شاخص آلودگی هوا یا همان AQI راهی جهت انتقال وضعیت کیفیت هوا به مردم است. عدد AQI در محدوده ۰ تا ۵۰۰ قرار دارد و به شش دسته تقسیم شده که هر دسته، محدوده عددی و رنگ مشخصی دارد. هر چه این شاخص بالاتر باشد یعنی قرار گرفتن در معرض آن هوا برای سلامتی افراد خطرناک‌تر است.

اگر شاخص بین ۰ تا ۵۰ باشد رنگ آن سبز بوده و کیفیت هوا رضایت‌بخش و مطلوب است. اگر بین ۵۱ تا ۱۰۰ باشد رنگ آن زرد بوده و کیفیت هوا قابل قبول است، اما ممکن است برای برخی افراد حساس، کمی خطر داشته باشد. اگر شاخص بین ۱۰۱ تا ۱۰۵ باشد رنگ آن نارنجی بوده و هوا برای گروه‌های حساس ناسالم است. اگر شاخص بین ۱۵۱ تا ۲۰۰ باشد رنگ آن قرمز بوده و هوا ناسالم است و تأثیرات جدی بر سلامتی گروه‌های حساس می‌گذارد. اگر شاخص بین ۲۰۱ تا ۳۰۰ باشد رنگ آن بنفش بوده و هوا بسیار ناسالم است. اگر هم شاخص ۳۰۱ و بالاتر از آن باشد رنگ آن مارون بوده و کیفیت هوا در سطح خطرناک قرار دارد.

چه عواملی باعث آلودگی هوا می‌شوند؟

آلاینده‌های بسیاری وجود دارند که باعث افزایش AQI و کاهش کیفیت هوا می‌شوند که ازون، ذرات معلق PM۱۰ و PM۲.۵، مونوکسیدکربن، دی‌اکسید گوگرد، دی‌اکسید نیتروژن، سرب و آمونیاک از آن جمله‌اند. در ادامه به نقش هر یک در آلودگی هوا اشاره می‌شود. 

ازون گازی شامل لایه‌ای محافظت‌کننده بوده و از ورود اشعه‌های مضر مانند ماوراءبنفش به زمین جلوگیری می‌کند. این گاز برای انسان و محیط بسیار مضر است، منابع این گاز شامل بخارات بنزین، حلال‌ها و مواد شیمیایی است. 

منابع تولید ذرات معلق PM۱۰ و PM۲.۵ شامل ساخت و سازها، تخریب، زلزله، فوران آتشفشان و حتی استعمال سیگار است. مونوکسید کربن نیز گازی بی‌رنگ است که از گازهای گلخانه‌ای، خودروها و آتش‌سوزی‌ها آزاد می‌شود. 
دی‌اکسید گوگرد نیز یک گاز بی‌رنگ بوده که بویی شبیه به سوختگی دارد. انتشار این گاز از خودروها، صنایع و سوخت‌های فسیلی است. 
از جمله منابع دی‌اکسید نیتروژن نیز می‌توان به گازهای گلخانه‌ای، تولید الکتریسیته، احتراق سوخت‌های فسیلی و فرآیندهای مختلف صنعتی اشاره کرد. از جمله منابع آزاد شدن سرب نیز می‌توان سوزاندن ضایعات، احتراق سوخت‌های فسیلی، ضایعات باتری و گازهای وسایل نقلیه را نام برد. منابع عمده آزادسازی آمونیاک نیز فعالیت‌های کشاورزی، دامپروری، کودهای شیمیایی، فرآیندهای صنعتی و گازهای گلخانه‌ای هستند.

دو شاخه مهم از آلودگی هوا

یوسف شیخ‌الملوکی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: سنجنده‌های محیط زیست ذرات معلق جو را اندازه‌گیری کرده و با شاخص عددی بیان می‌کنند، اگر این شاخص کمتر از ۱۰۰ باشد هوا پاک است، اما اگر شاخص بالاتر از عدد ۱۰۰ باشد هوا برای گروه‌های حساس یا در موارد اعداد بالاتر برای تمامی گروه‌ها ناسالم خواهد بود.

وی ادامه داد: آلودگی دو شاخه دارد، یک شاخه از آن ناشی از سوخت‌های فسیلی است که سنجنده‌های محیط زیست عدد آن را نشان می‌دهند، این نوع آلودگی از سوخت‌ها به وجود آمده و معمولاً در ماه‌های سرد سال که وارونگی دما یا اینورژن اتفاق می‌افتد، مشهودتر بوده و شاخص‌ها عدد بالایی را نشان می‌دهند.

مدیرکل هواشناسی استان قزوین عنوان کرد: شاخه دیگر آلودگی ناشی از فعالیت کانون‌های گرد و غباری است که از شرایط ناپایداری جو ایجاد شده و باعث افزایش شاخص شده و موجب می‌شود تنفس هوا برای انسان مضر باشد.

