حجتالاسلام مهدی گرجی در گفتوگو با ایسنا در خصوص روز دحوالارض اظهار کرد: زمین در آغاز پیدایش سراسر زیر بارانهای سیلابی بوده و مطابق روایات اسلامی نخستین نقطهای که از دل آبها سر برآورد خانه خدا در مکه بود. همین امر سبب شده نام «امالقری» برای مکه شکل بگیرد؛ به معنای مادر آبادیها، مکانی که گسترش خشکیها از آن آغاز شده و حیات زمینی از آن نقطه رونق یافته است. پژوهشگران دینی، روز ۲۵ ذیالقعده را روز گشایش زمین و آغاز پیدایش تمدن انسانی معرفی میکنند و همین امر باعث شده این روز در زمره برترین و پرفضیلتترین ایام سال قرار گیرد.
وی افزود: دحوالارض تنها یک حادثه طبیعی در تاریخ خلقت نیست، بلکه نشانهای از آغاز رحمت الهی و استقرار نظم در جهان مادی است. آنچه از دل منابع دینی برمیآید این است که این روز نمادی از مهربانی خداوند با انسان و زمینهسازی برای زیست سالم و رشد معنوی بشر است. برخی از عالمان اسلامی این روز را مقارن با حوادثی مبارک دانستهاند؛ از جمله میلاد حضرت عیسی(ع)، نخستین نزول رحمت آسمانی بر حضرت آدم، میلاد ابراهیم خلیلالله، نشستن کشتی حضرت نوح بر کوه جودی و حرکت پیامبر اکرم(ص) از مدینه به مکه برای حجّةالوداع. این تطبیقها نشان میدهد دحوالارض در باور دینی فراتر از یک رخداد تاریخی، بهعنوان نقطه اتصال رویدادهای بزرگ الهی تلقی میشود.
این مشاور و کارشناس دینی بیان کرد: سنتهای عبادی این روز بر اساس همین اهمیت تاریخی و معنوی شکلگرفته و در روایات معصومان توصیههای مؤکدی برای انجام اعمال این روز دیده میشود. مهمترین عمل، روزهگرفتن است که در شمار مستحبترین روزههای سال قرار دارد و در روایات پاداش آن برابر با روزه ۷۰ سال ذکر شده است. انجام غسل به نیت پاکی ظاهری و باطنی، اقامه نماز مخصوص ظهر دحوالارض، تلاوت دعاهای مخصوص و زیارت امام رضا از جمله اعمالی است که در این روز برای مؤمنان مستحب شمرده شده و جنبه تربیتی و روحی آن بسیار برجسته است. این مناسبت فرصتی برای آغاز دوباره و بازنگری در مسیر زندگی دانسته شده و در متون دینی تأکید شده است که دعا در این روز به طور ویژه موردتوجه و استجابت قرار میگیرد.
حجتالاسلام گرجی ادامه داد: یکی از نکات مهم در شناخت دحوالارض توجه به جنبه تمدنی آن است؛ زیرا پیدایش خشکی به معنای شکلگیری بستر برای سکونت، کشاورزی، تولید، ارتباطات انسانی و راهاندازی نخستین سازوکارهای اجتماعی است. از نگاه دینی، خلقت زمین مرحلهبهمرحله انجام شده و دحوالارض آغاز مرحله زندگی انسان و شکلگیری فرهنگ بشری به شمار میرود. در روایات آمده است زمین از زیر خانه کعبه گسترده شد؛ این تعبیر نشاندهنده جایگاه معنوی کعبه بهعنوان نخستین مرکز توجه و عبادت انسان است و اینکه انسان باید آغاز و ادامه مسیر خود را با یاد خدا پیوند دهد. فهم این مبانی میتواند نوع نگاه جامعه امروز به محیطزیست، مسئولیت فردی و جمعی و حفظ منابع طبیعی را متحول کند.
وی تأکید کرد: دحوالارض برای جامعه امروز تنها یک یادبود سنتی یا تاریخی نیست، بلکه ظرفیت مهمی برای بازسازی رابطه انسان باخدا و همچنین با جهان پیرامون خود دارد. در احادیث آمده است که این روز، زمان گسترده شدن رحمت الهی و باز شدن درهای خیر است و به همین دلیل سفارش شده مؤمنان، روز خود را با نیت پاک، صدقه، نیکی به دیگران و احسان آغاز کنند. از نگاه تربیتی، روزه این روز موجب آرامسازی روح، تقویت صبر، کنترل تمایلات بیثمر و یادآوری جایگاه انسان در برابر خداوند است. چنین اعمالی نهتنها جنبه معنوی دارند، بلکه با نیازهای روانی انسان معاصر که با اضطرابها و فشارهای فراوان مواجه است نیز سازگار هستند.
