سمیرا معین در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: رد پای ساخت برخی از اپراهای معروف جهان بر اساس آثار شناخته شده ادبی مانند اپرای «الکترا» توسط «ریچارد اشتراوس» آهنگساز آلمانی بر پایه تراژدی یونانی مشهوری به همین نام از «سوفوکل» و یا اپرای «اتللو» توسط «جوزپه وردی» آهنگساز ایتالیایی بر اساس نمایشنامهای منسوب به ویلیام شکسپیر، باعث میشود تا با نگاهی دقیقتر و جامعتر به تاریخچه اپرا و به دنبال آن اجراهای موزیکال در ایران بپردازیم.
وی درباره تاریخچه شکلگیری اپرا، توضیح داد: چیزی که امروزه آن را با عنوان هنر «اپرا» میشناسیم تقریبا از اواخر قرن شانزدهم در ایتالیا شکل گرفته است اما اگر به کمی عقبتر باز گردیم و این نوع از موسیقی را هنری متشکل از اجرای روی صحنه همراه با موسیقی زنده و آواز تعریف کنیم، تاریخچهاش به قرن پنجم پیش از میلاد مسیح، به دوران نمایشنامه نویسان تراژیک یونانی مثل «سوفوکل» و «آیسخولوس» باز میگردد.
معین افزود: در آن زمان در چینش صحنه، افرادی که با نام «همسرایان» آنها را میشناسیم، به صورت گروهی و هماهنگ روی سن مشغول خواندن آواز میشدند و بازیگران نیز همراه با سازهای بادی و زهی به اجرا مشغول میشدند. صرف نظر از اینکه اپرا زمانی تنها به قشر مرفه جامعه تعلق داشت، باید گفت پیوند موسیقی با ادبیات، اتفاقی بود که از دیرباز مورد توجه قرار میگرفت و روی مخاطبان به مراتب تاثیر بیشتری میگذاشت.
از اجرای نخستین اپرای انفرادی تا احداث اولین اپراخانه عمومی در ایتالیا
این مدرس موسیقی ادامه داد: در دوران باروک در ایتالیا جنبه جدیدی از موسیقی به وجود آمد که در قرن هجدهم میلادی به اوج خود رسید. اپرا در این بازه زمانی با پرداخت به موضوعاتی مثل سرگذشت اساطیر یونانی و زندگی پادشاهان، به عنوان هنری لوکس و پر زرقوبرق تنها در اختیار طبقه ثروتمند جامعه بود و این پاسخی به داستانهای نامفهوم و چندصدایی بود که توسط داستان سرایان ایتالیایی در ابتدای قرن شانزدهم میلادی شکل گرفته بود. نخستین گام جدی در این راه توسط شخصی به نام «جاکوپو پری» با اپرای «دافنه» برداشته شد و برای اولین بار یک اجرای انفرادی جایگزین آوازهای عاشقانه گروهی شده و به روی صحنه رفت.
وی با اشاره به اینکه تا قبل از قرن هفدهم میلادی، اپراخانه بزرگ و مجللی در هیچ کجای جهان وجود نداشت و عده محدودی برای شنیدن و اجرای نمایش حاضر میشدند، تاکید کرد: بعد از گسترش اپرا و استقبال گسترده مردم و به دنبال آن افزایش مخاطبان، نخستین اپراخانه عمومی در سال ۱۶۳۷ در شهر ونیز تاسیس شد و در دیگر شهرهای ایتالیا نیز ساخت سالنهای موسیقی رواج پیدا کرد.
معین به نوع دیگری از موسیقی اپرا، اشاره و اظهار کرد: در نوع ساده شدهای از اپرا با مفهومی تحت عنوان «اپرت» مواجه میشویم که از لحاظ زمانی، کوتاهتر و از لحاظ داستان، شامل موضوعاتی نزدیکتر به دغدغه مردم مثل انقلاب کبیر فرانسه و جنبشهای اجتماعی بوده است.
آغاز تئاتر موزیکال و اپرت