به گزارش ایسنا، العربی الجدید در گزارشی نوشت: این امر راه را برای یک توافق جامع در مرحله بعدی، با مشارکت کشورهای خلیج فارس، تضمین منافع کشورهای خلیج فارس و محافظت از امنیت منطقهای آنها، هموار میکند. تأکید بر نقش پشت صحنه کشورهای خلیج فارس با «شهباز شریف»، میانجی پاکستانی که از ریاض و دوحه بازدید کرد، تقویت میشود. این همزمان با سفر «تمیم بن حمد آل ثانی» امیر قطر به مسقط در پنجشنبه گذشته و همچنین مشارکت سطح بالای قطر، از طریق «محمد بن عبدالرحمان آل ثانی»، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر در کنفرانس دیپلماتیک آنتالیا در ترکیه (که یکشنبه به پایان رسید و نخستوزیر پاکستان نیز در آن شرکت داشت) است.
جنگ در منطقه یکی از موضوعات اصلی کنفرانس بود و فرصتی را برای افزایش هماهنگی بین قطر، ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان برای مهار تشدید تنش فراهم کرد.
طبق گزارش العربی الجدید، «ماجد الانصاری»، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر سهشنبه گذشته در کنفرانس مطبوعاتی هفتگی خود تأکید کرد که راه حل بحران فعلی باید در درجه اول منطقهای باشد.
او اظهار داشت که همه کشورهای خلیج فارس و همچنین کشورهایی که صادرات آنها به زنجیرههای تأمین خلیج فارس مرتبط است، سهم مستقیمی در یافتن راه حل دارند، ضمن اینکه ضرورت مداوم مشارکت بینالمللی را نیز اذعان کرد.
این سخنگو با تأکید بر اینکه اولویت فعلی، تحکیم آتشبس و تبدیل آن به صلحی پایدار است، افزود که بُعد بینالمللی همچنان ضروری است.
منافع کشورهای خلیج فارس
در حالی که ناظران معتقدند با توجه به تلاشهای مداوم برای پایان دادن به جنگ و دور کردن منطقه از خطرات تشدید آن، هنوز برای صحبت در مورد توافقات نهایی جنگ خیلی زود است، «عبدالله بندر العتیبی»، استادیار دانشکده امور بینالملل دانشگاه قطر به العربی الجدید گفت که چشمانداز مذاکرات بین ایالات متحده و ایران همچنان با پیچیدگیهایی روبهرو است، به ویژه با توجه به گزارشهایی مبنی بر احتمال برگزاری جلسه مذاکره (امروز، دوشنبه)، که تاکنون با رد طرف ایرانی مواجه شده است.
به گفته العتیبی، این نشان دهنده «اختلافات مداوم بین دو طرف در مورد شکل و محتوای گفتوگو» است. او در این زمینه به «نقش غیرمستقیم کشورهای عربی خلیج فارس، به ویژه قطر و عربستان سعودی، از طریق کانالهای هماهنگی منطقهای، به ویژه از طریق میانجی پاکستانی، برای تحکیم آتشبس و تمدید آن که سحرگاه چهارشنبه (پسفردا) به وقت خلیج فارس منقضی میشود، اشاره کرد».
او در پاسخ به سوالی اظهار داشت که «با وجود غیبت کشورهای عربی خلیج فارس از میز مذاکره، منافع آنها همچنان در بحبوحه تلاش جمعی برای کاهش تنشها و تلاش برای آرامش و پایان دادن به درگیری، از طریق هماهنگی مداوم با ایالات متحده، میانجی پاکستانی و سایر شرکای بینالمللی، قویاً مطرح است».
وی افزود: «آنچه در حال حاضر مورد مذاکره قرار میگیرد، به معنای یک توافق جامع نیست، بلکه در چارچوب یک آتشبس موقت با هدف توقف عملیات نظامی و هموار کردن راه برای مذاکرات گستردهتر است که انتظار میرود بر یک چارچوب کلی شامل برنامه هستهای ایران و سایر مسائل منطقهای متمرکز باشد.»
به گفته العتیبی، هدف اکنون «متوقف کردن جنگ، کاهش تنشها و گشودن درهای مذاکره» است.
سازماندهی مجدد شورای همکاری خلیج فارس
«سعید البیمانی»، نویسنده و تحلیلگر سیاسی عمانی، به العربی الجدید گفت: «این درگیری منطقهای که پیامدهای جهانی داشته است، در یک محیط پیچیده و درهمتنیده، پیامهای متعددی را به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) میفرستد که مهمترین آنها ضرورت سازماندهی مجدد شورای همکاری خلیج فارس برای هماهنگی با چشمانداز جدید است.»
