علی شکاری روز سه‌شنبه پنجم اسفندماه در نشست خبری تشریح برنامه‌های هفته منابع طبیعی که در اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان برگزار شد، ضمن آرزوی قبولی طاعات و عبادات در ماه مبارک رمضان اظهار کرد: فعالیت‌های مجموعه منابع طبیعی طی یک سال گذشته با شعار حکمرانی و مشارکت مردم آغاز شده و تلاش کرده‌ایم نقش مردم را در پیشبرد اهداف این حوزه پررنگ‌تر کنیم.

وی با یادآوری اینکه امسال یکصد و بیستمین سال تأسیس مجموعه منابع طبیعی در کشور است، افزود: این موضوع نشان‌دهنده اهمیت منابع طبیعی برای مردم از گذشته تاکنون است. در این مقطع، تلاش داریم با تغییر رویکردها، نقطه عطفی در مدیریت منابع طبیعی و حفاظت از آن در قالب مشارکت مردم ایجاد کنیم. 

حرکت به‌سوی مدیریت داده‌محور 

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی با اشاره به برنامه‌های راهبردی این مجموعه بیان کرد: یکی از چالش‌های اصلی حوزه منابع طبیعی، بانک اطلاعاتی منسجم بوده است. در همین راستا به راهبردی تحت عنوان منشور ماندگار رسیده‌ایم که پروژه‌ای داده‌محور محسوب می‌شود. در همین خصوص هماهنگی‌ها و برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شد. لذا منشور ماندگار به‌صورت یک‌ پروژه پایلوت با همکاری استانداری راه‌اندازی شده است.

شکاری ادامه داد: هدف این طرح آن است که تصمیم‌گیری‌های دستگاه‌ها بر مبنای داده‌های دقیق انجام شود. امیدواریم تا پایان سال خروجی نهایی این پروژه ارائه شده و چالش‌های اطلاعاتی در این حوزه برطرف شود.

تشکیل شورای مشورتی منابع طبیعی

وی اظهار کرد: پیش‌تر بسیاری از برنامه‌ها بر اساس دستورالعمل‌ها و ابلاغیه‌های کشوری اجرا می‌شد، اما اکنون تلاش کرده‌ایم از ظرفیت نخبگان و متخصصان بهره بگیریم. در همین راستا شورای مشورتی منابع طبیعی با هماهنگی استانداری تشکیل شده و تاکنون پنج جلسه آن برگزار شده است. اعضای این شورا شامل تمامی سازمان‌ها، نهادها، مراکز پژوهشی و دانشگاهی، سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در ارتباط با منابع طبیعی و آبخیزداری هستند و تصمیمات مهم پس از بررسی در این شورا به تصویب می‌رسد. این اقدام در راستای مشارکت بیشتر و نتیجه‌گیری‌ مثبت در تصمیم‌گیری‌ها و پیشبرد اهداف و برنامه‌های ما صورت گرفته است.

وضعیت نامطلوب منابع آبی

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی یکی از مهم‌ترین خروجی‌های جلسات شورا را مدیریت جامع حوزه آبخیز کشف‌رود دانست و گفت: دو چالش اساسی استان، بحران کم‌آبی و کنترل ریزگردهاست. در بحث بحران کم‌آبی تاکنون جلسات زیادی برگزار شده است اما به طور میدانی و اقدامی پروژه و اقدام خاصی تعریف نشده است. در حال حاضر خالی بودن سدها و افزایش برداشت از منابع زیرزمینی نشان می‌دهد وضعیت منابع آبی مطلوب نیست و برنامه‌ها بیشتر به سمت مدیریت توزیع آب سوق یافته است. هدف ما استفاده و مدیریت بهتر از روان‌آب‌ها و بارندگی‌ها با مشارکت مردم و دستگاه‌های اجرایی است.

