول چگینی پژوهشگر بنیاد بین المللی امامت قم در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه نماز عید فطر یکی از مهمترین جلوههای وحدت و همبستگی در میان مسلمانان است، اظهار کرد: این نماز که بهصورت جماعت برگزار میشود، نمادی از اجتماع مؤمنان در کنار یکدیگر است. وقتی افراد از طبقات و اقشار مختلف جامعه، از غنی و فقیر گرفته تا کوچک و بزرگ، در کنار هم قرار میگیرند و در یک صف نماز میخوانند، این خود تصویری از برابری و اتحاد اسلامی را به نمایش میگذارد. حضور جمعی در این نماز، حس تعلق به امت اسلامی را تقویت میکند و به مسلمانان یادآوری میکند که فراتر از تفاوتهای فردی، همگی اعضای یک خانواده بزرگ دینی هستند.
وی با اشاره به اینکه دیدوبازدیدهای عید فطر نقش مهمی در استحکام روابط خانوادگی و اجتماعی ایفا میکند، ادامه داد: در این روز، بسیاری از کدورتها و اختلافات کنار گذاشته میشود و مردم با دلهای پاک و صمیمی یکدیگر را در آغوش میگیرند. سنت زیبای دیدار با بزرگان خانواده، احوالپرسی از دوستان و همسایگان و حتی عیادت از بیماران، باعث زنده شدن روحیه محبت و مودت در جامعه میشود. این تعاملات اجتماعی نهتنها محبت و دوستی را افزایش میدهد، بلکه از بروز انزوا و گسست اجتماعی جلوگیری میکند.
این پژوهشگر بنیاد بینالمللی امامت قم تاکید کرد: بهطور کلی، نماز عید فطر و دیدوبازدیدهای پس از آن، فرصتی برای ترمیم پیوندهای اجتماعی و تقویت همبستگی بین مسلمانان است. در دنیای امروز که زندگی مدرن و دغدغههای روزمره افراد را از یکدیگر دور کرده، این مناسبتها بهانهای برای گردهمایی، محبت و اتحاد دوباره میان افراد جامعه محسوب میشود.
زکات فطره؛ ضمانت اجتماعی است
چگینی با تاکید بر اینکه زکات فطره یکی از واجبات مالی در اسلام است که فلسفهای عمیق در پشت آن نهفته است، عنوان کرد: این واجب دینی نهتنها باعث پاکی روح و تکمیل روزههای ماه رمضان میشود، بلکه نقش مهمی در کاهش فقر و برقراری عدالت اجتماعی دارد. اسلام بر این باور است که ثروت نباید در دست گروهی خاص متمرکز شود، بلکه باید در سطح جامعه بهصورت عادلانه توزیع شود؛ به همین دلیل، زکات فطره بهعنوان یک وظیفه شرعی بر عهده هر مسلمان مکلف قرار گرفته است تا در روز عید، حداقل بخشی از مال خود را به نیازمندان اختصاص دهد.
وی اعلام کرد: از نظر اجتماعی، زکات فطره باعث میشود که طبقه ضعیف جامعه نیز بتواند در شادی عید سهیم شود. این اقدام باعث از بین رفتن شکاف طبقاتی میشود، زیرا ثروتمندان از اموال خود به فقرا کمک میکنند و این امر حس همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی را در میان مسلمانان تقویت میکند؛ هنگامی که نیازمندان احساس کنند جامعه آنها را فراموش نکرده و حقوقشان در نظر گرفته شده، از بروز کینه و نارضایتیهای اجتماعی جلوگیری میشود و نوعی آرامش و امنیت در جامعه برقرار میشود.
چگینی ادامه داد: از سوی دیگر، زکات فطره با یک نظم خاص توزیع میشود، به این معنا که باید قبل از نماز عید پرداخت شود تا نیازمندان بتوانند از آن در همان روز بهرهمند شوند. این امر نشاندهنده تأکید اسلام بر سرعت در رفع نیازهای اقتصادی افراد است. در واقع، این زکات نوعی ضمانت اجتماعی است که از طریق آن، حتی برای کوتاهمدت هم که شده، هیچ مسلمان