به گزارش ایسنا، «جامعه سیاسی اروپا» عنوان مجمعی است که نخستین بار هنگام حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ به ابتکار امانول ماکرون رئیس جمهور فرانسه به‌عنوان بستری برای گفت‌وگو میان کشورهای اروپایی شکل گرفت، اکنون نیز هشتمین نشست آن در تاریخ ۴ مه ۲۰۲۶ با حضور سران کشورهای عضو اتحادیه اروپا به میزبانی ارمنستان برگزار شد،‌ نشستی که گفته می‌شود محوریت آن روند صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان،‌ موضوع جنگ روسیه و اوکراین و مهم‌ترین مسائل منطقه‌ای و جهانی بوده است. 

نشست EPC بر چهار موضوع استراتژیک « تقویت تاب‌آوری دموکراتیک»، «پیشرفت اتصال»، « تقویت امنیت اقتصادی و انرژی» و «پرداختن به پویایی‌های امنیتی در حال تحول و چالش‌های منطقه‌ای» متمرکز بود. 

در این نشست مقامات بلند پایه بیش از ۴۰ کشور اروپایی شرکت داشتند. حضور ولودیمیر زلنسکی رئیس جمهور اوکراین در نشست جامعه سیاسی اروپا بسیار معنادار بود. او اولین بار در سال ۲۰۲۳ در اجلاس جامعه سیاسی اروپا در اسپانیا با نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان دیدار کرد و اکنون برای نخستین بار است که به ارمنستان سفر کرده است. 

نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان که کشورش به شکل کم سابقه در یکی دو سال اخیر مورد توجه اتحادیه اروپا قرار گرفته، در سخنانی با اشاره به سخنرانی «الهام علی‌اف» رئیس جمهور جمهوری آذربایجان که به صورت ویدئو کنفرانس در این نشست شرکت کرد، گفت که امیدوارم در سال ۲۰۲۸، زمانی که نشست جامعه سیاسی اروپا در باکو برگزار می‌شود، فرصت سفر به این کشور را داشته باشد.

الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان در این نشست،‌ مشارکت در نشست مذکور را نشان دهنده واقعی بودن روند صلح میان آذربایجان و ارمنستان عنوان کرد. 

علی‌اف همچنین یادآور شد که در اوت سال گذشته در واشنگتن، رهبران ارمنستان و جمهوری آذربایجان یک بیانیه مشترک امضاء کردند و وزیران خارجه دو کشور نیز متن توافق را پاراف کرده و ابراز اطمینان کردند که برای جمهوری آذربایجان و همچنین طرف ارمنی، صلح اکنون به واقعیت تبدیل شده است. 

در میان تمام رهبران اروپایی که برای شرکت در این نشست به ایراوان رفته بودند، حضور امانوئل ماکرون بیش از دیگران خبر ساز شد. رئیس جمهور فرانسه با حضور در خیابان‌های ایروان و ورزش صبح‌گاهی احساس قرابت بیشتری با این کشور آسیایی نشان داد.

هم‌چنین حضور و نقش فرانسه در موضوعات مرتبط با قفقاز و ارمنستان در راستای برگزاری نشست جامعه سیاسی اروپا بسیار قابل تامل است؛ از آن‌جایی که فرانسه خود در تاسیس «جامعه سیاسی اروپا» نقش داشته، قطعا تلاش می‌کند تا نقش فعال‌تر و پویاتری را در این منطقه ایفا کند. ماکرون در سخنرانی خود در این نشست تاکید کرد که پاریس و شرکای اروپایی می‌توانند بستری برای کاهش تنش‌ها و تسهیل مسیرهای دیپلماتیک،‌ نظامی و اقتصادی در منطقه باشند. 

رئیس جمهور فرانسه با اشاره به جایگاه ویژه اروپا در مناسبات بین‌المللی به ویژه تحولات مرتبط با جنگ علیه ایران گفت: بدیهی است که آمریکا به ما اعتماد دارد،‌ اما ایران هم به ما احترام می‌گذارد و اعتماد دارد. ما در قبال ایران ساده لوح نیستیم، اما در جنگ با این کشور هم نیستیم. این شرایط زمینه‌ای را ایجاد می‌کند که ما همگی با هم بتوانیم در کنار یکدیگر خدمات دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی برای تسهیل یک بازگشایی آزاد به مسیرها ارائه دهیم و این دقیقا راهبردی است که در حال آماده سازی آن هستیم. 

محمدرضا دماوندی کارشناس مسائل قفقاز در تحلیل خود از برگزاری نشست جامعه سیاسی اروپا در ایروان و نقش کشورهای اروپایی در تحولات این منطقه به ایسنا گفت: نکته برگزاری این نشست در ایروان این است که اروپا نگاه خاصی به مساله قفقاز دارد و کشورهای حوزه قفقاز را به عنوان کشورهایی که به جامعه اروپا می‌توانند بپیوندند، می‌بیند و اکنون بعد از گذشت بیش از ۳۰ سال از استقلال ارمنستان و جمهوری آذربایجان، اروپا تلاش دارد نگاه ویژه‌ای به این منطقه داشته باشد.