این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: شب دحوالارض نیز در معارف اسلامی جایگاه ویژهای دارد و بهعنوان زمانی برای احیا و شبزندهداری شناخته میشود. بر اساس آموزههای دینی، شبهایی که نام رحمت الهی برده شده، فرصتهایی نادر برای گفتوگو باخدا و تجدید عهد با معنویت هستند. در چنین شبهایی توصیه شده است که مؤمنان در حد توان به نماز، مناجات، توبه و استغفار بپردازند و اگر امکان دارد ساعتی از شب را در سکوت و آرامش به تفکر درباره مسیر زندگی خود اختصاص دهند. آثار روانی این شبزندهداریها در کاهش استرس، افزایش امید و ایجاد احساس سبکی روح بارها در پژوهشهای علمی نیز موردتأیید قرار گرفته است.
حجتالاسلام گرجی تصریح کرد: در منابع دینی، دحوالارض نقطه آغاز زمین بهعنوان بستر زندگی معرفی شده و این پیام را دارد که جهان بانظم، تدبیر و رحمت آفریده شده است. چنین نگاهی میتواند جامعه را به سمت درک بهتر از مسئولیتپذیری، محبت جمعی و تقویت همبستگی سوق دهد. کارشناسان دینی دربارۀ این روز تأکید میکنند که خداوند زمین را برای انسان گسترده ساخت تا او بتواند آباد کند، بیاموزد، رشد کند و به کمال برسد. این آموزهها انسجام درونی جامعه و ایجاد روحیه امید را افزایش میدهد و در زندگی فردی نیز باعث توجه بیشتر به شکرگزاری و شناخت نعمتها میشود.
وی توضیح داد: دحوالارض در مجموع فرصتی است برای اینکه انسان معاصر از هیاهوی روزمره فاصله بگیرد و بار دیگر به معنای خلقت و هدف زندگی خود بیندیشد. اعمال این روز، چه روزه و غسل باشد، چه دعا و چه زیارت امام رضا، همگی برای بازگرداندن ذهن به سرچشمۀ آرامش طراحی شدهاند. این روز در سنت اسلامی روزی برای شروع دوباره، پاکسازی روان از رنجها، بازسازی رابطه باخدا و دیگران و یافتن مسیر روشنتری در زندگی است اگر جامعه امروز بتواند این پیام را درک و در زندگی جاری کند، دحوالارض از یک مناسبت تقویمی به یک فرصت بزرگ تربیتی و معنوی تبدیل خواهد شد و میتواند در ارتقای اخلاق فردی و اجتماعی نقش مؤثری ایفا کند.
این کارشناس دینی با بیان اینکه دحوالارض در واقع یک «یادآوری کیهانی» برای انسان است، گفت: در نگاه دینی، جهان بیهدف و رها آفریده نشده، بلکه هر پدیدهای در آن نشانهای از تدبیر الهی دارد. وقتی در منابع اسلامی از گسترده شدن زمین سخن گفته میشود، در حقیقت توجه انسان به این حقیقت جلب میشود که بستر زندگی او با حکمت و رحمت فراهم شده و همین معنا، مسئولیت اخلاقی و معنوی او را در برابر زمین، طبیعت و دیگر انسانها سنگینتر میکند.
وی ادامه داد: دحوالارض از آن جهت برای مؤمنان اهمیت دارد که در آن، عبادت فردی با شناخت تاریخی و معنوی پیوند میخورد و همین ویژگی، این روز را از بسیاری مناسبتهای صرفاً عبادی متمایز میسازد. روزه، نماز و دعا در این روز اگر بامعرفت همراه شود، به یک تجربه عمیق ایمانی تبدیل میشود؛ تجربهای که در آن انسان نهتنها به طلب آمرزش میپردازد، بلکه جایگاه خود را در طرح بزرگ آفرینش بازمیشناسد و نسبت خود را با آغاز، زیست و مقصد زندگی بازتعریف میکند.
انتهای پیام
