امیر سرتیپ خلبان بازنشسته محمدکریم عابدی در گفتوگوی تفصیلی با ایسنا، به تحلیل دلایل اعلام آتشبس از سوی دونالد ترامپ پرداخت.
وی در مقدمهای با اشاره به مباحث مربوط به «گفت وگوی تمدنها» و «جنگ تمدنها» و نیز مفهوم «تمدن نوین اسلامی» بیان کرد: این مفاهیم دارای تعاریف عمیق و تخصصی هستند که درک آن برای همه افراد، از جمله برخی سیاستمداران غربی میسر نیست. نمونهای از این موضوع را میتوان در تاریخ ایالات متحده مشاهده کرد؛ بهگونهای که با وجود گذشت دههها از ترور رؤسای جمهور این کشور از جمله آبراهام لینکلن و جان اف. کندی، هنوز ابعاد این حوادث بهطور شفاف برای افکار عمومی جهان تبیین نشده است.
عابدی ادامه داد: این مسئله نشاندهنده ضعف در برخی شاخصهای تمدنی در غرب است در حالی که جمهوری اسلامی ایران با پشتوانه تمدنی چند هزار ساله، از انسجام و ثبات بیشتری برخوردار است و رخدادهایی از این دست در آن قابل تصور نیست.
یکی از مهمترین اشتباهات محاسباتی طرف مقابل، نادیده گرفتن تجربیات گذشته، بهویژه دوران دفاع مقدس بود
وی با اشاره به جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه، خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین اشتباهات محاسباتی طرف مقابل، نادیده گرفتن تجربیات گذشته، بهویژه دوران دفاع مقدس بود. آنان تصور میکردند با هدف قرار دادن رهبری جمهوری اسلامی ایران، ساختار کشور دچار فروپاشی خواهد شد، در حالی که چنین اقدامی نهتنها موجب تضعیف نشد، بلکه به تقویت انسجام ملی انجامید.
این نماینده سابق مجلس همچنین تأکید کرد: حتی افرادی که ممکن است در برخی حوزهها نقدهایی داشته باشند، در مواجهه با تهدیدات خارجی به وحدت رسیده و این موضوع را غیرقابل پذیرش میدانند که رهبری یا فرماندهان یک کشور هدف اقدامات تروریستی قرار گیرند.
وی با بیان اینکه «ترور فاقد ارزش نظامی است»، افزود: بر اساس دیدگاههای علمی و دانشگاهی در حوزه جنگ، چنین اقدامی بیشتر نشانه رفتارهای غیرحرفهای و خشونتآمیز است.
عابدی در ادامه با اشاره به تجربیات خود در تعامل با نظامیان و استراتژیستهای بینالمللی گفت: در دیدارها و مباحثات علمی با افسران ارشد و ژنرالهایی از کشورهای مختلف از جمله کانادا، استرالیا، آلمان، مالزی و اندونزی، این دیدگاه مشترک مطرح بوده است که سرنوشت جنگها تا حد زیادی پیش از آغاز آنها و بر اساس مؤلفههای قدرت تعیین میشود.
وی افزود: در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه علیه ایران نیز با وجود شرایط دشوار و اقدامات گسترده دشمن، بسیاری از تحلیلگران بر این باور بودند که در نهایت جمهوری اسلامی ایران پیروز میدان خواهد بود؛ چراکه ساختارهای راهبردی، انسجام ملی و هدایتهای رهبری نقش تعیینکنندهای در این مسیر داشت.
این عضو انجمن وابستگان نظامی جهان ادامه داد: رهبر شهید انقلاب با تبیینهای مستمر، چه در موضوع مذاکرات و چه در پروندههایی مانند برجام، بارها بر بیاعتمادی به رویکردهای آمریکا تأکید کردهاند. همچنین بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران نیز پیشتر تصریح کرده بودند که مذاکره با آمریکا به دلیل فقدان منطق و رویکرد مبتنی بر برتریجویی، نتیجهبخش نخواهد بود.
وی با اشاره به نقش برخی کشورهای منطقه اظهار کرد: برخی دولتهای عربی حاشیه خلیج فارس با اتخاذ رویکردهایی خلاف اصول همسایگی، زمینههایی برای حضور و اقدامات دشمنان فراهم کردند که این موضوع از منظر راهبردی قابل انتقاد است.
