به گزارش ایسنا، سفر اخیر «دیوید پترائوس» ژنرال سابق آمریکایی به بغداد مجددا گمانهزنیها درباره تلاشهای ایالات متحده برای محدودسازی نیروهای مقاومت و تضعیف حشد الشعبی را افزایش داده است.
بحث درباره آینده «حشد الشعبی» و جایگاه آن در عراق، با تشدید فشارهای واشنگتن برای بازسازی ساختار امنیتی این کشور، مجدداً به کانون توجه تبدیل شده است. در بحبوحه نگرانیها از هدف قرار گرفتن نفوذ گروههای مقاومت تحت عناوین ادغام و اصلاحات نهادی، پرونده حشد الشعبی به صحنه نزاعهای سیاسی بازگشته است. این تحولات همزمان با انتشار اخباری مبنی بر طرحهای ادغام این نهاد در نهادهای امنیتی جدید و نیز سفر دیوید پترائوس، ژنرال بازنشسته آمریکایی و رئیس پیشین سیا به بغداد رخ داده است. این سفر با بحثهایی همراه بوده است که منابع سیاسی و امنیتی عراق، آنها را «حساسترین گفتوگوها درباره آینده گروههای مقاومت و نقش آنها در دولت عراق» در چند سال اخیر توصیف کردهاند.
پروژه آمریکایی برای مهار مقاومت؛ از خلع سلاح تا ادغام امنیتی
بر اساس گزارش روزنامه الاخبار، برخی گزارشها، مبتنی بر منابع سیاسی و امنیتی عراق، حاکی از وجود یک پروژه تدریجی آمریکایی-غربی با هدف کاهش نفوذ نظامی گروههای وابسته به نیروهای حشد الشعبی است. این طرح با تحویل سلاحهای سنگین و متوسط آغاز میشود، و پس از آن بازسازی ساختار فرماندهی و در نهایت ادغام بخشهایی از این سازمان در نهادهای امنیتی دولتی یا ایجاد چارچوبی جدید تحت عنوان «وزارت امنیت فدرال» انجام میشود. در حالی که واشنگتن بر اصل «انحصار سلاح در دست دولت» تأکید دارد، نیروهای عراقی نزدیک به گروههای مقاومت معتقدند آنچه در جریان است، تلاش برای بازتولید پروژه تفکیک «محور مقاومت» در منطقه، با نقطه شروع عراق است.
سفر اخیر پترائوس به بغداد، یادآور دوران اشغال آمریکا و پروژه سنی «صحوات» است که در سال ۲۰۰۷ با نام او گره خورد. با این حال، زمانبندی این سفر بسیار حساستر از گذشته است؛ به ویژه با تغییرات سیاسی که با تشکیل دولت علی الزیدی، حذف نیروهای جناحی از اولین گروه وزرا و همچنین افزایش گفتوگوها در محافل سیاسی در مورد تفاهمات اعلام نشده بین بغداد و واشنگتن در مورد آینده «نیروهای حشد الشعبی» همراه بود.
منابع سیاسی عراق به الاخبار گفتند که پترائوس در جریان دیدارهای خود با مقامات دولتی و فرماندهان امنیتی، ایدههایی را درباره بازسازی نهاد امنیتی عراق مطرح کرده است. دیدگاه آمریکایی بر این اصل استوار است که ادامه وضعیت فعلی حشد الشعبی، «مانعی برای ثبات عراق و روابط منطقهای» آن محسوب میشود. اما این طرحها با پیچیدگیهای داخلی بزرگی روبهرو هستند.
حشد الشعبی در برابر فشارها؛ مقاومت سیاسی یا تغییر اجباری ساختار؟
فرماندهان حشد الشعبی شایعات مربوط به طرحهای انحلال یا ادغام را کماهمیت جلوه میدهند. یک فرمانده ارشد حشد الشعبی به «الاخبار» گفت: «هر آنچه رسانهها درباره انحلال حشد الشعبی منتشر میکنند، چیزی بیش از لفاظیهای سیاسی و رسانهای نیست، زیرا حشد الشعبی یک نهاد رسمی عراقی است که طبق قانون در پارلمان تأسیس شده و با فرمانده کل نیروهای مسلح مرتبط است.»
