به گزارش ایسنا، در اقدامی ظاهرا تکراری اما خطرناکتر از موارد مشابه خود در گذشته، «مقتدی صدر» رهبر جریان صدر عراق قطع ارتباط میان سرایا السلام (گردانهای صلح) از این جریان و ادغام کامل آنها در دولت را اعلام کرد و از سایر گروههای باقیمانده نیروهای حشد شعبی نیز خواست همین روند را در پیش بگیرند.
این اقدام همزمان با تشدید فشارهای آمریکا بر کابینه «علی الزیدی» برای حذف تشکلهای مسلح گروهها و ساماندهی کامل دستگاه امنیتی صورت گرفت.
تصمیم مقتدی صدر که برخی آن را تغییری میدانند که میتواند آغازگر مرحله جدیدی در روابط میان دولت و نیروهای حشد شعبی باشد، مورد استقبال دولت الزیدی و حمایت گروههای سنی و کُرد قرار گرفت، در حالی که این نیروها بار دیگر خواستار محدود کردن سلاح به دولت شدند.
این بیانیه صدر یک روز پس از آن منتشر شد که دستورالعملهای مستقیمی را به فرماندهان گردانهای السلام داده بود تا ظرف یک هفته روند جدایی از جریان صدر و ادغام کامل با نهادهای رسمی را به اتمام برسانند تا روند واگذاری قدرت تا ابتدای ماه آتی به پایان رسیده و نهادهای غیرنظامی وابسته به این گردانها به یک چارچوب خدماتی موسوم به «البنیان المرصوص» (ساختار مستحکم) ارجاع داده شوند.
به گفته برخی منابع آگاه سیاسی، صدر این دستور را پس از آن صادر کرد که الزیدی در چارچوب ابتکارعمل دولت برای نشان دادن جدیت بغداد به واشنگتن در مورد موضوع «کنترل سلاح»، با ارسال پیامهای مستقیمی به نیروهای سیاسی دارای شاخههای مسلح، از آنها خواست این تشکلها را منحل کرده و اعضای خود را در نهادهای رسمی ادغام کنند.
منابع یاد شده در گفتوگو با روزنامه «الاخبار» چاپ لبنان فاش کردند که دولت هفتهها است روی یک «طرح اجرایی» کار میکند که شامل جمعآوری سلاحهای سنگین و متوسط گروهها و احیای برخی از بخشهای نیروهای حشد شعبی همزمان با تغییرات پیشبینیشدهای در نهادهای امنیتی حساس است، اما این طرح فاقد اجماعی در داخل «چارچوب هماهنگی» یا میان خود گروهها است، برخی از گروهها با انعطافپذیری سیاسی با آن برخورد میکنند اما برخی دیگر هرگونه صحبتی در مورد تسلیم سلاحها را رد کرده و آن را مقدمهای برای هدف قرار دادن مقاومت و پایان دادن به نقش آن در عراق میدانند.
در همین چارچوب «خالد الساعدی» عضو دفتر سیاسی جنبش «عصائب اهل حق» گفت که این جنبش معتقد به حاکمیت قانون و انحصاری بودن سلاح برای دولت است اما این را به توانایی دولت عراق در محافظت از کشور در برابر تهدیدات خارجی مربوط میداند و مخالف هرگونه سلاح خارج از چارچوب نهادهای رسمی است.
دیگر گروهها پا را از این نیز فراتر میگذارند، همانند گردانهای «سید الشهداء» که «کاظم الفرطوسی» سخنگوی آن به «الاخبار» گفت که موضع این گروه محکم و تزلزلناپذیر بوده و سلاحهای مقاومت تا زمانی که دلایلی برای وجود آنها هست، باقی خواهند ماند.
الفرطوسی همچنین گفت: این سلاح یک سلاح شخصی یا حزبی نبوده بلکه به وجود تهدیدهایی واقعی و خطری دائمی برای عراق مرتبط است و صحبت کردن درباره تحویل آنها در شرایطی که تهدیدهای آمریکا و اسرائیل ادامه دارند، نگرانیهای زیادی را ایجاد میکند.
سخنگوی گردانهای سید الشهداء بر این باور است که طرح خلع سلاح ممکن است مقدمهای برای سناریوی بزرگتری با هدف تغییر شکل سیاسی و نظامی عراق به قیمت از دست دادن حاکمیت آن باشد.
او در ادامه برخی از طرفها را به تسلیم شدن در برابر فشارهای آمریکا و تلاش برای تصویب پروژهای که تواناییهای دفاعی عراق را تضعیف میکند، متهم میکند.
مخالفتها با طرح الزیدی نشان میدهد که این بحران تنها به سلاح مربوط نبوده بلکه به ماهیت موازنههای قدرتی مرتبط است که پس از سال ۲۰۱۴ زمانی که گروهها به دلیل پیامدهای جنگ علیه داعش به بخش جداییناپذیری از معادلات امنیتی و سیاسی کشور تبدیل شدند، پدیدار شد، بر این اساس برخی محافل سیاسی معتقدند که دولت الزیدی در تلاش است میان ۲ مسیر متناقض تعادل برقرار کند: مسیر اول، همسویی با فشارهای آمریکا و فشارهای بینالمللی برای انحصاریسازی سلاح در دست دولت و مسیر دوم، جلوگیری از رویارویی مستقیم با احزابی که از تسلیم شدن امتناع میکنند از ترس شعلهور شدن آتش ناآرامیهای داخلی.
در همین چارچوب «سرمد البیاتی» کارشناس امنیتی به روزنامه «الاخبار» گفت: هدف از تلاشهای فعلی با هدف انحلال نیروهای حشد شعبی یا ادغام کامل آنها در نهادهای نظامی نبوده بلکه کنترل روابط میان این گروهها و دولت است.
البیاتی اظهار کرد: گام بعدی نه ایجاد یک وزارت امنیت یا پایان دادن به موجودیت حشد شعبی، بلکه منظمتر کردن گروهها و متعهدتر کردن آنها به دستورات فرمانده کل نیروهای مسلح و جلوگیری از سرپیچی آنها علیه تصمیمات دولت است.
برخی افسران و کارشناسان امنیتی نیز هشدار میدهند که هرگونه برخورد عجولانه با این مساله میتواند یک خلأ امنیتی خطرناک ایجاد کند، به ویژه که تهدیدات منطقهای ادامه داشته و احتمال تشدید درگیری نظامی در منطقه وجود دارد.
یکی از افسران بازنشسته عراقی به «الاخبار» گفت: این گروهها در چارچوب فروپاشی جدی امنیتی و تهدید وجودی پس از گسترش داعش پدیدار شدند و نقش آنها در حفاظت از کشور را نمیتوان نادیده گرفت، عراق هنوز در یک محیط منطقهای بیثبات و در سایه تهدیدهای اسرائیل و تنشها میان ایران و آمریکا قرار دارد و تضعیف گروهها بدون ایجاد یک ساختار پدافندی قدرتمند میتواند ما در برابر خطرات جدیدی قرار دهد.
انتهای پیام