ویبا بیان این که بر همین اساس، بارها تأکید شده است که نباید با آمریکا وارد مذاکره شد و این موضوع نهتنها در سالهای اخیر، بلکه در دوران امام خمینی(ره) نیز بهصراحت مطرح شده بود، ابراز عقیده کرد: با این حال برخی مسئولان در مقاطعی به این توصیهها توجه نکردند و همین امر خساراتی را به کشور وارد کرد.
این عضو انجمن وابستگان نظامی جهان همچنین با یادآوری سخنرانی نوروزی رهبر شهید انقلاب در مشهد در سالهای گذشته گفت: ایشان در آن سخنرانیها با اشاره به رویکرد آمریکا، این کشور را به «دست چدنی با پوشش مخملی» تشبیه کرده و نسبت به فریبکاری آن هشدار داده بودند. همچنین تأکید کرده بودند که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران، با پاسخی شدیدتر مواجه خواهد شد؛ موضوعی که به گفته وی، در تحولات اخیر نیز برای طرف مقابل آشکار شد.
در جریان درگیریهای اخیر، طرف مقابل به این جمعبندی رسید که ایران از دست برتر برخوردار است
وی تصریح کرد: در جریان درگیریهای اخیر، طرف مقابل به این جمعبندی رسید که ایران از دست برتر برخوردار است و در صورت تداوم درگیری، توانمندیهای بیشتری از سوی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به کار گرفته میشد.
عابدی در ادامه این گفت وگو به تلاشها برای آغاز مذاکرات اشاره کرد و گفت: طرف مقابل در ابتدا با برآوردی کوتاهمدت، اهدافی از جمله تضعیف توان هستهای ایران و وادار کردن کشور به تسلیم را دنبال میکرد، اما به هیچیک از این اهداف دست نیافت و در عوض هزینههای سنگینی به طرفهای درگیر تحمیل شد.
وی با اشاره به نقش برخی بازیگران منطقهای و بینالمللی افزود: در این میان، برخی کشورها و نیز برخی جریانهای بینالمللی با ارائه تحلیلهای نادرست، زمینهساز تصمیمات اشتباه شدند که در نهایت به افزایش تنشها انجامید. درخواست آتشبس از سوی طرف مقابل، خود نشانهای از ناکامی در دستیابی به اهداف اعلامشده بود. با این حال، تلاش شد این موضوع بهگونهای دیگر در افکار عمومی بازنمایی شود.
وی ادامه داد: در روند شکلگیری مذاکرات، کشورهایی نظیر پاکستان و سوئیس بهعنوان حافظ منافع طرفین، نقش میانجیگر را ایفا کردند و پیشنهادهایی برای توقف درگیریها ارائه شد. در نهایت نیز چارچوبی برای گفتوگو شکل گرفت و مذاکراتی در سطح مقامات عالی دو طرف برگزار شد.
عابدی افزود: با وجود بیاعتمادی نسبت به طرف مقابل، جمهوری اسلامی ایران با هدف نشان دادن حسن نیت، در این مذاکرات شرکت کرد، اما پس از ساعتها گفتوگو، نتیجه ملموسی حاصل نشد و همزمان نشانههایی از تداوم رویکردهای خصمانه از سوی طرف مقابل مشاهده شد.
وی با اشاره به برخی تحولات میدانی همزمان با مذاکرات اظهار کرد: اقداماتی که در آستانه یا حین مذاکرات صورت گرفت، نشاندهنده عدم پایبندی طرف مقابل به اصول گفتوگو بود و همین مسئله، روند دستیابی به توافق را با چالش مواجه کرد.
این عضو انجمن وابستگان نظامی جهان گفت: در مجموع، فضای مذاکرات تحت تأثیر اظهارات رسانهای و جنگ روانی طرف مقابل قرار داشت و همین امر موجب شد افکار عمومی با روایتهای متفاوتی از تحولات مواجه شود.
