به گزارش ایسنا؛ چهارمحال و بختیاری، استانی که سالها نامش با زاگرسِ سرسبز، چشمههای زلال، رودهای خروشان و هوایی پاک و خنک عجین بود، امروز روزهایی را تجربه میکند که شاید تا همین یک دهه پیش کمتر کسی تصورش را میکرد، روزهایی خاکستری، آمیخته با گرد و غبار، آسمانی کدر و نفسهایی که دیگر بوی باران و طبیعت نمیدهد، سرزمینی که زمانی از آن بهعنوان یکی از پرآبترین و خوشآب و هواترین استانهای کشور یاد میشد، حالا در فهرست استانهای درگیر خشکسالی و بحرانهای زیستمحیطی قرار گرفته و تغییری تلخ و هشداردهنده که آرامآرام رخ داد، اما امروز نشانههایش دیگر قابل انکار نیست.
تلخی ماجرا آن جاست که امسال، برخلاف سالهای خشک گذشته، آسمان تا حدی با این سرزمین مهربانتر بود، بارشها بهتر شد، کوهها دوباره رگههایی از سبزی به خود گرفتند، مراتع جان تازهای یافتند و بسیاری امیدوار بودند طبیعت خسته استان نفسی دوباره بکشد، اما هنوز هم با نخستین وزش باد، گرد و خاک از راه میرسد، غباری که روی شهرها مینشیند، دید را کاهش میدهد و نفس کشیدن را دشوار میکند و همین اتفاق نشان میدهد بحران، دیگر فقط کمبود بارش یا خشکسالی مقطعی نیست، بلکه ریشه در زخمی عمیقتر دارد، زخمی که سالها بر پیکر منابع طبیعی و محیط زیست این استان نشسته است.
امروز شکلگیری کانونهای گرد و غبار در چهارمحال و بختیاری، نتیجه زنجیرهای از عوامل بههمپیوسته از کاهش تدریجی پوشش گیاهی و تخریب مراتع گرفته تا فرسایش خاک، برداشت بیرویه از منابع آب، تغییرات اقلیمی و بیتوجهی به اصول حفاظت از طبیعت است. خاکی که روزگاری به واسطه رطوبت، پوشش گیاهی و جنگلهای زاگرس استحکام داشت، حالا در بسیاری از مناطق با کوچکترین وزش باد، واکنش نشان میدهد و ذراتش به هوا بلند میشود.
در این میان، جنگلهای زاگرس که سالها سپر طبیعی چهارمحال و بختیاری در برابر فرسایش خاک، خشکسالی و ریزگردها بودند نیز حال و روز خوشی ندارند، آفتها، خشکسالی، قطع درختان، آتشسوزیها و کمتوجهی به احیای پوشش جنگلی، نفس این سرمایه ارزشمند را گرفته است، شاید اگر سالها پیش، طرحهای جنگلکاری، احیای مراتع و حفاظت اصولی از منابع طبیعی با جدیت بیشتری دنبال میشد، امروز چهارمحال و بختیاری تا این اندازه درگیر گرد و غبار و خشکی زمین نبود.
به گفته مدیرکل سازمان هواشناسی چهارمحال و بختیاری، مجدد این هفته پدیده گرد و غبار مهمان آسمان چهارمحال و بختیاری خواهد بود.
حالا دیگر نمیتوان همه چیز را گردن تغییرات اقلیمی یا کمبارشی انداخت، زمانیکه حتی در سالی با بارش مناسب هم گرد و خاک مهمان آسمان استان میشود، یعنی طبیعت این سرزمین بیش از آنچه تصور میشد آسیب دیده است، اینجا همان نقطهای است که مسئولیت متولیان امر، دستگاههای اجرایی و تصمیمگیران حوزه منابع طبیعی و محیط زیست پررنگتر از همیشه میشود، مسئولیتی که تنها در شعارهای مناسبتی و طرحهای مقطعی خلاصه نمیشود، بلکه نیازمند برنامهای جدی، مستمر و علمی برای احیای جنگلها، توسعه جنگلکاری، تقویت پوشش گیاهی و جلوگیری از گسترش کانونهای گرد و غبار است، زیرا نجات چهارمحال و بختیاری، پیش از هر چیز، در گرو آشتی دوباره این سرزمین با درخت، آب و خاک است.
