علی ذوالقدر امروز (یکشنبه ۳ خرداد) در سومین میزگرد علمی بهمناسبت هفته ملی جمعیت و هفته ملی ازدواج با موضوع مشاورههای اثربخش پایداری ازدواج جوانان که بههمت اداره کل ورزش و جوانان و معاونت جهاددانشگاهی زنجان برگزار شد با اشاره تغییرات اجتماعی و پیچیدهتر شدن مناسبات خانواده، اظهار کرد: امروز پایداری خانواده صرفاً به دوام محدود نیست و باید به کیفیت زندگی مشترک توجه کرد.
وی تصریح کرد: ازدواج همچنان یک قرارداد اجتماعی است اما با توجه به تحولات فرهنگی و تغییر شکلهای روابط، مدیریت و تقویت کیفیت روابط زوجین دشوارتر شده و همین موضوع، نقش مشاوره تخصصی را پررنگتر میکند.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان زنجان با اشاره به ظرفیت مراکز مشاوره در استان، گفت: در حال حاضر ۴۷ مرکز مشاوره در استان فعال است و تلاش میکنیم حداقل سه جلسه برای هر مراجعهکننده در قالب طرحهای حمایتی رایگان باشد.
وی در ادامه گفت: صرف رایگان بودن یا در دسترس بودن خدمات کافی نیست؛ مسئله اصلی اثربخشی است. گاهی افراد میگویند مشاوره در دسترس نیست، اما ما اینجا اعلام میکنیم این مراکز وجود دارد و مسیر معرفی و استفاده نیز فراهم است.
ذوالقدر با انتقاد از فاصله میان هزینهکردها و نتایج ملموس در حوزه ازدواج، افزود: دستگاههای مختلفی در این حوزه وارد شدهاند و اعتبارات و برنامههای متعددی اجرا میشود، اما خروجیِ مشاهدهشده متناسب با انتظار نیست. ما باید ببینیم مشکل از کجاست، بخشی به سیستم برمیگردد، بخشی به مراکز مشاوره، بخشی هم به فرهنگ عمومی و نگاه مردم به مشاوره.
وی با اشاره به ضعف فرهنگ مراجعه به مشاوره در برخی گروهها، گفت: در بسیاری از کارگاهها و برنامههای آموزشی، مشارکت مردان و برخی گروههای سنی پایین است و حتی در برخی مناطق، افراد اساساً مسئله را جدی نمیگیرند.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان زنجان یکی از چالشهای جدی را نبود استانداردهای حرفهای شفاف برای برخی مراکز دانست و اظهار کرد: سؤال این است که چه نوع مشاورانی را لازم داریم؟ آیا هر فردی که صرفاً مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی دارد، میتواند در حوزه حساس مشاوره ازدواج فعالیت کند؟ میزان کارورزی، تجربه عملی، آموزشهای تخصصی و مسیر حرفهای افراد باید روشن باشد.
ذوالقدر تأکید کرد: همانطور که برای تولید یک کالا استانداردهای متعدد تعریف میشود، برای مراکز مشاورهای که با آینده یک خانواده و نسل آینده سروکار دارند نیز باید شاخصهای دقیق تعیین شود. مشاور ازدواج باید شناسنامه داشته باشد؛ شناسنامهای شامل سوابق آموزشی، تجربه، دورههای کارورزی، استادان، فعالیتهای علمی و مسیر حرفهای.
وی با اشاره به ضرورت نظارت کیفی بر دورهها و کارگاههای آموزشی، افزود: گاهی کیفیت اجرا یا فضای برگزاری کارگاهها متناسب با جایگاه آموزشهای خانواده نیست و این موضوع نشان میدهد علاوه بر ثبت اطلاعات و آمار، باید نظارت محتوایی و استانداردهای اجرایی نیز تقویت شود.
