مرجانه حسینزاده، نویسنده و پژوهشگر حوزه ادبیات کودک و نوجوان، قدمی ارزشمند در راستای آشنایی کودکان با شاهنامه برداشته است. او تاکنون دو جلد از مجموعه بیست جلدی «شاهنامه برای کودکان» را منتشر کرده است؛ جلد اول با عنوان «رخش» و جلد دوم با عنوان «زال و رودابه». این آثار، با زبانی ساده و داستانی، تلاش میکنند تا اساطیر و داستانهای حماسی ایران باستان را از سنین پایین در دسترس کودکان و نوجوانان قرار دهند و علاقهمندی آنها به میراث فرهنگی کشور را تقویت کنند.
حسینزاده در گفتوگو با ایسنا درباره انگیزه خود برای بازنویسی شاهنامه برای کودکان و نوجوانان اظهار کرد: همواره دغدغه داشتم مفاهیم عمیق و ضروری ادبیات کلاسیک را چگونه میتوان بهصورت فراگیر به نسل جدید منتقل کرد. متوجه شدم که شاهنامه، با وجود جایگاه رفیعش، برای بسیاری از کودکان و نوجوانان دستنیافتنی است، چراکه زبان فاخر و پیچیده آن مانعی برای ارتباط مستقیم با اثر است. نسخههای سادهشده موجود نیز اغلب یا بسیار خلاصه هستند یا فاقد ظرافتهای ادبی و هنری شاهنامه. همین کمبودها باعث شد تا تصمیم بگیرم این اثر را به زبانی ساده و جذاب برای کودکان بازنویسی کنم، به گونهای که روح اثر حفظ، و مفاهیم آن به درستی منتقل شود.
وی ادامه داد: ایده مجموعه داستان «شاهنامه برای کودکان» از تجربه تدریس شاهنامهخوانی به کودکان و نوجوانان شکل گرفت. در کلاسهایم، به تدریج متوجه شدم چه داستانهایی برای بچهها جذابتر هستند، کدام مفاهیم برای آنها دشوار است و چگونه میتوان از روشهای مختلف مانند تصویرسازی، نمایش و بازی برای افزایش جذابیت شاهنامه استفاده کرد. این مجموعه حاصل این تجربهها و بازخوردهایی است که از دانشآموزان دریافت کردهام. هدفم ایجاد مجموعهای بود که هم برای کلاسهای درس مناسب باشد و هم به عنوان منبع سرگرمکننده و آموزنده در خانه استفاده شود.
نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان با بیان اینکه در انتخاب داستانها، علاوه بر جذابیت و هیجان، به جنبههای تربیتی و اخلاقی نیز توجه ویژهای شده است، افزود: داستانهایی مانند رخش، ایرج، رستم و سهراب، سیاوش، فریدون و ضحاک، هرکدام حاوی درسهای مهمی درباره شجاعت، فداکاری، عدالت، بخشش و مبارزه با بدیها هستند. همچنین، تلاش کردهام داستانهایی انتخاب کنم که کودکان و نوجوانان را با تاریخ و فرهنگ ایران باستان و اهمیت ایثار، جوانمردی و حفظ محیط زیست آشنا کند و به هویت ملی خود افتخار کنند. علاوه بر این، در ادبیات کودک و نوجوان، آثار برای گروه سنی زیر ۶ سال یا بالای ۱۳ سال بسیار است، اما فاصله سنی میانی تقریباً خالی است و هدف من پر کردن این خلاء بوده است.
حسینزاده درباره چالشهای نگارش کتابهایش گفت: بازنویسی شاهنامه به زبان قابل فهم برای کودکان، بدون از دست دادن روح اثر، از اصلیترین چالشها بوده است. سعی کردم از زبانی ساده و روان استفاده کنم و همزمان از فضای اصلی داستان دور نشوم. نقش تصویرگر مجموعه نیز تعیینکننده بود، چراکه تصویرگری این مجموعه بر اساس اصول حرفهای روانشناسی کودک طراحی شده است. همچنین، ساختار روایی شاهنامه تا حد امکان حفظ شده و تغییرات اساسی در داستانها ایجاد نشده است، به گونهای که هم جذابیت داستان برای کودکان حفظ شود و هم ارزشهای ادبی و فرهنگی آن منتقل گردد.
وی به ارتباط کودکان با شاهنامه در دنیای امروز اشاره و اظهار کرد: کودکان بیشتر با فضای مجازی و انیمیشنها سر و کار دارند، اما این فضا میتواند ابزاری برای ترویج شاهنامه باشد. تولید انیمیشنها و بازیهای رایانهای با محتوای شاهنامه، استفاده از شبکههای اجتماعی برای انتشار مطالب کوتاه و جذاب، برگزاری مسابقات و چالشهای شاهنامهخوانی و اجرای نمایشهای تئاتری با لباس، موسیقی و دکور جذاب، همگی میتوانند تجربهای لذتبخش برای کودکان و نوجوانان فراهم کنند. خانوادهها نیز نقش مهمی دارند؛ با خواندن داستانهای شاهنامه برای فرزندانشان، میتوانند علاقه آنها را به این اثر ارزشمند افزایش دهند و هویت ملیشان را تقویت کنند.
نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان تصریح کرد: شاهنامه فقط یک داستان نیست، بلکه زبانی مشترک است که میتواند نسلهای مختلف را به هم پیوند دهد و آیندهای روشنتر برای ایران بسازد. ما باید با استفاده از تمام ظرفیتهای موجود، این زبان را به کودکان و نوجوانان بیاموزیم و آنها را با ارزشهای والای آن آشنا کنیم.
انتهای پیام
