یک روستا با عمق تاریخی ۱۱۰۰ ساله
روستای هدف گردشگری یوسفرضا در همسایگی قلعه تاریخی «ایرج» بزرگترین قلعه خشتی جهان نگینی سبز و کهن در دل دشت ورامین به شمار میرود. این روستا که به واسطه وجود بقعه «یوسف بن حسین بن زینالعابدین(ع)» – عارف قرن سوم هجری – شهرت یافته، در سال ۱۳۸۴ با شماره ۱۴۶۶۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
معماری بقعه با قدمتی بیش از یک هزاره، ترکیبی از آجرکاری سلجوقی و الحاقات دوره صفویه و قاجار است و وجود صندوقی چوبی و منبتکاریشده از دوران صفوی، بر غنای فرهنگی آن افزوده است. درختان کهنسال سرو و چنار در حیاط بقعه و باغهای اطراف، چشماندازی کمنظیر را شکل دادهاند که میتوانست سالانه دهها هزار گردشگر داخلی و خارجی را جذب کند.
قطع ششماهه آب؛ بازتاب ناهماهنگی ادارات
به گزارش خبرنگار ایسنا، مشکل اصلی از یک واقعیت تلخ آغاز میشود: شبکه آب لولهکشی محدوده بقعه از حدود شش ماه پیش به طور کامل قطع است. با وجود پیگیریهای مکرر اداره اوقاف و برخی نهادهای محلی، نه تنها اقدامی مؤثر صورت نگرفته، بلکه در روز اوج بازدید (۱۳ فروردین) نیز هیچ تانکر سیار یا منبع موقتی برای تأمین آب تعبیه نشده بود.
یکی از مستأجران موقوفات اطراف بقعه در گفتوگو با ایسنا با اشاره به این که «در گذشته سرایداری ثابت به نظافت و خدمات رسیدگی میکرد»، تأکید کرد: پس از تغییر مدیریت، نظارت به صفر رسیده و متأسفانه تجهیزات سرویسهای بهداشتی هم سرقت شده است.
چالشهای ساختاری فراتر از آب و سرویس بهداشتی
اما گزارش میدانی ایسنا نشان میدهد که بحران فعلی فقط به کمبود آب و سرویس بهداشتی محدود نمیشود. بنا بر مشاهدات و گفتوگو با اهالی و فعالان میراث فرهنگی محلی موارد زیر مشهود است:
تخریب سنگقبرهای تاریخی: در حریم این اثر ملی، سنگقبرهای متعلق به دوره قاجار تخریب و جمعآوری شدهاند.
از بین رفتن سکوهای چندصدساله: سکوهای سنگی اطراف بقعه که قدمتی چندصد ساله داشتند، در عملیاتهای عمرانی بدون مجوز برداشته شدهاند.
ساختوسازهای غیرمجاز: به دلیل نبود حفاظت حریم و ضعف نظارت، برخی ساختوسازهای جدید در حریم مستقیم بقعه، هویت تاریخی این قطب گردشگری را تهدید میکند.
یک خواست بجا؛ دو متولی و یک مسئولیت
یوسفرضا در مقطع کنونی نه فقط یک بقعه متبرکه، بلکه نمونهای کلاسیک از فقدان مدیریت یکپارچه در یک پایگاه ارزشمند گردشگری مذهبی است. از یک سو اداره اوقاف متولی بقعه است، از سوی دیگر میراث فرهنگی نسبت به حریم اثر مسئولیت دارد، و از سوی سوم، دهیاری و فرمانداری وظیفه تأمین زیرساختهای عمومی مانند آب و بهداشت را بر عهده دارند. نتیجه این موازیکاری، وضعیت اسفباری است که در روز طبیعت به نمایش درآمد.
اهالی و زائران از مسئولان استانی و کشوری میخواهند تا پیش از مناسبتهای بعدی – به ویژه نیمه شعبان و تعطیلات تابستان – ضمن بازسازی شبکه آب و سرویسهای بهداشتی، حریم این اثر ۱۱۰۰ ساله را از ساختوسازهای غیرمجاز پاکسازی کرده و یک برنامه جامع گردشگری-خدماتی برای یوسفرضا تدوین کنند.
انتهای پیام