روز ملی هوای پاک با شعار نوسازی حمل‌ونقل، نفس تازه شهر

قانون هوای پاک مصوب ۲۵ تیر ۹۶ مجلس شورای اسلامی شامل ۳۴ ماده بوده که در آن حدود مجاز انتشار آلاینده‌ها و منابع آلوده‌کننده هوا شامل منابع طبیعی نظیر طوفان‌های گرد و غبار و شن، آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع و همچنین منابع انسان‌ساخت مشخص شده است. در این قانون، وظایف و الزامات هر کدام از دستگاه‌ها جهت کاهش انتشار آلاینده‌ها و دستیابی به هوای پاک تعیین کرده است. وظیفه نظارت بر حُسن اجرای این قانون توسط دستگاه‌ها نیز بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است. 

سعید میرزاحسینی، معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان قزوین در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: ۲۹ دی روز ملی هوای پاک نام‌گذاری شده که شعار امسال «نوسازی حمل‌ونقل، نفس تازه شهر» است. شعار روز یکشنبه ۲۸ دی «عوارض سبز، صنعت مسئول و هوای پاک» است. واحدهای صنعتی که استانداردهای محیط زیستی را رعایت نمی‌کنند در ابتدا اخطارهای لازم را گرفته و اگر نتوانند استانداردهای موردنظر محیط زیست را رعایت کنند مشمول جریمه‌ می‌شوند و باید درصدی از فروش خود را جهت عوارض سبز به خزانه دولت واریز کنند تا صرف حفاظت از محیط زیست شود.

وی ادامه داد: شعار روز دوشنبه ۲۹ دی «صنعت سبز و هوای پاک»، شعار روز سه‌شنبه ۳۰ دی «حمل‌ونقل سبز، نفس تازه برای شهر» و شعار چهارشنبه ۱ بهمن «حکمرانی کارآمد، اجرای قانون هوای پاک» است که با محوریت اسقاط ناوگان فرسوده و نوسازی حمل‌ونقل انجام می‌شود. شعار روز پنج‌شنبه ۲ بهمن نیز «هوای پاک و مشارکت‌های مردمی» است که ایده‌های مردمی با عنوان هوای پاک در وبسایت سازمان حفاظت محیط زیست ثبت می‌شوند.

میرزاحسینی عنوان کرد: ۲ گروه شامل منابع طبیعی و منابع انسانی در آلودگی هوا نقش دارند. منابع طبیعی مانند گردوغبار، طوفان‌های شن و جنگل‌سوزی بوده و منابع انسانی نیز به ۲ دسته ثابت و متحرک تقسیم می‌شوند. منابع ثابت وسایل گرمایش خانگی و تجاری و منابع متحرک نیز شامل خودروها و موتورسیکلت و به‌طور کلی حوزه حمل‌ونقل است.

وی بیان کرد: قانون هوای پاک ۳۴ ماده قانونی دارد و ۲۱ دستگاه در این قانون دخیل هستند که برای آن‌ها وظیفه تعریف شده است. این قانون شامل نوسازی حمل‌ونقل، توصیه به استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، معاینه فنی خودروها، معاینه فنی موتورخانه‌ها، فضای سبز و موارد دیگر است. نظارت بر حُسن اجرای این قانون توسط دستگاه‌ها نیز بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است.

از ابتدای سال تاکنون بیش از ۴۵ هزار وسیله نقلیه فاقد معاینه فنی توسط پلیس اعمال قانون شده‌اند

سرهنگ سید علی آسیایی، رئیس پلیس راهور استان قزوین در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: مطابق ماده ۱۰ قانون رسیدگی به تخلفات، وسیله نقلیه‌ای که دارای عیب و نقص فنی مؤثر بوده و احتمال ایجاد خطر یا وقوع تصادف داشته باشد، توسط پلیس به تعمیرگاه اعزام شده و تا زمانی که رفع نقص نشود اجازه تردد در معابر را نخواهد داشت.

وی ادامه داد: همچنین مطابق ماده ۲۹ قانون هوای پاک، ایجاد هرگونه آلودگی صوتی توسط منابع ثابت و متحرک ممنوع است، منابع متحرک شامل انواع وسایل نقلیه شامل خودروهای سواری، وانت و خودروهای سنگین و موتورسیکلت‌ها است، بنابراین بر اساس ۲ قانون فوق، پلیس با خودروهایی که دارای آلودگی بوده و در معابر تردد می‌کنند و همچنین با خودروهایی که فاقد معاینه فنی هستند، مطابق قانون برخورد خواهد کرد. 

آسیایی خاطرنشان کرد: از ابتدای سال تاکنون بیش از ۴۵ هزار انواع وسایل نقلیه توسط پلیس به علت نداشتن معاینه فنی اعمال قانون شده است، همچنین بیش از هزار دستگاه خودرو که دارای معاینه فنی بوده‌اند به‌دلیل از دست دادن شرایط لازم و مواردی از قبیل ایجاد آلودگی، نقص در سیستم روشنایی، نقص در سیستم ترمز به تعمیرگاه و مراکز مجاز نمایندگی‌ها معرفی شده‌اند و معاینه فنی آن‌ها ابطال شده است، این وسایل نقلیه تا زمانی که رفع نقص نکرده‌اند مجدداً حق تردد نخواهند داشت.

