سرطان پستان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های سلامت زنان در جهان و ایران است؛ بیماری‌ای که اگرچه نام آن برای بسیاری از زنان ترس‌آور است، اما در صورت تشخیص زودهنگام، در بسیاری از موارد قابل کنترل و درمان مؤثر خواهد بود.

با وجود دسترسی بیشتر به اطلاعات و خدمات تشخیصی، هنوز بسیاری از زنان غربالگری را به‌عنوان یک «انتخاب اختیاری» و نه «نیاز جدی و منظم» می‌بینند. ترس از شنیدن خبر بیماری، کمبود آگاهی درباره روش‌های غربالگری و باورهای نادرست در مورد ماموگرافی، باعث می‌شود برخی زنان مراجعه خود را به تعویق بیندازند.

ترس از تشخیص، بزرگ‌ترین مانع غربالگری پستان در میان زنان

دکتر مینا حسین‌زاده، متخصص مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: بسیاری از زنان سرطان پستان را یک بیماری ترسناک و دور از دسترس می‌دانند و همین باعث می‌شود اطلاعات اشتباه زیادی بین مردم رواج پیدا کند. برخی فکر می‌کنند اگر هیچ مشکلی حس نکنند، یعنی خطری وجود ندارد، در حالی که سرطان پستان در مراحل اولیه معمولاً علامتی ندارد و همین موضوع اهمیت غربالگری را چند برابر می‌کند.

 وی مطرح کرد: متأسفانه ترس از تشخیص این سرطان، زنان را از غربالگری منع می‌کند و این کاملاً واقعی است. خیلی از خانم‌ها می‌گویند اگر بروم و تست بدهم، ممکن است “چیزی پیدا شود” و همین باعث تعلل می‌شود. 

بسیاری از زنان منتظر علامت می‌مانند؛ سرطان پستان در مراحل اولیه بی‌صداست

وی افزود: اما واقعیت این است که پیدا کردن زودهنگام بیماری مساوی با درمان ساده‌تر و موفق‌تر است. همان‌طور که برای چکاپ دندان می‌رویم تا مشکل بزرگ نشود، غربالگری پستان هم یک اقدام پیشگیرانه و آرامش‌بخش است.

وی تأکید کرد: اگر سواد سلامت در جامعه بالا برود، زنان با آرامش بیشتری برای معاینه یا ماموگرافی اقدام می‌کنند. هر زنی باید بداند که غربالگری نه‌تنها ترسناک نیست، بلکه یک رفتار مراقبتی بسیار ارزشمند است. توصیه می‌شود زنان حداقل سالی یک‌بار توسط متخصص معاینه شوند و خودآزمایی‌های ساده ماهانه را جدی بگیرند.

سبک زندگی سالم در کنار ماموگرافی منظم؛ دو ستون اصلی پیشگیری از سرطان پستان

دکتر الهام سیدکنعانی، متخصص مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز در گفت‌وگو با ایسنا به توصیه‌هایی برای زنان در سنین مختلف در خصوص سرطان پستان پرداخت و عنوان کرد: برای خانم‌های زیر ۴۰ سال، مهم‌ترین کار یادگیری خودآزمایی ماهانه و مراجعه سالانه برای معاینه توسط پزشک است. 

بهترین سن شروع ماموگرافی ۴۰ سالگی است؛ در صورت سابقه خانوادگی، زودتر اقدام کنید

وی اضافه کرد: از ۴۰ سال به بالا، ماموگرافی نقش اصلی را در تشخیص زودهنگام دارد. البته سبک زندگی سالم، تغذیه مناسب، ورزش منظم و کنترل وزن، در هر سنی احتمال ابتلا را کاهش می‌دهد.

زنان بعد از ۵۵ سالگی، غربالگری را کنار نگذارند؛ خطر سرطان با سن بالا می‌رود

وی اذعان کرد: بهترین سن آغاز ماموگرافی معمولاً ۴۰ سالگی است؛ اما اگر فرد سابقه خانوادگی داشته باشد، باید زودتر شروع کند. توصیه می‌کنیم زنان از ۴۰ تا ۵۵ سال هر سال ماموگرافی انجام دهند و بعد از ۵۵ سال، بسته به نظر پزشک، معمولاً هر دو سال یک‌بار کافی است. اما چیزی که مهم است تداوم غربالگری است، نه انجام پراکنده و بدون برنامه.

وی مطرح کرد: بیشتر بانوان در دهه ۵۰ زندگی هنوز پیگیر هستند، اما با بالا رفتن سن، انگیزه کاهش پیدا می‌کند. این نگاه اشتباه است؛ زیرا خطر سرطان پستان با افزایش سن بیشتر می‌شود. زنان باید بدانند که کنار گذاشتن غربالگری در سنین بالاتر، خطر تشخیص دیرهنگام را افزایش می‌دهد.

نقش سواد سلامت در پیشگیری از سرطان پستان؛ نتایج یک مطالعه در تبریز

براساس نتایج یک مطالعه که دکتر حسین‌زاده و دکتر سیدکنعانی در دانشگاه علوم پزشکی تبریز بر روی زنان بالای ۴۰ سال مراجعه‌کننده به مراکز سلامت شهر تبریز در سال ۱۴۰۱ انجام داده‌اند، مشخص شد که میزان درک زنان ایرانی از سرطان پستان نسبتا پایین و سطح سواد سلامت آنان در حد متوسط بود.

یافته‌ها همچنین نشان دادند بیش از نیمی از زنان مورد بررسی حداقل یک‌بار یکی از سه رفتار غربالگری شامل خودآزمایی پستان، معاینه بالینی و ماموگرافی را انجام داده‌اند؛ با این حال، تعداد بسیار کمی از آنان این اقدامات را در فواصل زمانی منظم و مطابق با دستورالعمل‌های علمی توصیه‌شده تکرار کرده‌اند.

بر اساس یافته‌ها، سطح درک عمومی از سرطان پستان در میان زنان مورد بررسی پایین بوده و سواد سلامت آنان در حد متوسط ارزیابی شده است. جالب اینکه زنانی که درک کمتری از سرطان داشتند، احتمال بیشتری داشت که حداقل یک‌بار خودآزمایی انجام داده باشند؛ اما این رفتار نیز منظم و مداوم نبوده است.

پژوهش همچنین نشان داد زنان ۵۰ تا ۵۹ سال بیش از زنان بالای ۶۰ سال برای انجام ماموگرافی و معاینه بالینی اقدام می‌کنند. این تفاوت نشان می‌دهد نیاز به آموزش و آگاهی‌رسانی در سنین بالاتر بیشتر است. مجموع این یافته‌ها می‌تواند برای برنامه‌ریزی سیاست‌های سلامت زنان، طراحی طرح‌های آموزشی و بهبود روند غربالگری در کشور مؤثر باشد.

این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله‌ای علمی با شناسه DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-024-66342-0 منتشر شده، نتایج نشان می‌دهد که اگرچه بیش از نیمی از زنان حداقل یک‌بار خودآزمایی پستان، معاینه بالینی یا ماموگرافی را انجام داده‌اند، اما انجام منظم این اقدامات بسیار کمتر از حد استاندارد است.

به گزارش ایسنا، این پژوهش توسط مینا حسین‌زاده، الهام سیدکنعانی، لیلا شیخ نژاد، سپیده سلطانی و مژگان میرغفوروند در سامانه نشریات دانشگاه علوم پزشکی ایران، نشریه پرستاری جلد ۳۷، شماره ۱۴۷ به ثبت رسیده است.

انتهای پیام