حجتالاسلام بهزاد محمدی، ۲۳ فروردین در نشستی با اصحاب رسانه با اشاره به ضرورت تحول در مدیریت مساجد، اظهار کرد: یکی از چالشهای جدی در سالهای گذشته، تعدد متولیان در حوزه مسجد بود؛ بهگونهای که بیش از ۳۰ تا ۴۰ نهاد فرهنگی، حاکمیتی و اجرایی هر کدام بهنوعی در امور مساجد دخیل بودند، اما بهدلیل نبود یک مرجع واحد، این ظرفیت عظیم بهصورت منسجم و همافزا به کار گرفته نمیشد.
وی افزود: این وضعیت باعث ایجاد موازیکاری، عدم پاسخگویی مشخص و در نهایت کاهش کارآمدی مساجد در ایفای نقشهای اجتماعی، فرهنگی و حتی عبادی شده بود. به همین دلیل، پس از سالها خلاء مدیریتی، تشکیل «قرارگاه مسجد» بهعنوان یک ساختار هماهنگکننده در دستور کار قرار گرفت تا همه دستگاههای مرتبط در یک چارچوب مشخص فعالیت کنند.
حجتالاسلام محمدی با تشریح ترکیب این قرارگاه گفت: اعضای اصلی قرارگاه مسجد شامل اداره امور مساجد، سازمان تبلیغات اسلامی، اوقاف، سپاه پاسداران، حوزههای علمیه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و کانونهای فرهنگی هنری مساجد هستند که هر کدام بر اساس مأموریت ذاتی خود، مسئولیت مشخصی در این ساختار دارند.
وی ادامه داد: در این تقسیم کار، اداره امور مساجد، مسئولیت راهبری، صدور احکام ائمه جماعت و هیئت امنا را بر عهده دارد، حوزههای علمیه، تأمین و تربیت ائمه جماعت را دنبال میکنند، سازمان تبلیغات اسلامی در حوزه آموزش فعالیت دارد، اوقاف پشتیبانی زیرساختی را عهدهدار است، سپاه پاسداران ساماندهی کنشگران و نیروهای میانی را دنبال میکند و وزارت ارشاد نیز در حوزه فعالیتهای هنری و رسانهای نقشآفرینی میکند.
مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد با بیان اینکه این ساختار در سطح استان و شهرستانها نیز پیادهسازی شده است، تصریح کرد: در استان مرکزی، قرارگاه مسجد در هر ۱۲ شهرستان تشکیل شده و ریاست آن بر عهده ائمه جمعه است و در هر شهرستان نیز دبیر مشخصی برای پیگیری امور تعیین شده است.
وی هدف اصلی از این اقدام را ایجاد «صدای واحد» در مدیریت مساجد عنوان کرد و گفت: تلاش ما این است که از چندصدایی و پراکندگی فاصله بگیریم و به یک انسجام عملیاتی در حوزه مسجد برسیم تا ظرفیتهای مردمی بهصورت مؤثر فعال شوند.
حجتالاسلام محمدی در ادامه به وضعیت کمی و کیفی مساجد در استان مرکزی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر حدود ۲۴۴۰ مسجد در سطح استان وجود دارد، اما تنها نزدیک به ۸۰۰ مسجد دارای امام جماعت فعال هستند و نماز جماعت در آنها برگزار میشود.
وی این موضوع را یکی از چالشهای اساسی دانست و افزود: کمبود امام جماعت بهویژه در مناطق روستایی باعث شده برخی مساجد از کارکرد اصلی خود فاصله بگیرند؛ از این رو تأمین نیروی انسانی از طریق حوزههای علمیه و سازمان تبلیغات اسلامی بهصورت جدی در حال پیگیری است.
مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد همچنین به موضوع ساماندهی هیئت امنای مساجد اشاره کرد و گفت: این فرآیند به تازگی آغاز شده و تاکنون حدود ۳۰ درصد مساجد استان دارای احکام رسمی هیئت امنا شدهاند و برنامهریزی برای تکمیل این روند تا رسیدن به پوشش کامل ادامه دارد.
وی با تأکید بر اینکه مساجد دارای ظرفیت عظیم انسانی هستند، بیان کرد: علاوه بر ائمه جماعت و هیئت امنا، مجموعهای از نیروهای مردمی شامل کانونهای فرهنگی، پایگاههای بسیج، هیئتهای مذهبی، صندوقهای خیریه، سازمانهای مردمنهاد و گروههای جهادی در بستر مساجد فعالیت دارند که در صورت شبکهسازی صحیح، میتوانند نقش بسیار مؤثری در حل مسائل محلات ایفا کنند.
حجتالاسلام محمدی در بخش دیگری از سخنان خود به نقش مساجد در شرایط جنگی و بحران پرداخت و گفت: با توجه به شرایط منطقه و تهدیدات موجود، «ستاد پشتیبانی جنگ» با محوریت مساجد و مشارکت نهادهای مختلف و نیروهای مردمی شکل گرفته است.
وی افزود: این ستاد یک اقدام فراگیر و فرابخشی است و صرفا به یک دستگاه خاص محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از ظرفیتهای حاکمیتی و مردمی در آن مشارکت دارند.
مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد استان مرکزی با اشاره به اقدامات انجامشده در این حوزه گفت: در قالب کمیته پشتیبانی، مساجد به پایگاههایی برای جمعآوری کمکهای مردمی، اسکان اضطراری، طبخ و توزیع غذا و تأمین نیازهای اولیه تبدیل شدهاند.
وی ادامه داد: تنها در شهرستان اراک، ۳۰ مسجد برای اسکان و پذیرایی از آسیبدیدگان احتمالی اعلام آمادگی کردهاند که ظرفیت اسکان حدود ۵ هزار نفر را دارند و در سطح استان نیز حدود ۳۰۰ مسجد در این طرح مشارکت دارند.
حجتالاسلام محمدی تأکید کرد: این آمادگیها عمدتاً بهصورت خودجوش و با مشارکت مستقیم مردم شکل گرفته و نشاندهنده جایگاه مهم مسجد در مدیریت بحرانهای اجتماعی است.
وی همچنین به تشکیل کمیته امداد و نجات اشاره کرد و گفت: در این بخش، نیروهای مردمی با همکاری دستگاههایی مانند هلالاحمر، آتشنشانی و مراکز بهداشتی آموزش دیدهاند و حدود ۲۰۰ نفر بهعنوان نیروهای واکنش سریع سازماندهی شدهاند. این نیروها آموزشهای اولیه مانند امدادرسانی، نجات مصدومان، احیای افراد و مدیریت صحنه حادثه را فراگرفتهاند تا در لحظات اولیه بحران، پیش از رسیدن نیروهای تخصصی، وارد عمل شوند.
حجتالاسلام محمدی از برگزاری گسترده دورههای آموزشی نیز خبر داد و گفت: تاکنون بیش از ۵۰ کارگاه آموزشی عمومی در مساجد شهرستان اراک برگزار شده و دورههای تخصصی نیز برای علاقهمندان در حال اجراست.
وی در ادامه به فعالیتهای رسانهای اشاره کرد و گفت: کمیته رسانه با حضور فعالان رسانهای، صداوسیما، خبرگزاریها و نیروهای مردمی تشکیل شده و وظیفه آن روایتگری از واقعیتهای میدان، انعکاس فعالیتهای مردمی و مقابله با جنگ روایتهاست.
مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد همچنین به نقش بانوان اشاره کرد و افزود: کمیته بانوان با حضور فعال زنان در محلات، در حوزههایی مانند فعالیتهای فرهنگی، جهاد تبیین، مشاوره و پاسخ به شبهات نقش مهمی ایفا میکند.
وی در بخش پایانی سخنان خود به راهاندازی مرکز هنر و رسانه «مهدخت» پرداخت و گفت: این مرکز با هدف تربیت نسل جدیدی از فعالان رسانهای در بستر مسجد راهاندازی شده و ویژه دختران ۱۵ تا ۲۵ سال است. در این طرح، شرکتکنندگان در دورههای مختلف خبرنگاری، تولید محتوا، عکاسی، تدوین، مستندسازی و حتی کارگردانی آموزش میبینند و پس از آن بهعنوان خبرنگاران محلی در مساجد فعالیت خواهند کرد.
وی خاطرنشان کرد: هدف از این اقدام، صرفاً تولید خبر نیست، بلکه روایتگری از ظرفیتها و اتفاقات مثبت محلات، الگوسازی از فعالیتهای موفق و تقویت امید اجتماعی در جامعه است.
مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد در پایان تأکید کرد: رویکرد جدید در مدیریت مساجد، تبدیل این نهاد به یک پایگاه چندمنظوره مردمی است که علاوه بر کارکرد عبادی، در حوزههای فرهنگی، اجتماعی، رسانهای و حتی مدیریت بحران نیز نقشآفرینی مؤثر داشته باشد.
رسانه، رکن راهبردی قرارگاه مسجد/ آغاز سازماندهی «کمیته رسانه» با مشارکت خبرگزاریها
مدیر ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی نیز با تأکید بر نقش تعیینکننده رسانه در قدرتآفرینی، از تشکیل و آغاز بهکار کمیته رسانه قرارگاه مسجد خبر داد و گفت: این کمیته با مشارکت خبرگزاریها و فعالان رسانهای، مأموریت ساماندهی، روایتگری و تقویت گفتمان مسجد در سطح جامعه را بر عهده دارد.
مرتضی انقانی با اشاره به جایگاه رسانه در ساختار جدید قرارگاه مسجد اظهار کرد: کمیته رسانه بهعنوان یکی از ارکان ششگانه قرارگاه ملی مسجد، نقشی راهبردی در تحقق اهداف این مجموعه دارد و از این پس با مشارکت مستقیم رسانهها فعالیت خود را به صورت منسجم دنبال خواهد کرد.
وی با بیان اینکه رسانه امروز به یکی از مهمترین ابزارهای قدرت در سطح جهان تبدیل شده است، افزود: در ادبیات جدید حتی از «رسانه» بهعنوان یکی از ارکان اصلی قدرت در کنار سایر مؤلفهها یاد میشود و به همین دلیل، توجه به رسانه در ساختار قرارگاه مسجد یک ضرورت جدی و اجتنابناپذیر است.