معاون امور جوانان اداره کل ورزش و جوانان استان زنجان همچنین به مشکلات اقتصادی مراکز مشاوره اشاره کرد و گفت: هزینههای اجاره، تجهیزات و اداره مرکز بالا رفته و برخی مراکز به دلیل صرفه اقتصادی پایین، در معرض تعطیلی قرار گرفتهاند. به گفته وی، این فشار اقتصادی میتواند بر کیفیت خدمات اثرگذار باشد و نیازمند تدبیر حمایتی و اصلاح سازوکارها است.
ذوالقدر یکی دیگر از محورهای مهم را سنجش رضایت و کیفیت خدمات عنوان کرد و افزود: لازم است سازوکارهای دقیق ارزیابی ایجاد شود. او پیشنهاد داد سامانهای طراحی شود تا مراجعان پس از دریافت خدمات، میزان رضایت خود را ثبت کنند و کیفیت مراکز بهصورت دادهمحور سنجیده شود.
وی با تأکید بر اینکه هدف، اصلاح فرایندها و ارتقای کیفیت خدمات مشاورهای است، گفت: برای اثربخشی واقعی در حوزه ازدواج باید میان دستگاههای مرتبط هماهنگی بیشتری ایجاد شود و مراکز مشاوره نیز در مسیر حرفهایسازی، هماندیشی و معرفی توانمندیهای خود فعالتر عمل کنند.
در ادامه این میزگرد، اکبر مهدیلو روانشناس نیز با اشاره به موانع ساختاری در مسیر ارتقای سلامت روان، نبود پوشش بیمهای برای خدمات روانشناسی و مشاوره را از عوامل اصلی کاهش دسترسی اقشار نیازمند به این خدمات دانست.
وی با بیان اینکه عمده فعالان حوزه مشاوره با انگیزه و دغدغه وارد این عرصه میشوند، اظهار کرد: اگرچه مشاوران و روانشناسان برای اثربخشی و ارائه خدمات مفید تلاش میکنند، اما بخشی از مشکلات، ریشهای و سیستمی است و بدون اصلاح آنها نمیتوان انتظار اثرگذاری گسترده داشت.
وی با تاکید بر اینکه در گام نخست باید مسئله پوشش بیمهای خدمات روانشناختی حلوفصل شود، افزود: تا زمانی که خدمات مشاوره و روانشناسی در حوزههای مختلف تحت پوشش بیمه قرار نگیرد، افرادی که نیاز بیشتری دارند، به دلیل هزینهها نمیتوانند استفاده از این خدمات را در اولویت قرار دهند؛ از سوی دیگر با تعرفهها و هزینههای موجود، ارائه خدمت برای روانشناس و مشاور نیز مقرونبهصرفه نیست.
این روانشناس همچنین با انتقاد از ارائه پراکنده خدمات مشاوره در دستگاههای مختلف، گفت: در حال حاضر نهادهایی مانند بهزیستی، وزارت ورزش و جوانان، آموزش و پرورش و برخی مجموعههای دیگر هرکدام به شکل جداگانه خدماتی ارائه میدهند، اما این جزیرهای عمل کردن هزینهزا است و در نهایت به راندمان مطلوب منجر نمیشود؛ در حالی که همراستا شدن برنامهها میتواند اثربخشی را افزایش دهد.
مهدیلو در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به مشاوره پیش از ازدواج، نسبت به رویکردهای غیرتخصصی هشدار داد و تصریح کرد: در برخی موارد، مشاوره از مسیر حرفهای خود خارج و به توصیهگری و صدور حکم تبدیل میشود؛ در حالی که آزمونها و پرسشنامهها تنها ابزار کمکی برای تصمیمگیری هستند و نباید صرفاً بر مبنای نتایج یک تست، درباره مناسب بودن یا نبودن ازدواج قضاوت قطعی ارائه شود.
وی با تاکید بر نقش رسانهها در ارتقای سواد عمومی درباره خدمات سلامت روان، خاطرنشان کرد: وجود برخی تجربههای ناموفق در مراجعه به مشاور، نباید به بیاعتمادی نسبت به کل حوزه مشاوره و روانشناسی منجر شود و لازم است افراد با پرسوجو از منابع معتبر، برای انتخاب متخصص اقدام کنند.
انتهای پیام