وی تأکید کرد: هر خودرویی که به‌علت نداشتن معاینه فنی توسط پلیس اعمال قانون شود، به ازای هر ۲۴ ساعت ۱۰۰ هزار تومان جریمه می‌شود، به این دلیل که در این مدت فرصت داشته باشد نسبت به اخذ معاینه فنی اقدام کند.

بازدید هفتگی از مراکز معاینه فنی

رئیس پلیس راهور استان قزوین تصریح کرد: در کارگروهی متشکل از استانداری، نمایندگان محیط زیست، راهداری و پلیس راهور، بازدید از مراکز معاینه فنی به‌طور مداوم و هفتگی انجام می‌شود تا بر نحوه سیر اخذ معاینه فنی نظارت شود و اگر مورد خاصی باشد به مدیر آن مرکز ابلاغ می‌شود.

آسیایی یادآور شد: معاینه فنی فرآیندی است که به‌صورت سیستمی، هوشمند و مکانیزه وسیله نقلیه را کنترل می‌کند، شاید یک مالک تصور کند وسیله نقلیه او عیب و نقصی ندارد، اما با مراجعه به مراکز معاینه فنی متوجه می‌شود که برای مثال سیستم تعلیق، سیستم ترمز و یا سیستم اگزوز خودروی او دچار عیب و نقص است که با چشم ظاهری یا در حین رانندگی قابل رؤیت نبوده است، بنابراین انجام معاینه فنی هم در ایمنی و هم در کاهش آلودگی هوا بسیار مؤثر بوده و توصیه می‌کنیم رانندگان در زمان‌های مشخص شده معاینه‌های ادواری را انجام دهند.

آبیک، آلوده‌ترین شهر استان قزوین

آب و هوا تأثیر زیادی بر کیفیت هوا دارد. نور خورشید با برخی آلاینده‌ها واکنش نشان داده و باعث تشکیل دوده می‌شود. وزش باد می‌تواند آلاینده‌ها را از نقطه‌ای به نقطه دیگر منتقل کند. باران هم قادر است به‌طور موقت به شستن ذرات معلق کمک کند.

همچنین در هوای سرد استفاده از سوخت‌های فسیلی مانند مازوت در نیروگاه‌ها افزایش یافته و هوا آلوده‌تر خواهد شد. از سوی دیگر در فصول سرد سال شاهد وارونگی دما و افزایش آلودگی هستیم.

میرزاحسینی عنوان کرد: در استان قزوین، شهر آبیک به لحاظ موقعیت جغرافیایی خاص و صنایعی که دارد، آلوده‌ترین شهر استان است. در فصل‌های گرم و خشک آلودگی‌ها به‌دلیل انتشار گردوغبار است، این گردوغبار ناشی از بادهای شدید است که کانون‌های داخلی و خارجی دارند. در فصل سرد نیز ذرات ریز کمتر از ۲.۵ میکرون ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی، علت آلودگی هواست.

وی افزود: در استان قزوین بیشتر شاهد آلودگی‌های زمستانه هستیم، زیرا در فصل زمستان هوا سرد و سنگین است و زمانی که پایداری و سکون جو اتفاق می‌افتد و باد و بارشی نداریم، آلودگی‌های صنعتی و خودرویی تجمع یافته و شاهد افزایش آلودگی خواهیم بود.  

معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان قزوین خاطرنشان کرد: ما هر سال مکاتباتی را با دستگاه‌های اجرایی انجام می‌دهیم و آمار و عملکرد آن‌ها را در خصوص اجرای قانون هوای پاک اخذ کرده و این مستندات را برای سازمان ارسال می‌کنیم. دستگاه‌های نظارتی استان شامل دادستانی و سازمان بازرسی نیز این اطلاعات را از ما دریافت می‌کنند تا دستگاه‌هایی که کم‌کار بوده یا ترک فعل کرده‌اند مورد بازخواست قرار گیرند. البته معمولا پیگیری این موارد به‌صورت ملی انجام می‌شود و مستندات از استان‌ها گرفته شده و به‌صورت ملی گزارش‌هایی تهیه می‌شود و به مراجع قضائی و نظارتی ارسال می‌گردد.

به گزارش ایسنا، استان قزوین یکی از استان‌های آلوده کشور است که این آلودگی در فصول سرد سال مشهودتر بوده و در برخی از روزها مدارس و ادارات را به تعطیلی می‌کشاند. محمد نوذری، استاندار قزوین در ۷ مرداد سال جاری در جلسه شورای اداری استان که با حضور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد، ضمن اشاره به اینکه در فصل سرما بیشترین مصرف سوخت نیروگاه شهید رجایی مازوت بوده و این منجر به آلودگی مستمر می‌شود، عنوان کرد که لازم است حداقل کیفیت مازوت افزایش یابد تا مشکلات مربوط به آلودگی هوای استان کم شود.
 
انتهای پیام