او توضیح داد که این چشمانداز به «ایران پس از جنگ و سیاستهای منطقهای جدید آن که مبتنی بر پیششرطها هستند» اشاره دارد.
از نظر او، این در بحبوحه «اعتقاد راسخ به این است که اختلاف در مواضع، موضع جمعی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را تضعیف میکند و میتواند توسط طرفهای دیگر مورد سوءاستفاده قرار گیرد.»
به گفته البیمانی، نیاز به «بررسی مشترک سیاستهای امنیتی با ارزیابی منطقی منابع تهدید برای کشورها» وجود دارد. ۶ کشور (خلیج فارس) بدون اتکای بیش از حد به چتر غرب، که ناکافی بودن آن ثابت شده است، با هم همکاری میکنند و به سمت بررسی جامع مفهوم امنیت مشترک خلیج فارس و تبدیل این رویکرد به سازوکارهای اجرایی واقعی حرکت میکنند. این سازوکارها شامل یک فرماندهی امنیتی واحد و قوانین تعامل، اشتراکگذاری مؤثر اطلاعات در آینده و یافتن جایگزینهای عملی برای انتقال منابع انرژی در صورت بحرانهای مشابه و کاهش وابستگی به گلوگاهها، با توجه به اختلال ناشی از بسته شدن تنگه هرمز، میشود.
البیمانی نسبت به شکلگیری چشمانداز منطقهای «بدون حضور کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) و بدون نمایندگی آنها در مذاکرات فعلی، که مواضع آنها را در مورد مسائل حساس منطقهای مورد توجه منطقه تضعیف میکند» هشدار داد.
بنابراین، به گفته البیمانی، شورای همکاری خلیج فارس باید تلاش کند «با توجه به تأثیر مستقیم آنها بر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، در هرگونه مشاوره یا مذاکره آینده در مورد منطقه شرکت کند.»
او همچنین به «ضرورت آمادگی بهتر برای جنگ هیبریدی، که به پهپادها، جنگ سایبری و متحدان محلی متکی است و در نتیجه توسعه سازوکارهای دفاعی و بازدارندگی» اشاره کرد.
البیمانی ضمن تأکید بر اهمیت باز نگه داشتن در برای دیپلماسی و حفظ کانالهای ارتباطی با طرفهای مختلف، با توجه به نقش حیاتی آنها در کاهش تنشها، بر «اتخاذ روایت مشترک از وقایع از طریق گفتمان رسانهای واحد، با توجه به اینکه این بخش جداییناپذیر از ابزارهای مدیریت بحران است، نه یک اقدام ثانویه» تأکید کرد.
وضعیت امنیتی کشورهای حاشیه خلیج فارس
«جاسم فخرو»، نویسنده و مشاور رسانهای قطری، در مورد چشمانداز پس از جنگ در منطقه به العربی الجدید گفت که با توجه به انتظارات از توافق قریبالوقوع بین ایران و ایالات متحده، «مهمترین سوال نه در مورد جزئیات توافق، بلکه در مورد جایگاه کشورهای خلیج فارس در آن و چگونگی حفاظت از منافع و تضمین امنیت آنها است».
از نظر او، «کشورهای خلیج فارس نباید در حاشیه منتظر راهحلها بمانند، بلکه باید بخشی از راهحل باشند، در تدوین آن نقش و مشارکت داشته باشند و حتی به عنوان میانجی یا شریک در این موضوع عمل کنند».
او این را به این واقعیت نسبت داد که این موضوع «مستقیماً بر آنها تأثیر میگذارد، زیرا امنیت منطقه خلیج فارس امنیت آنهاست و آنها نمیتوانند صرفاً تماشاگر باشند و منتظر نتایج باشند در حالی که مسائلی که به آنها مربوط میشود مورد بحث قرار میگیرد.»
فخرو معتقد است که «حفظ منافع با موضع متحد خلیج فارس و تقویت قابلیتهای امنیتی آغاز میشود، در عین حال که باید شراکتهای استراتژیک را بدون زیر بار مسؤولیت رفتن به آنها حفظ کرد»، علاوه بر این «کانالهایی برای گفتوگوی منطقهای بر اساس اصول روشن احترام به حاکمیت و عدم دخالت در امور داخلی کشورها باز کرد».
انتهای پیام