کم بارشی، یکی از عوامل ایجادکننده کانونهای گرد و غبار در چهارمحال و بختیاری محسوب میشود
محسن کریمی، مدیرکل حفاظت از محیطزیست چهارمحال و بختیاری در گفتوگو با ایسنا در خصوص دلایل شکلگیری پدیده گرد و غبار در این استان، اظهار کرد: گرد و غبار، پدیدهای است که به دلیل خشکسالی، تغییر بافت خاک، از بین رفتن پوشش گیاهی و کاهش سطح آب زیرزمینی بهوجود میآید، به طوریکه تمامی این دلایل باعث میشود، مراتع و دشتهای استان به کانون خیزش گرد و غبار تبدیل شوند.
وی افزود: متاسفانه طی سالهای گذشته تاکنون بهدلیل تخریب مراتع، خشکسالیهای متمادی، برداشت بیرویه از منابع طبیعی و منابع آب آبخوانها در دشتهای ممنوعه بحرانی همچون دشتهای سفیددشت، شهرکرد، فرادنبه، بروجن و خانمیرزا باعث ایجاد کانونهای خیزش گرد و غبار در استان شود.
کریمی با اشاره به اینکه فصول کم بارش، یکی از عوامل ایجادکننده کانونهای گرد و غبار در چهارمحال و بختیاری محسوب میشود، توضیح داد: در سنوات گذشته باتوجه به کاهش بارشها و کاهش سطح آبهای زیرزمینی میزان حوزههای درگیر گرد و غبار در استان به مراتب بیشتر بود، اما طی سال جاری باتوجه به وجود بارشهای زمستانه مناسب و افزایش حجم بارش سالانه، پوشش گیاهی مراتع و دشتها از وضعیت خوبی برخوردار است.
وی در رابطه با منشاء ایجاد گرد و غبارها در چهارمحال و بختیاری، ادامه داد: منشاء گرد و غبار به دو صورت خارجی و داخلی است که منشاء گرد و غبارهای خارجی کشورهای حاشیه خلیجفارس، همچون عراق و عربستان هستند که باتوجه به موقعیت جغرافیایی که این استان در سمت جنوب غربی کشور دارد، گرد و غبارهای خارجی آن را درگیر میکند، همانطور که طی هفتههای اخیر گرد و غباری با منشاء خارجی از کشور عراق آن را نیز درگیر کرد.
مدیرکل حفاظت از محیطزیست چهارمحال و بختیاری بیان کرد: یکی دیگر از کانونهای خارجی گرد و غبار، استان همجوار (اصفهان) و فلاتمرکزی است، به طوریکه میتوان گفت از گذشته تاکنون بیشتر کانونهای گرد و غباری که چهارمحال و بختیاری را درگیر کرده، منشاء خارجی داشته است.
وی در ادامه گفت: دشت خانمیرزا، سفیددشت، بروجن، فرادنبه و شهرکرد از جمله مهمترین کانونهای خیزش گرد و غباری در چهارمحال و بختیاری محسوب میشود و به دلیل تغییر بافت خاک و کاهش پوشش گیاهی از جمله عوامل ایجادکننده گرد و غبار هستند.
کریمی در رابطه با ایستگاه سنجش گرد و غبار در چهارمحال و بختیاری، تصریح کرد: در استان سه ایستگاه سنجش گرد و غبار وجود دارد که این ایستگاهها در شهرکرد، بروجن و لردگان فعال هستند و به صورت آنلاین وضعیت گرد و غبار و آلایندههای جوی را سنجش میکنند، درصورتیکه میزان آلایندهها به ۵۰ الی ۱۰۰ میکرون برسند هوای استان قابلقبول است و اگر این میزان به ۱۰۰ الی ۱۵۰ برسد، هوا برای گروههای حساس ناسالم است و بالاتر از آن ناسالم برای تمامی گروهها بهحساب میآید.
بهگفته وی، در سال جاری تنها در چندین روز گذشته که گرد و غبار با منشاء خارجی داشتیم، شاخص کیفیت هوا ناسالم برای تمامی افراد گزارش شد، اما در مواقع دیگر وضعیت هوا قابلقبول و در مواقعی وضعیت ناسالم برای گروههای حساس نیز گزارش شد.
مدیرکل حفاظت از محیطزیست چهارمحال و بختیاری در رابطه با اقداماتی که برای جلوگیری از خیزش گرد و غبار با منشاء داخلی در استان انجام شده است، توضیح داد: برگزاری منظم کارگروه مدیریت شرایط اضطراری آلودگی هوا از جمله اقداماتی است که برای جلوگیری از خیزش گرد و خاک انجام شده، به طوریکه برای هریک از افراد دارای مسئولیت در این کارگروه وظایف خاصی تعیین شده است، همچنین در این کارگروه ادارات مختلفی عضو هستند و فعالیتهای مختلفی نیز انجام میدهند، به طور مثال سازمان جهاد و کشاورزی استان در رابطه با بهینهسازی مصرف آب و تغییر الگو مصرف آب و ارگانهای دیگر همچون صدا و سیما در بحث تبلیغات، هواشناسی و در بحث رصد سامانههای هوایی و گرد و غبار و منابعطبیعی در بحث آبخیزداری و حفظ آبخوانها تمرکز میکنند تا در نهایت بتوانند مشکلات کانونهای خیزش گرد و غبار را برطرف سازند.
