دامنه‌های سرسبز بینالود که نه تنها یکی از ریه‌های تنفسی شهر نیشابور محسوب می‌شوند بلکه قطب گردشگری منطقه‌ای نیز به شمار می‌آیند، این روزها شاهد تعرضی ساختاری هستند که سرچشمه آن از افزایش علاقه به هیجان و ورزش‌های موتوری آفرود نشأت می‌گیرد. تردد بی‌ضابطه و تهاجمی موتورسیکلت‌های سنگین در این اکوسیستم حساس، خسارتی جبران‌ناپذیر به پوشش گیاهی وارد کرده و زنگ خطر فرسایش خاک و نابودی منابع طبیعی را به صدا درآورده است. 

یک فعال محیط‌زیست ضمن ابراز نگرانی از وضعیت موجود تردد بی‌ضابطه آفرود سواران در عرصه‌های منابع طبیعی، این پدیده را تهدیدی جدی برای اکوسیستم منطقه دانست و بر لزوم واکنش فوری برای جلوگیری از تخریب بیشتر تأکید کرد.

فهیمه رئیس‌زاده، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اثرات مخرب تردد موتورسیکلت‌های آفرود بر پیکره مراتع بینالود اظهار کرد: طبیعت این ارتفاعات بسیار آسیب‌پذیر است.

 وی بیان کرد: مراتع، به ‌ویژه در مناطق کوهستانی و مرتفعی مانند دامنه‌های بینالود، دارای ساختاری بسیار حساس و شکننده هستند. پوشش گیاهی که حاصل سال‌ها رشد طبیعی، سازگاری با شرایط اقلیمی سخت و تکامل آهسته اکوسیستم است، نقش حیاتی در حفظ لایه سطحی خاک و جلوگیری از فرسایش ایفا می‌کند.

این فعال محیط‌زیست خاطرنشان کرد: وقتی یک موتورسیکلت سنگین آفرود با قدرت و سرعت بالا از روی این بستر طبیعی عبور می‌کند، عملاً ریشه‌های گیاهان را از بین برده و ساختار خاک را متلاشی می‌سازد.

وی ادامه داد: این تخریب مکانیکی که با هر بار تردد تکرار می‌شود، مقدمه فاجعه بزرگ‌تر و فرسایش خاک گسترده است. در مناطقی که از نظر توپوگرافی شیب‌دار هستند، تخریب لایه تثبیت‌ کننده خاک توسط گیاهان، بلافاصله منجر به افزایش شدید رواناب سطحی در زمان بارش‌ها و در نتیجه رانش زمین و وقوع سیلاب‌های ناگهانی می‌شود.

رئیس‌زاده گفت: این رواناب‌ها با خود خاک حاصلخیز را شسته و به سمت پایین‌دست، یعنی روستاها و دشت‌های نیشابور، منتقل می‌کنند و این چرخه معیوب، هم ذخایر آبی را تهدید می‌کند و هم امنیت ساکنان پایین‌دست را به خطر می‌اندازد.

این فعال محیط‌زیست، ابعاد اجتماعی و اقتصادی این بحران را نیز بسیار مهم دانست و اظهار کرد: دامنه بینالود صرفاً یک مکان تفریحی برای گذراندن اوقات فراغت نیست؛ بلکه منبع درآمد و معیشت اصلی دامداران سنتی منطقه است. چرای دام در این مناطق بر اساس ظرفیت برد و تحمل مرتع صورت می‌گیرد؛ اما با تخریب مرتع ناشی از تردد موتورسیکلت‌های آفرود، ظرفیت تولید علوفه کاهش یافته و این امر به ‌طور مستقیم بر اقتصاد و معیشت جامعه محلی تأثیر منفی می‌گذارد و آنان را با کمبود منابع برای دام‌هایشان مواجه می‌سازد.

رئیس‌زاده همچنین به جنبه گردشگری منطقه اشاره و اظهار کرد: در نیشابور با چند روستای مهم گردشگری، روبه‌رو هستیم که هرساله مسافران زیادی را میزبانی می‌کنند. گردشگری پایدار یعنی لذت بردن از طبیعت بدون تحمیل هزینه یا آسیب به آن ولی متأسفانه، موتورسواران آفرود اغلب بدون در نظر گرفتن این اصل و بدون توجه به قوانین و مقررات محیط‌زیستی، وارد عرصه‌های بکر شده و با صدای مهیب موتورهایشان، آسایش زیستگاه‌های حیات وحش و همچنین آرامش طبیعت‌گردان مسالمت‌جو را بر هم می‌زنند و تجربه بازدید از طبیعت را برای دیگران مختل می‌سازند.

وی در ادامه به اقدامات اولیه انجام ‌شده برای مدیریت این چالش اشاره و ابراز امیدواری کرد: خوشبختانه، تلاش‌هایی هرچند کوچک، برای مدیریت این وضعیت آغاز شده است. در برخی روستاها با همکاری مؤثر دهیاری، اقدام به نصب بنرهای اطلاع‌رسانی در معابر اصلی شده تا هشدارهای لازم به طور مستقیم به آفرود سواران داده شود. همچنین، تراکت‌هایی حاوی هشدارهای زیست‌محیطی اطلاعات آسیب‌ها بین این گروه توزیع شد تا حداقل در مورد پیامدهای زیست‌محیطی رفتارشان آگاه شوند.

این فعال محیط‌زیست با تأکید بر اینکه آگاهی‌رسانی، اولین گام است، اما هرگز آخرین گام نیست و کفایت نمی‌کند، اظهار کرد: صرف نصب بنر و توزیع تراکت نمی‌تواند جلوی تخریب گسترده‌ای که به دلیل ماهیت ورزش آفرود رخ می‌دهد را بگیرد. ما نیاز به تقویت نظارت‌های مستمر و مؤثر توسط سازمان‌های ذی‌ربط، به ویژه اداره منابع طبیعی و نیروی انتظامی را داریم.

وی گفت: همچنین، لازم است مسیرهای مشخص و مجاز برای فعالیت‌های موتوری تعریف تا هیجان این ورزش با حفظ محیط‌زیست هم‌راستا شود؛ این امر مستلزم برنامه‌ریزی دقیق برای هدایت جریان تفریح به سوی مسیرهای مقاوم است.

رئیس‌زاده ابراز امیدواری کرد که با افزایش دانش عمومی، حساسیت مسئولان و مشارکت خود علاقه‌مندان به این ورزش، شاهد بهبود قابل لمس در وضعیت مراتع نیشابور و سایر مناطق مانند کلات باشیم.

وی افزود: بینالود و سایر عرصه‌ها میراث طبیعی ما هستند و نباید به بهای تفریح لحظه‌ای عده‌ای، آینده زیست‌محیطی منطقه به خطر بیفتد. انتظار می‌رود با استمرار حمایت‌های دولتی و همکاری جدی‌تر دهیاری‌ها و خود جوانان، این تعادل حیاتی میان ورزش و حفاظت برقرار شود تا شهرستان‌ها بتوانند هم میزبان ورزشکاران باشند و هم از مواهب طبیعی خود صیانت کنند.

انتهای پیام