انقانی ادامه داد: در همین راستا، کمیته رسانه قرارگاه مسجد دارای یک بخش تخصصی متشکل از خبرگزاریها، فعالان رسانهای و نهادهای مرتبط است که با هدف همافزایی و ارتقای کیفیت فعالیتهای رسانهای در حوزه مسجد شکل گرفته است.
وی با اشاره به ساختار این کمیته در سطوح مختلف گفت: در سطح ملی، مسئولیت راهبری رسانهای قرارگاه مسجد بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجموعه وابسته به آن یعنی ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجد است و در استانها و شهرستانها نیز این مسئولیت از طریق ستادهای استانی و شبکههای رسانهای محلی دنبال میشود.
مدیر ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی افزود: خبرگزاری تخصصی حوزه مسجد، بهعنوان یکی از بازوهای اصلی این کمیته، نقش مهمی در تولید و انتشار محتوا ایفا میکند و در کنار آن، پایگاههای تخصصی فرهنگ و هنر مساجد نیز بهعنوان بسترهای مکمل فعالیت دارند.
وی با تأکید بر نقش رسانه در ارتباط میان مردم و حاکمیت تصریح کرد: کمیته رسانه قرارگاه مسجد دو مأموریت اصلی را دنبال میکند؛ نخست، نمایندگی و انعکاس خدمات و اقدامات دولت در حوزه مسجد و دوم، پیگیری مطالبات مردمی و انتقال آن به مسئولان است.
انقانی همچنین به وظایف تخصصی این کمیته اشاره کرد و گفت: رصد و شناسایی موضوعات مرتبط با مسجد، جمعآوری و پردازش روایتها، تولید و انتشار اخبار، بهرهگیری از قالبها و بسترهای متنوع رسانهای، مدیریت افکار عمومی، افزایش شفافیت و آگاهی اجتماعی و تقویت جایگاه مسجد در جامعه از جمله مأموریتهای اصلی این کمیته است.
وی افزود: یکی از محورهای مهم فعالیت، طراحی و تدوین «الگوی رسانه مسجدی» است که در این زمینه از ظرفیت و تجربیات خبرنگاران و فعالان رسانهای استفاده خواهد شد.
مدیر ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی با اشاره به اهمیت تربیت نیروی انسانی در این حوزه گفت: توانمندسازی خبرنگاران مسجدی از طریق برگزاری دورههای آموزشی در دستور کار قرار گرفته است.
وی درباره نحوه جذب خبرنگاران مسجدی گفت: فرآیند جذب بهصورت عمومی و از میان علاقهمندان انجام میشود و افراد میتوانند از طریق فراخوانهای منتشرشده در فضای مجازی ثبتنام کرده و پس از طی مراحل ارزیابی وارد دورههای آموزشی شوند.
انقانی با تأکید بر حمایت از فعالان این حوزه افزود: در کنار آموزش، موضوع ایجاد انگیزه، حمایت و جلوگیری از فرسایش نیروها نیز مورد توجه قرار دارد و تلاش میشود بسترهای لازم برای فعالیت مستمر و مؤثر آنان فراهم شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره تأمین منابع مالی این طرح گفت: اعتبارات مورد نیاز از طریق ساختار قرارگاه مسجد و در قالب ردیفهای مشخص تأمین میشود و با توجه به اهمیت حوزه رسانه، این بخش در اولویت تخصیص منابع قرار دارد.
مدیر ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی ادامه داد: علاوه بر حمایتهای نهادی، از ظرفیتهای مردمی و مشارکت خانوادهها نیز برای پیشبرد برنامههای آموزشی و فرهنگی استفاده میشود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به خلاءهای موجود در حوزه آموزش رسانه اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات جدی، کمبود فضاهای مردمنهاد برای آموزش تخصصی رسانه به جوانان بهویژه در شهرستانهاست که تلاش شده این خلاء از طریق برگزاری دورههای آموزشی با بهرهگیری از اساتید استانی و ملی جبران شود.
انقانی همچنین به مشکل دیده نشدن تولیدات رسانهای جوانان اشاره کرد و افزود: بسیاری از علاقهمندان پس از تولید محتوا بهدلیل نبود بستر مناسب برای انتشار، دچار دلسردی میشوند؛ از این رو تعامل با صداوسیما و سایر رسانهها برای نمایش این آثار در دستور کار قرار گرفته است.
مدیر ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجد استان مرکزی خاطرنشان کرد: در همین راستا، تولیدات رسانهای جوانان فعال در مساجد در برخی موارد از طریق شبکههای استانی و حتی ملی پخش شده و این روند ادامه خواهد داشت.
وی در پایان با اشاره به آغاز رسمی فعالیت کمیته رسانه گفت: این نشست، نخستین گام در مسیر شکلگیری منسجم این کمیته است و از این پس، با همکاری نزدیک رسانهها، برنامهریزی و اجرای مأموریتهای رسانهای مسجد با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد.
انتهای پیام