یکی از راهبردهای اصلی ایالات متحده، ایجاد شکاف و تفرقه در داخل ایران از طریق تأثیرگذاری بر برخی جریانها و افراد است
وی ادامه داد: یکی از راهبردهای اصلی ایالات متحده، ایجاد شکاف و تفرقه در داخل ایران از طریق تأثیرگذاری بر برخی جریانها و افراد است اما در جریان تحولات اخیر، نهتنها این هدف محقق نشد، بلکه وحدت ملی، انسجام اجتماعی و اقتدار و امنیت ملی کشور بهطور قابل توجهی افزایش یافت.
عابدی با اشاره به استقبال گسترده مردم از حضور در صحنه افزود: نمونه بارز این انسجام، مشارکت گسترده مردمی در قالب نیروهای داوطلب بود. تنها در داخل کشور دهها میلیون نفر آمادگی خود را اعلام کردند. این رویکرد در سطح بینالمللی نیز بازتاب داشته و افکار عمومی در کشورهای مختلف نسبت به تحولات موضعگیری کردهاند.
وی ادامه داد: دامنه این تقابل از سطح یک منازعه ملی فراتر رفته و ابعاد انسانی پیدا کرده است؛ بهگونهای که اقشار مختلفی از مردم جهان، فارغ از ملیت و مذهب، در حمایت از «حق و عدالت» موضعگیری میکنند.
این عضو انجمن وابستگان نظامی جهان با تأکید بر اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: دفاع از مظلومان، صرفنظر از دین و ملیت، یکی از اصول اساسی این رویکرد است و در مقابل، مقابله با ظلم نیز در دستور کار قرار دارد.
وی در ادامه با انتقاد از مواضع و اظهارات مقامات آمریکایی افزود: برخی رفتارها و اظهارات، از جمله توهین به ادیان، نشاندهنده رویکردهای تنشزا در سیاست خارجی این کشور است. آنچه در این تحولات مشاهده میشود، صرفاً تقابل با یک یا دو کشور نیست، بلکه شبکهای از قدرتهای بینالمللی در این روند دخیل هستند.
عدم پذیرش برخی پیشنهادهای مذاکره از سوی ایران، با پشتوانه حمایت مردمی و حضور در صحنههای اجتماعی همراه بود
وی در بخش دیگری از اظهارات خود به موضوع مذاکرات پرداخت و گفت: عدم پذیرش برخی پیشنهادهای مذاکره از سوی ایران، با پشتوانه حمایت مردمی و حضور در صحنههای اجتماعی همراه بوده و این موضوع به تقویت موضع کشور انجامیده است. همافزایی میان «میدان»، «دیپلماسی» و «حمایت مردمی» بهعنوان سه عنصر کلیدی، نقش مهمی در شکلگیری این وضعیت ایفا کرده و موجب شده طرف مقابل در تحقق اهداف خود ناکام بماند.
وی با اشاره به ساختار حقوقی تصمیمگیری در آمریکا اظهار کرد: بر اساس قوانین این کشور، رئیسجمهور برای آغاز اقدامات نظامی نیازمند هماهنگی با کنگره است و در صورت اقدام، باید در بازه زمانی مشخصی پاسخگوی این نهاد باشد؛ موضوعی که میتواند بر روند تصمیمگیریهای آتی تأثیرگذار باشد.
رهنمودها و مواضع اعلامشده از سوی رهبر معظم انقلاب نقش مهمی در هدایت افکار عمومی و تقویت انسجام ملی داشته است
عابدی با تأکید بر نقش رهبر سوم انقلاب در مدیریت شرایط کنونی گفت: رهنمودها و مواضع اعلامشده از سوی رهبر معظم انقلاب در مناسبتهای مختلف، از جمله پیامهای نوروزی و صحبتهای بعدی نقش مهمی در هدایت افکار عمومی و تقویت انسجام ملی داشته است و تداوم این رویکرد میتواند به حفظ و تقویت اقتدار ملی در مواجهه با چالشهای پیشرو کمک کند.
در جریان مذاکرات هیچگونه امتیاز یکطرفه یا «چراغ سبز» به طرف مقابل داده نشد
در ادامه این گفتوگو، خبرنگار ایسنا پرسید: مقاومت تیم دیپلماسی کشورمان تا چه اندازه موجب سردرگمی و استیصال طرف آمریکایی شد؟
وی در پاسخ به این پرسش با اشاره به عملکرد تیم مذاکرهکننده ایران اظهار کرد: اعضای این تیم از توانمندی و هوشمندی لازم برخوردار بودند و در جریان مذاکرات نیز هیچگونه امتیاز یکطرفه یا «چراغ سبز» به طرف مقابل داده نشد.