شکاری اضافه کرد: موضوع مدیریت جامع آبخیز بیش از دو دهه در مجموعه منابع طبیعی مطرح بوده و اکنون با محوریت استانداری خراسان رضوی تلاش می‌شود تمامی دستگاه‌های مرتبط با رویکردهای نوین آبخیزداری به سمتی برویم که بهره‌برداران محلی و دستگاه‌های اداری در پیشبرد پروژه‌ها هم‌افزا شوند تا آثار کم‌آبی و گردوغبار برای نسل‌های آینده کاهش یابد.

وی با تاکید بر اینکه اثر اقدامات منابع طبیعی در کاهش گردوغبار کاملا مشهود است، تصریح کرد: در برخی شهرها مانند گناباد و تایباد که فعالیت‌های منابع طبیعی به طور جامع‌تری انجام شده است، در مقایسه با سنوات گذشته اثر این اقدامات قابل مشاهده است. هدف ما مدیریت حدود پنج و نیم میلیون هکتار از اراضی دارای اقلیم خشک و شرایط بیابانی در سطح استان است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی افزود: ما برای این موضوع بازهم مشارکت مردمی را پای کار آوردیم و پروژه‌های الگویی با هدف حذف واسطه‌ها و افزایش منفعت مستقیم مردم در حال اجراست. 

برنامه‌های هفته منابع طبیعی 

شکاری درباره برنامه‌های هفته منابع طبیعی بیان کرد: امسال به هفته منابع طبیعی با رویکردی جدید پرداختیم. برنامه‌ها همسو با سیاست‌های ملی اجرا می‌شود و بخش نمایشگاهی یکی از محورهای دیگر کار ما در این خصوص است تا اقدامات این حوزه به‌صورت مستقیم برای مردم تبیین شود.

وی افزود: واگذاری ۲۳ هزار هکتار زمین برای طرح نهضت ملی مسکن، اختصاص زمین برای جابجایی پادگان ارتش، اختصاص حدود ۳۳۰۰ هکتار زمین برای احداث پنل‌های خورشیدی و تأمین زیرساخت‌های تولید از جمله اقدامات شاخص منابع طبیعی استان است و خراسان رضوی در این حوزه‌ها جزو استان‌های پیشگام کشور محسوب می‌شود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی تصریح کرد: منابع طبیعی با فراهم‌سازی زیرساخت‌ها نقش مهمی در توسعه اقتصادی ایفا می‌کند. در حوزه مراتع نیز سالانه بین ۱۸ تا ۲۰ همت حمایت غیرمستقیم از دامداران صورت می‌گیرد و در بخش‌هایی مانند بوم‌گردی، پرورش آبزیان، طیور و توسعه باغات نیز این مجموعه نقش مؤثری دارد.

آموزش، حفاظت و چالش درختان ارس

شکاری درباره برنامه‌های آموزشی اداره منابع طبیعی گفت: در این زمینه منابع طبیعی مدیریت خوبی داشته است. برنامه‌های آموزشی طی سال‌های اخیر برای همه دهیاری‌ها، بیش از سه هزار دانش‌آموز و ‌همچنین بانوان برگزار شده است. علاوه بر آن دوره‌های آموزشی متعددی با همکاری سازمان‌های مردم‌نهاد برگزار شده و برنامه‌های پایش و ارزیابی نیز در حال انجام است.

وی در خصوص آفات درختان ارس اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در این خصوص بحث اقلیم است که یک چالش جهانی به شمار می‌رود. در این رابطه با پدیده‌ای مواجه هستیم که امکان اقداماتی نظیر سم‌پاشی گسترده در آن وجود ندارد.‌ در همین خصوص چندین جلسه برگزار شد، از صاحب نظران کشوری دعوت و مطالعات زیادی صورت گرفت و بر اساس نظر متخصصان، احیای طبیعی اکوسیستم بهترین راهکار در این خصوص محسوب می‌شود. بر اساس مباحث علمی هیچ یک از اقدامات مثل سم‌پاشی عرصه در آن اثر بخش نخواهد بود. مطالعات میدانی و نشست‌های تخصصی متعددی در این زمینه برگزار شده است.