وی افزود: «این تحرکات آمریکا اقدام جدیدی نیستند و بخشی از یک پروژه بزرگتر هستند که واشنگتن سعی دارد با آن واقعیت جدیدی در منطقه تحمیل کند و عراق بخش اساسی این پروژه است.»
این فرمانده تأکید کرد که حشد الشعبی تنها یک نهاد نظامی یا امنیتی نیست، بلکه دارای بخشهای خدماتی، امدادی و توسعهای است که در بحرانها موفقیتآمیز عمل کردهاند. وی ابراز اطمینان کرد که سفر پترائوس یا هرگونه اقدام دیگر آمریکا، واقعیت حشد الشعبی را تغییر نخواهد داد، زیرا اعضای آن عراقی هستند و برای دفاع از کشور و حفاظت از مرزهایش به این نهاد پیوستهاند.
در همین راستا، صحبتها درباره تأسیس «وزارت امنیت فدرال» به عنوان یکی از سناریوهای احتمالی برای غلبهبر پیچیدگیهای سیاسی و امنیتی مرتبط با گروههای مقاومت مطرح شده است.
منابع آگاه میگویند این پروژه هنوز در مرحله بحثهای اولیه است و هدف آن جمعآوری تشکیلات مسلح و امنیتی وابسته به فرمانده کل نیروهای مسلح (نخستوزیر) در یک چارچوب اداری و امنیتی واحد است. این چارچوب میتواند شامل حشد الشعبی، پلیس فدرال، نیروهای واکنش سریع و شاید نیروهای پیشمرگه باشد.
در همین رابطه، ضرغام الحمدانی، کارشناس امنیتی به «الاخبار» گفت که دولت فعلی در واقع به سمت «بازسازی ساختار امنیتی عراق به گونهای که تعدد مراکز قدرت را کاهش دهد» حرکت میکند. نزدیکترین سناریو، ادغام بخشی از گروهها و حشد الشعبی در وزارتهای دفاع و کشور عراق است، در حالی که بخش دیگری به یک نهاد توسعهای یا خدماتی تبدیل میشود که پروژههای تولیدی و سرمایهگذاری دارد و میتواند درآمدی برای دولت ایجاد کند.
الحمدانی افزود که واشنگتن سالهاست روی یک پروژه بلندمدت برای تضعیف محور مقاومت و انحلال گروههای مسلح در ساختارهای سنتی دولت کار میکند، اما وی احتمال رویارویی نظامی مستقیم را در این زمینه رد کرده و توضیح داد که آنچه در حال حاضر رخ میدهد، بیشتر مذاکره و فشار سیاسی و امنیتی است تا پروژه درگیری نظامی. به گفته او، دولت عراق در تلاش است تا راه حلی پیدا کند که از فروپاشی داخلی جلوگیری کرده و همزمان روابط خود با واشنگتن را حفظ کند.
در مقابل، رهبران «چارچوب هماهنگی» با طرحهای آمریکایی به عنوان یک عمل انجامشده برخورد نمیکنند. علی الشمری، عضو چارچوب هماهنگی، به الاخبار گفت: «حشد الشعبی یک نهاد ملی است که نقش اساسی در حفاظت از عراق و مقابله با تروریسم ایفا کرده است و نمیتوان با دیکتههای خارجی با آن برخورد کرد.»
وی افزود: «دولت عراق از حساسیت این پرونده آگاه است و بعید است در هرگونه پروژهای که هدف آن حشد الشعبی یا تلاش برای تجزیه آن با خواستههای آمریکایی باشد، مشارکت کند.»
انتهای پیام