وی ضمن بیان این‌که علت برگزاری این نشست در شرایط کنونی نیز برگزاری انتخابات پارلمانی ماه آینده در ارمنستان است و این اتفاق می‌تواند امتیازی برای پاشینیان محسوب شود تا از قِبل آن بهره‌برداری کند، گفت: از سوی دیگر اروپا در مساله اوکراین نیز با توجه به حمایتی که به عمل آورد، قصد دارد با برگزاری این نشست در ارمنستان ضرب شستی به روسیه نشان دهد.

پیام ماکرون به پوتین در ایروان

این کارشناس مسائل قفقاز همچنین با اشاره به نوع ورود رئیس جمهور فرانسه به ایروان بیان کرد: امانوئل ماکرون رئیس جمهور فرانسه زمانی که برای شرکت در این نشست وارد ایروان شد، برای گذر به اقامتگاهش پیاده روی کرد، با شهروندان خوش و بش کرد و عکس گرفت. این حرکت نمادین بود. اما چرا ماکرون چنین کاری را انجام داد؟ او می‌خواست به روسیه بگوید ما اینجا هستیم، اینجا قدم می‌زنیم. از سوی دیگر این اقدام امتیازی به پاشینیان است که می خواهد بگوید امنیت در ایروان برقرار است و از آن در انتخابات آتی بهره برداری کند.

دماوندی همچنین با تاکید بر این‌که جمع شدن سران اروپا در ارمنستان بدان معناست که منطقه قفقاز برای آن‌ها دارای اهمیت است، گفت: آینده قفقاز کاملا بعد از جنگ ۲۰۲۰ در حال تغییر است و ترتیبات امنیتی جدیدی در منطقه شکل می‌گیرد و در این جریان هر کسی سعی می‌کند مساله را به سمت خود سوق دهد.

انتخابات مهم پارلمانی ارمنستان 

وی در ادامه به ایجاد کریدور جمهوری آذربایجان به ترکیه با نام «ترامپ» اشاره کرد و افزود: این اتفاق به معنی پر رنگ شدن حضور آمریکا در منطقه است، ضمن این‌که حضور رژیم صهیونیستی نیز در این منطقه و به ویژه داخل خاک جمهوری آذربایجان کاملا مشهود است.

این کارشناس مسائل قفقاز در عین حال اظهار کرد: پیامدهای جنگ روسیه و اوکراین، نگاه ایران به منطقه قفقاز، عادی سازی روابط ارمنستان و آذربایجان و همچنین بازگشایی مرز میان دو کشور نشان می‌دهد قفقاز شرایطی متفاوت از گذشته را از سر می‌گذراند و در این شرایط اروپا نمی‌خواهد از آمریکا عقب بماند. همچنین با توجه به این‌که گروه مینسک دیگر فعالیتی ندارد و به نوعی از بین رفته و فرانسه نیز عضو این گروه بود، اکنون نمی‌خواهد در تحولات جدید جا بماند. به عبارتی اروپا در تلاش است حداقل اگر نمی‌تواند حضور جدی فیزیکی در این کشورها داشته باشد، نقش آفرینی خود را به لحاظ سیاسی به‌نحوی ایفا کند.

وی ادامه داد: متاسفانه در ایران به دلیل جنگ ۴۰ روزه اخیر موضوعات مربوط به تحولات قفقاز و انتخابات ارمنستان از ذهن سیاستمداران ما خارج شده و فعلا فکر و ذکر ما معطوف به مسائل مرتبط با جنگ و تنگه هرمز است.

دماوندی با اشاره به انتخابات پارلمانی آینده ارمنستان یادآور شد که انتخابات صرفا جنبه داخلی ندارد و پیامدهای بعدی آن بسیار مهم و اثر مستقیمی با منافع و ملاحظات ایران خواهد داشت، حتی شخص پاشینیان اظهار کرد که انتخابات صرفا یک انتخابات صرف نیست بلکه یک رفراندوم است.

این کارشناس مسائل قفقاز با بیان این‌که بعد از انتخابات در ارمنستان، یک بازنگری در قانون اساسی این کشور اتفاق می‌افتد، گفت: متاسفانه ما مقدار زیادی توجه‌مان از منطقه قفقاز کم شده که ضرورت دارد این مساله به طور جد مورد توجه و دقت نظر قرار گیرد.

شایان ذکر است، موقعیت استراتژیک و ژئوپلیتیک منطقه قفقاز جنوبی با توجه به این‌که مسیر ارتباطی قابل اطمینانی به سمت اروپا و بالعکس بوده، بعد از تحولات جنگ ۲۰۲۰ میان روسیه و اوکراین و تنش در روابط روسیه و اروپا، کشورهای اروپایی به فکر تنوع در روابط و توجه به مناطق مختلف جغرافیایی شدند. اهمیت قفقاز جنوبی به اندازه‌ای است که اروپایی‌ها در تقابل با رقبای خود حاضر نیستند از آن چشم‌پوشی کنند و تلاش دارند تا از طریق نفوذ در این منطقه جغرافیایی، فضایی برای نقش آفرینی خود پیدا کنند.

با درک این مهم و اهمیت حوزه قفقاز برای جمهوری اسلامی ایران، ضرورت دارد تا نسبت به تحولات این منطقه تحت تاثیر جنگ علیه کشورمان بی‌توجه نباشیم. غفلت از حوزه قفقاز تبعات طولانی مدت را در این حوزه جغرافیایی برای ما به دنبال خواهد داشت.

انتهای پیام