استعداد و توانمندی دانشآموزان، موضوع مهمی در موفقیت آنان در آزمونهاست اما نمیتوان نقش مدرسه و کلاس را در این موفقیتها منکر شد. دانشآموزان معمولا با توجه به همراهی دانشآموزان دیگر و ایجاد جو رقابتی، انگیزه بیشتری دارند تا بیشتر درس بخوانند.
از مهمترین عوامل در موفقیت دانشآموزان را میتوان به میزان درآمد، سطح تحصیلات والدین، رفتار والدین، محیط مدرسه، فضای خانواده، نوع مدرسه، امکانات آموزشی، معلم، رفتار معلم، استعداد دانشآموزان، محل زندگی، محل مدرسه، رفتار همکلاسیها و عوامل دیگر مرتبط دانست.
سطح سواد والدین بر موفقیت دانشآموزان تاثیر بسیاری دارد هرچند باید بدانیم که سختگیری بیش از اندازه میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و گاهی به شکست منجر شود. البته باید بدانیم که برنامهریزی و نظارت مداوم نیز بسیار مهم است و میتواند کوتاهی اندک دانشآموزان را کاهش دهد.
برنامهریزی برای آزمونها و مطالعه میتواند در موفقیت دانشآموزان تاثیر داشته باشد و در میان تمام عوامل موثر در موفقیت آنان، خانواده با توجه به ارتباط نزدیک با دانشآموزان، مهمترین نقش را دارد. لازم است بدانیم که حتی اگر تمام امکانات لازم برای موفقیت دانشآموزان فراهم نشود، باز هم میتوان با راهکارهایی تاثیر مثبت در پیشرفت و موفقیت دانشآموزان داشته باشیم.
گاهی وضعیت خانواده در حدی نیست که دانشآموز را به کلاسهای اضافی بفرستند و یا آنان از کتابهای کمک درسی استفاده کنند، در این زمان والدین باید بتوانند، توانمندی فرزند را کشف و یا آن را تقویت کنند و یا از مشاورانی در این زمینه بهره ببرند.
آموزشوپرورش، مهمترین موضوع برای توسعه اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جامعه است. نتایج و بررسیهای گذشته نشان داده است که همه کشورهای مترقی در زمینه آموزش، کشورهایی بودهاند که آموزشوپرورش توانمند و کارآمدی داشتهاند. همچنین، در نظامهای آموزشی، بسیاری از عوامل در کنار هم در یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان تاثیر دارند.
موضوع مهم اینجاست که آزمون، نباید بهعنوان دغدغه دانشآموزان مطرح باشد و آنان باید برای زندگی و مهارتآموزی آماده شوند. روش فکری و گرایش خانواده نسبت به مدرسه از مهمترین عواملی است که میتواند در موفقیت یا شکست تحصیلی دانشآموزان تاثیر داشته باشد. نفوذ و تاثیر این موارد بر روی دانشآموز باید سازنده و موثر باشد.
تاثیر خانواده در موفقیت یا شکست تحصیلی دانشآموزان
مهمترین عوامل در موفقیت یا شکست دانشآموزان در تحصیل شامل موارد زیر است:
شرایط عاطفی خانواده و امنیت خانوادگی
خانواده، اولین محیطی است که کودکان در آن زندگی میکنند و بیشترین وقت خود را در آن میگذرانند و باید بدانیم که محیط خانوادگی بیش از بهره هوشی در موفقیت دانشآموزان موثر است. مهمترین نگرش برای مدرسه در دانشآموزان از نگرش خانواده به محیط آموزشی شکل میگیرد. برای مثال اگر خانواده نگرش منفی نسبت به آموزش و موارد مرتبط با آن داشته باشد همین موضوع بر روی دانشآموز نیز تاثیر میگذارد و برعکس این موضوع نیز صدق خواهد کرد.
محیط خانوادگی تاثیر موثری بر موفقیت یا شکست دانشآموزان دارد، مثلا اگر دانشآموز در خانوادهای باشد که پدر و مادر اختلافاتی دارند، دانشآموز نمیتواند در موفقیت، گامهای مهمی بردارد بنابراین میتوانیم بگوییم که شغل، محیط خانوادگی و عدم اختلاف والدین، میتواند در موفقیت دانشآموزان در آزمونهای تحصیلی موثر باشد.
شرایط اقتصادی و اجتماعی خانواده
معمولا افرادی که در خانوادههای فقیر زندگی میکنند انگیزه کمتری برای ادامه تحصیل دارند و سعی میکنند بیشتر به دنبال فراهم کردن نیازهای مادی خانواده باشند و از درس و تحصیل بازخواهند ماند. از دیگر موارد مرتبط با موفقیت یا عدم آن، اشتغال کودکان و ارتباط بین اولیا و مربیان است. اگر خانوادهای بتواند بیشتر با اولیا مدرسه در ارتباط باشد و به وظایف مرتبط با آن بهطور کامل رسیدگی کند میتواند نقش موثری در موفقیت دانشآموز داشته باشد.
