چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ | ۱۰:۲۴
از «بی‌بی‌خانم» تا «مریم‌میرزاخانی»؛ روایت مسیر دشوار زنان ایرانی برای فتح قله‌ها

از «بی‌بی‌خانم» تا «مریم‌میرزاخانی»؛ روایت مسیر دشوار زنان ایرانی برای فتح قله‌ها

استادیار دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی با مرور تاریخ آموزش زنان در ایران گفت: مسیر حضور زنان در علم از محرومیت کامل در دوره قاجار و تلاش پیشگامانی چون بی‌بی‌خانم استرآبادی آغاز شد و امروز با افتخارآفرینی‌هایی مانند مدال فیلدز مریم میرزاخانی به نمادی از توانمندی زنان ایرانی در ریاضیات تبدیل شده است.

به گزارش ایسنا، فرشته ملک، استادیار دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در هشتمین گرامیداشت روز جهانی زنان در ریاضیات که از سوی کمیته زنان انجمن ریاضی ایران برگزار شد، به تبیین تاریخچه، جایگاه و نقش بانوان در انجمن ریاضی ایران پرداخت و با اشاره به سیر تاریخی فعالیت‌های آموزشی و علمی زنان در ایران، گفت: مسیر دستیابی زنان به جایگاه کنونی علمی، مسیری پرفراز و نشیب بوده است؛ از تلاش‌های بی‌بی‌خانم استرآبادی برای تأسیس نخستین مدرسه دخترانه در دوره قاجار تا افتخارآفرینی‌های مریم میرزاخانی، همگی نشان از استقامت زنان در راه دانش دارد.

وی با بیان اینکه در دوره قاجار زنان محروم از کوچکترین حقوق بودند، افزود: در آن دوران ازدواج در سنین ۱۲ تا ۱۳ بوده و سواد برای زنان عیب و ننگ تلقی می‌شد و تنها مکتب خانه‌های خصوصی برای آموزش قرآن برای زنان بوده است. اما جرقه‌های بیداری با انقلاب مشروطه (۱۲۸۵) زده شد.

ملک آغاز این بیداری را از "بی بی خانم استرآبادی" دانست و در این باره توضیح داد: بی بی خانم در خانواده‌ای متصل به دربار قاجار بزرگ شد و سواد آموخت و کتاب "معایب الرجال" را در پاسخ به "تادیب النسوان" نوشت و این کتاب نخستین نقد فمنیستی در ایران به شمار می‌رود.

استادیار دانشگاه خواجه نصیر با بیان اینکه استرآبادی در سال ۱۲۸۵ دبستان دوشیزگان را تاسیس کرد، ادامه داد: تاسیس اولین مدرسه دخترانه ایران به سبک نوین و ثبت نام حدود ۲۰ دانش آموز ۷ تا ۱۲ سال از دیگر تلاش‌های وی برای آموزش زنان است.

وی طوبی آزموده (از ۱۲۵۷ تا ۱۳۱۵) را از دیگر بانیان با سواد کردن زنان در مدارس نام برد و اظهار کرد: طوبی آزموده دختر بی بی خانم استرآبادی است که پس از مرگ مادر، مدیریت مدرسه "ناموس" که مادرش به یادگار گذاشته بود را برعهده گرفت و توانست ۶ شعبه از مدارس ناموس را در تهران تاسیس کند.

ملک اضافه کرد: وی همچنین نخستین دبیرستان دخترانه تهران را راه‌اندازی کرد و نزدیک به ۲ هزار دانش آموز در مدارس او تحصیل می‌کردند، ضمن آنکه توانست قانون تاسیس مدارس دخترانه را به تصویب مجلس برساند و از این طریق آموزش دختران را از اقدام شخصی به حق قانونی تبدیل کرد.

وی ورود زنان به دانشگاه در ایران را مربوط به سال ۱۳۱۴ با گشایش دانشگاه تهران دانست و خاطر نشان کرد: نخستین دانشجویان زن این دان