یکشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۴ | ۰۷:۵۱
کاشانی‌ها این داغ را با «جریده» بر دوش می‌کشند

حال و هوای محرم در شهرهای ایران/ کاشان

کاشانی‌ها این داغ را با «جریده» بر دوش می‌کشند

رسم و رسوم وابسته به آیین‌های ماه محرم با وجود شباهت‌هایی که در نقاط مختلف به هم دارند، اما در عین حال با شیوه خاص همان منطقه برگزار می‌شود. در هر شهر و روستا، مردم با آیین‌ها و رسم‌هایی که نسل به نسل منتقل شده است، سوگواری خود برای شهادت امام حسین (ع) را نشان می‌دهند.

علی‌اصغر شاطری - فرهنگیار فرهنگ مردم مرکز تحقیقات صداوسیما - در کاشان در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به معنای لغوی سقا و سقایی، به تشریح یکی از رسوم وابسته به ماه محرم شهر کاشان پرداخت و گفت: معنای لغوی آن، آب رساندن و آب به کسی دادن و شخصی که این کار را انجام می‌دهد «سقا» می‌گویند. در روز هفتم ماه محرم که آب توسط لشکر عمر سعد به روی اصحاب امام حسین (ع) بسته شد تا روز عاشورا حضرت ابوالفضل (ع) به عنوان سقای کاروان چندین مرحله این محاصره را شکست و آب به خیمه‌ها رساند. از این رو در مجالس روضه خوانی و عزاداری به یاد سقای کربلا، برخی افراد مشک بر دوش گرفته و مردم عزادار را سیراب می‌کنند.

سوگواری به سبک سقّایی

او افزود: اما نوع دیگری هم از سقایی وجود دارد که خود برگرفته سقایی حضرت ابوالفضل (ع) است و آن برپایی جلسات و محافلی است که افراد با در دست گرفتن کشکول و کاسه آبی به مرثیه‌خوانی و نوحه‌خوانی می‌پردازند. این نوع سوگواری در شهرهای مختلف ایران رایج است. عزاداری سقایی عبارت است از خواندن مصائب وارده بر عترت رسول خدا (ص) و به طور ویژه امام حسین (ع) اما به صورت نوحه‌سرایی و اشعاری که خوانده می‌شود با لحن و صوتی حزین همراه است و قاعدتاً به طور دسته جمعی و به صورت هماهنگ نوحه سرایی می‌کنند. تفاوت نوحه‌سرایی سقایی با نوحه سرایی سینه زنی و زنجیر زنی آن است که ذکر نوحه سرایی سقایی، سنگین و حزین و بدون سینه زدن و زنجیر زدن و بدون نواختن طبل و سنج انجام می‌شود.

به گفته این فرهنگیار در کاشان پنج گروه و دسته سقاخوان در ایام محرم سقاخوانی می‌کنند که شامل هیئت سقایی استاد عبدالرحیم (واقع در میدان کهنه)، هیئت سقایی ضیغم، هیئت سقایی حاجی علی حمامی (واقع در باغچه شاهی)، هیئت سقایی استاد آقا علی هدایتی (واقع در درب حوض) و هیئت سقایی گذر حاجی است و روزهای اول تا چهارم محرم دسته‌هایی از هیئت‌های سقایی در بازار کاشان به نوحه خوانی و عزاداری می‌پردازند.

ذکرمصیبت با چاووش‌خوانی

او به رسم «چاووش خوانی» ماه محرم در کاشان اشاره کرد و درباره آن توضیح داد: آخرین روز ماه ذی‌الحجه در فرهنگنامه عاشورایی کاشان به روز «چاووش عزای محرم» مشهور است. چاووشی‌ خوانی صدای خوش و نفسی گرم لازم دارد. چاووش خوان اگر سیّد باشد شالی سبز برگردن می‌اندازد درغیر این صورت شالی سیاه رنگ می‌اندازد. در یک Ø