نقش خانواده در موفقیت دانشآموزان
خانوادهها باید بدانند علاوه بر کارهایی که میتوانند انجام دهند تا به موفقیت دانشآموزان منجر شود، از بعضی کارها نیز باید اجتناب کنند. برای مثال، فرزند خود را با دیگران مقایسه نکنند تا اضطراب را کاهش دهند. محدودیت شدید برای شرکت در مهمانی و یا موارد تفریحی برای دانشآموز، فراهم نکنند. همچنین سختگیری شدید درباره روند آموزشی دانشآموز نداشته باشند.
تاثیر مدرسه در موفقیت دانشآموزان
لازم است بدانیم که مهمترین موضوع در این حوزه، تراکم جمعیتی کلاس نیست و موضوع مهم، آن چیزی است که در کلاس اتفاق میافتد. بر اساس نتایج مقاله منتشرشده در پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، نتایج بررسیها نشان داده است که تراکم کلاسی تا ۶۱ نفر مشکلی را در زمینه آموزشی ایجاد نمیکند و این موضوع، از این جهت است که معلم باید برای آموزش این تعداد دانشآموز، آمادگیهای لازم را داشته باشد.
مدارس شهری و روستایی
در بسیاری از نقاط جهان، معمولا در مدارس شهری، دانشآموزان نسبت به مدارس روستایی موفقتر هستند اما لازم است بدانیم که این موضوع، مرتبط با در نظرگرفتن منابع بین مدارس مختلف در پیشرفت تحصیلی دانشآموزان است. برای مثال در مناطق روستایی و دورافتاده، معمولا مشکلاتی وجود دارد که در مدارس شهری کمتر دیده میشود؛ ازجمله اینکه، این مدارس، کوچک هستند و دانشآموزان تمام پایهها در کنار هم تحصیل میکنند و البته یک معلم دارند. در این شرایط، معلم باید آموزشهای کافی در این زمینه را دیده باشد.
آموزش از راه دور
زمانی که دانشآموزان از آموزش راه دور بهعنوان مکمل آموزشی استفاده میکنند، این نوع آموزشها میتواند در بهبود روند آموزشی موثر باشد. اولیا دانشآموزان برای اینکه بدانند دانشآموز در چه مباحثی، ضعف دارد باید تعامل خود را با مدرسه حفظ کنند و در این زمینه کوشا باشند.
برنامه درسی
برنامه درسی به سه دسته برنامه درسی مورد انتظار، برنامه درسی اجرا شده و برنامه درسی فراگرفته تقسیم میشود. شواهد بسیاری وجود دارد که تقاضای برنامه درسی در پیشرفت تحصیلی دانشآموزان تاثیر بسیار زیادی دارد، اگر دانشآموزان، فرصت یادگیری داشته باشند، آن را فرا میگیرند و اگر این فرصت فراهم نشود یاد نخواهند گرفت.
کتابهای درسی و مواد آموزشی
زمانی که کمبود کتاب و مواد آموزشی وجود داشته باشد، پیشرفت تحصیلی دانشآموزان کمتر خواهد شد. در بررسی انجام شده در فیلیپین، زمانی که تعداد کتابهای درسی دوره ابتدایی از یک کتاب برای ۱۰ دانشآموز به یک کتاب برای دو دانشآموز تغییر کرد، درصد قبولی دانشآموزان از ۱۱ به ۳۱ درصد در یک سال تحصیلی افزایش یافت.
کمبود کتاب درسی بهعنوان موضوع مهمی برای دانشآموزان است که باید به آن توجه کرد زیرا در میزان پیشرفت دانشآموزان تاثیر مهمی خواهد داشت. البته باید کتابهای درسی را به تعداد کافی و قیمت مناسب ارائه کرد تا مواد آموزشی به دانشآموزان تمام مناطق ازجمله مناطق روستایی و دورافتاده برسد. نتایج بررسی کنونی نشان داد که هر چه تعداد کتابی که از کتابخانه مدرسه امانت گرفته میشود بیشتر باشد، میزان پیشرفت تحصیلی دانشآموزان نیز بیشتر خواهد شد.
نتیجهگیری
نتایج بررسیها نشان داده است که تحصیل والدین و پیشرفت فرزندان در تحصیل و موفقیت با هم رابطه دارد. در این خانوادهها پدر و مادر برای پیشرفت تحصیلی دانشآموزان ارزش قائل هستند. آنان اغلب در مورد کیفیت آموزش، نوع دانشآموزان مدرسه، تجربه و کار معلم دقت میکنند و قبل از هر گونه اقدام، در این زمینه، شناخت لازم را کسب خواهند کرد.
انتهای پیام