عابدی با بیان اینکه در صورت پذیرش خواستههای ایران از سوی آمریکا، امکان دستیابی به یک توافق «برد-برد» وجود داشت، افزود: در چنین شرایطی، امکان همکاریهای اقتصادی از جمله حضور شرکتهای آمریکایی در برخی پروژههای زیرساختی و انرژی ایران فراهم میشد که میتوانست برای طرف مقابل نیز منافع اقتصادی به همراه داشته باشد، اما این فرصت به دلیل رویکرد طرف آمریکایی از دست رفت.
وی ادامه داد: طرف مقابل با اتخاذ رویکردی مبتنی بر فشار، از جمله طرح موضوعاتی نظیر محدودسازی مسیرهای راهبردی دریایی، تلاش کرد ایران را تحت فشار قرار دهد، در حالی که جمهوری اسلامی ایران از ابتدا دو خط قرمز اساسی خود را بهطور شفاف اعلام کرده بود.
ظرفیتهای هستهای کشور بهعنوان بخشی از سرمایههای راهبردی ملی تلقی میشود
این عضو انجمن وابستگان نظامی جهان تصریح کرد: موضوع هستهای و حفظ توانمندیهای مرتبط با آن، یکی از این خطوط قرمز است و تجربه توافقهایی مانند برجام نشان داده که نمیتوان به تعهدات طرف مقابل بهطور کامل اعتماد کرد. ظرفیتهای هستهای کشور بهعنوان بخشی از سرمایههای راهبردی ملی تلقی میشود.
وی همچنین با اشاره به اهمیت تنگه هرمز و تاثیر آن بر تمدید آتش بس ترامپ افزود: این گذرگاه راهبردی همواره از اهمیت ویژهای برای ایران برخوردار بوده و هرگونه اقدام برای استفاده از آن علیه منافع کشور، با واکنش مواجه خواهد شد. ادامه روند مذاکرات منوط به ارائه تضمینهای مشخص و عملی از سوی طرف مقابل است؛ از جمله اجرای تعهدات مطرحشده، بازگشت داراییهای بلوکهشده ایران و پایبندی به توافقات دوجانبه بر اساس اصول واقعی همکاری.
وی افزود: در صورتی که طرف مقابل رویکردی مبتنی بر احترام متقابل و پرهیز از زیادهخواهی در پیش گیرد، امکان شکلگیری روابطی متوازن مشابه روابط ایران با سایر کشورها وجود خواهد داشت، در غیر این صورت، این روند با چالش مواجه خواهد شد.
برخی اقدامات و سیاستها در منطقه غرب آسیا به تداوم تنشها دامن زد
این نماینده سابق مجلس در بخش دیگری از اظهارات خود به تحولات منطقهای اشاره کرد و گفت: برخی اقدامات و سیاستها در منطقه غرب آسیا به تداوم تنشها دامن زده و از نظر وی، حل این چالشها نیازمند بازنگری در رویکردهای موجود است.
وی با اشاره به ارزیابی خود از رفتارهای اخیر آمریکا اظهار کرد: برخی تصمیمات اتخاذشده نشاندهنده نبود راهبرد منسجم بوده و همین مسئله موجب شده فرصتهای موجود برای مدیریت بحران از دست برود.
عابدی در پایان با اشاره به سرنوشت احتمالی ترامپ گفت: طبق قانون داخلی آمریکا اگر رئیس جمهور این کشور جنگی را به اختیار خود شروع کند باید طی ۶۰ روز به پایان برساند در غیر این صورت باید به کنگره توضیح دهد و دو سوم آرای نمایندگان کنگره را به دست آورد، اما از آنجا که اختلافات داخلی درباره جنگ آمریکا علیه ایران بالا گرفته است و دموکراتها عزم خود را جزم کردهاند تا ترامپ را از قدرت برکنار کنند بعید است که ترامپ بتواند جنگ با ایران را ادامه دهد. در این صورت پایه ادامه حکومتش نیز سست تر می شود.
انتهای پیام