مدیریت گردوغبار و تغییر اقلیم

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی افزود: منابع طبیعی تنها متولی بسیاری از موضوعات مثل گردوغبار، مدیریت راه‌ها و جاده‌ها نیست و دستگاه‌های مختلفی در این حوزه نقش دارند. تغییر اقلیم عامل مهم بسیاری از مشکلات فعلی در زمینه گردوغبار است و مطالعات جامع در مناطق سرخس و خواف انجام شده و نتایج آن در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار گرفته است.

۸ میلیون هکتار اراضی ملی در استان

در ادامه این نشست، سیدرضا ابوترابی- معاون حفاظت و امور اراضی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی اظهار کرد: در خصوص زمین ما با همه دستگاه‌های مرتبط در تعامل و همچنین در موضوع حفاظت بر مبنای مقررات اقدام می‌کنیم. متولیان زمین در کشور در بین دستگاه‌های دولتی، اداره کل منابع طبیعی در استان از حدود ۱۱/۷ میلیون هکتار مساحت استان ۸ میلیون هکتار اراضی ملی است. 

وی افزود: در برخی اراضی ملی با اعتراضاتی نسبت به تشخیص اراضی ملی مواجه هستیم که رسیدگی به آن‌ها از مسیر قانونی و قضایی انجام می‌شود. این اعتراضات می‌تواند از سوی اشخاص یا دستگاه‌های عمومی از قبیل آستان قدس رضوی و اداره اوقاف باشد. در همین راستا در موضوع آستان قدس تمامی پرونده‌ها در مراجع قضایی  رسیدگی شده و رای صادره ملاک عمل خواهد بود و در موضوع اداره کل اوقاف نیز بر مبنای کارگروه مشترکی که داریم چیزی در حدود ۱۵۰ پرونده تاکنون تعیین تکلیف شده است. 

معاون حفاظت و امور اراضی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی با اشاره به اینکه سالانه هزاران هکتار زمین واگذار می‌شود، خاطر نشان کرد: در سال جاری نیز حدود ۲۵۰۰ هکتار زمین از اراضی حریم شهر به راه و شهرسازی برای نهضت ملی مسکن واگذار شده است. بیش از ۵۵۰ اراضی حریم روستاها را برای تامین نیازهای عمومی روستاییان به بنیاد مسکن داده‌ایم. تغییر کاربری در صورت رعایت قانون مشکل‌ساز نیست، اما در صورت سوءاستفاده‌ و سودجویی، یگان حفاظت منابع طبیعی با متخلفان برخورد خواهد کرد.

جزییات اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت

در ادامه این نشست نیز محمد زرگران- معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی گفت: اقدامات ما باید براساس مشارکت مردم و برای مردم صورت بگیرد. حفاظت از بیش از ۸ میلیون هکتار عرصه منابع طبیعی با حدود ۱۰۰ نیروی انسانی کار بسیار دشوار است و مشارکت مردمی ضرورت اساسی دارد.

وی در خصوص طرح کاشت یک میلیارد درخت تصریح کرد: طرح کاشت یک میلیارد درخت یک طرح مشارکتی بود که با توجه به آلودگی‌ها، ریزگردها و گردوغبار می‌تواند اهمیت بسزایی داشته باشد. بر این اساس سهم استان خراسان رضوی در طرح کاشت یک میلیارد درخت، تولید سالانه ۲۲ میلیون نهال تعیین شده است که از این مقدار ۶ میلیون در بخش دولتی و مابقی در بخش خصوصی مشخص شده است. بر اساس برنامه‌ریزی‌هایی که صورت گرفته تعیین شده است که سالانه ۸ میلیون نهال باید کشت شود که این نهال‌ها نیز به‌جز گونه‌های بیابانی با مشارکت مردم کاشته می‌شوند.

معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی در ادامه با اشاره به طرح‌ مرتع‌داری در شهرستان‌های خواف و نیشابور، عنوان کرد: در طرح مرتع‌داری شهرستان‌ نیشابور، ۳۰۰ هکتار طی این طرح مردمی نهال‌کاری شده و چیزی حدود ۶۵هزار نهال توسط مردم کاشته شده است. همچنین نگهداری آن نیز توسط مردم صورت می‌گیرد که این موضوع بازگشت گونه‌های جانوری به منطقه و زادآوری گونه‌های نهال‌ها را به دنبال داشته است.

زرگران در خصوص اقدامات صورت گرفته در سه ساله اجرای طرح کاشت یک میلیارد درخت، اظهار کرد: خراسان رضوی در سال نخست اجرای طرح کاشت یک میلیارد درخت، حدود ۲۸ میلیون و در سال دوم ۱۶ میلیون نهال تولید کرده و امسال نیز سال زراعی از مهرماه آغاز شده است. در بحث کشت نیز تاکنون حدود ۱۰ میلیون اصله نهال کاشته شده است. در بحث کشت کمی نسبت به برآوردهای صورت گرفته عقب هستیم، اما در بحث تولید مشکلی نداریم و بیشتر از برآوردها پیش رفته‌ایم. همچنین هوشمندسازی نهالستان‌ها و استفاده از پهپاد در پایش و حفاظت منابع طبیعی در دستور کار قرار دارد.

معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی خاطر نشان کرد: ما چیزی حدود ۲ میلیون و ۵۴۰ هزار هکتار مناطق تحت تاثیر فرسایش بادی، ۱میلیون و ۲۶۰ هزار هکتار کانون‌های بحرانی فرسایش بادی داریم که این موارد تاثیر زیادی در بحث گرد وغبار و ریزگردها دارد. در خصوص آفات درختان ارس نیز خشکسالی مهم‌ترین عامل بروز آفات و امراض به خصوص برای گونه‌های ارس است. اقدامات متعددی در این خصوص صورت گرفته و به صورت مستمر وضعیت این اراضی در حال پایش است. 

استفاده از فناوری‌های نوین در حفاظت منابع طبیعی

همچنین در بخش دیگری از این جلسه، سرهنگ حسین زنگنه- فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی خراسان رضوی ضمن تبریک ایام ماه مبارک رمضان، اظهار کرد: با توجه به کمبود نیرو، استفاده از تجهیزات نوین حفاظتی در دستور کار قرار گرفته است. استاندارد حفاظتی یک نیرو برای هر ۱۰ هزار هکتار است، در حالی‌که اکنون هر نیرو مسئولیتی تا حدود ۱۰۰ هزار هکتار را بر عهده دارد. 

وی ادامه داد: براساس شناسایی‌های صورت گرفته برای دو محل در سبزوار، دوربین‌هایی پیش‌بینی و خرید آن انجام‌ شده است. با فراهم شدن زیرساخت‌های آن و همکاری‌هایی در این راستا صورت گرفته است امیدواریم تا سال آینده این موضوع محقق شود. با نصب این دوربین پوشش حفاظتی با برد ۴۰ کیلومتر در محیطی ۳۶۰ درجه‌ای خواهیم داشت و به پایش‌های همکاران ما در این زمینه کمک شایانی خواهد کرد. 

فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی خراسان رضوی با اشاره به تحقق این امر در ارتفاعات هزار مسجد طی سال جاری، یادآور شد: این‌ موضوع اشراف خوبی را به همکاران ما برای کنترل و حفاظت از درختان در این محدوده داده است. 

زنگنه با بیان اینکه رویکرد استفاده از فناوری‌های نوین در بحث پهبادها و هلیشات‌ها نیز در سازمان بوده است، بیان کرد: پایش هوایی با پهپادها و هلی شات‌های موجود به صورت مواجهه با مسائل و مشکلات انجام می‌شود. پایش‌ها به‌صورت هدفمند ادامه دارد و ظرفیت مانیتورینگ و تحلیل داده‌ها در حال تقویت است، هرچند هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داریم.

انتهای پیام