کریمی در پایان خاطرنشان کرد: در چهارمحال و بختیاری در دشتهای ممنوعه و ممنوعه بحرانی، محدودیتهایی را برای استقرار صنایع آلاینده و دارای پتانسیل آلایندگی ایجاد کردیم، همچنین نظارت پایش مستمر صنایع آلاینده را در دستور کار اداره حفاظت محیطزیست قرار دادیم تا به صورت مستقیم صنایعی همچون سنگشکنها، صنایع آهک و گچ و... را پایش کنیم و درصورت قانونشکنی و سرپیچی آنان را به مراجع قضائی معرفی خواهیم کرد.
دشت شهرکرد قابلیت تبدیل شدن به کانون ریزگرد را دارد
اصغر احمدی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه این استان جزو استانهای دارای کانون گرد و غبار شدید نیست، اظهار کرد: این استان جزو استانهای بیابانی نیست و عمدتا تحت تاثیر پدیده گرد و غبار از استانهای همجوار که از نوع بیابانی هستند( استان خوزستان) و استانهایی که در مجاورت رویشگاه زاگرس هستند (استان ایلام) قرار میگیرد، همچنین گاهی اوقات تحتتاثیر کانونهای خارجی با اقلیم خشک همچون کشور عراق قرار میگیرد و ریزگردهایی که باعث ایجاد گرد و غبار میشود را وارد این استان میکند.
وی بیان کرد: به طور کلی دشتهای چهارمحال و بختیاری همچون دشت خانمیرزا، سفیددشت، فردانبه و ... اگرچه در سطح ایستایی آب دچار فرونشست شدهاند، اما این فرونشست به اندازهای نیست که باعث ایجاد گرد و غبار شدید شود، زیرا در این دشتها پوشش سطحی گیاهان وجود دارد و این مورد باعث جلوگیری از خیزش گرد و غبار میشود.
احمدی با بیان راهکارها و اقداماتی برای جلوگیری از خیزش گرد و غبار در حوزه آبخیزداری چهارمحال و بختیاری، افزود: در حوزه منابعطبیعی و آبخیزداری هدف، جلوگیری از خیزش گرد و غبار و حفظ پوشش سطحی گیاهی و مرتعی دشتهای چهارمحال و بختیاری است تا از رخداد گرد و غبار جلوگیری شود.
مدیرکل منابعطبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری ادامه داد: این استان به دلیل موقعیت جغرافیای خاص خود تاثیرپذیری کمتری نسبت به ریزگردهای ناشی از بیابانزایی دارد، همچنین خوشبختانه باتوجه به بارشهای اخیری که در استانما وجود داشته است، سبزینگی گیاهان مرتعی افزایش پیدا کرده و حال وظیفه داریم تا برای حفظ آن تلاش کنیم و از ایجاد حریق در آنان جلوگیری شود.
وی در رابطه با ایجاد حریق در مراتع چهارمحال و بختیاری و آسیبهای آن، توضیح داد: یکی از مهمترین تهدیدها در این حوزه، حریق و آتشسوزی مراتع و پوشش گیاهی است که معمولا به واسطه عوامل انسانی اتفاق میافتد و باعث از بین رفتن پوشش گیاهی و مرتعی میشود، همچنین گاهی اوقات در اراضی جنگلی باعث از بین رفتن جنگلهای استان میشود.
احمدی گفت: این استان از پوشش مرتعی و جنگلی مناسبی برخوردار است و اگر از این پوششها محافظت شود، شرایط بیابانی شدن و در نهایت از ایجاد کانونهای گرد و غبار داخلی جلوگیری خواهد شد.
مدیرکل منابعطبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری در پایان با اشاره به وضعیت دشت شهرکرد، یادآور شد: این دشت ۵۰۰ هکتار وسعت دارد و طی تصمیمهای اخذ شده، اقدامات احیایی و آبخیزداری و غنیسازی مرتع برای آن انجام شده است و حال تصور کنیم اگر این اقدامات برای آن صورت نگیرد، این دشت در فصول خشک سال به کانون ریزگرد تبدیل خواهد شد.
انتهای پیام
