لیلا محمدی در پنجاه و نهمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی «در میدان» با عنوان «مداخلات روان شناختی در اختلالات سایکوسوماتیک پس از بحران و تروما» که به همت جهاد دانشگاهی واحد استان قم با همکاری اداره کل مشاوره و مددکاری اجتماعی فراجا و کانون روان شناسان استان قم امروز ۹ خرداد به صورت مجازی برگزار شد، اظهار کرد: استرس جنگ نه‌تنها سلامت روان را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند پیامدهای جسمی، اجتماعی و رفتاری بلندمدتی ایجاد کند. استرس جنگ در نتیجه قرار گرفتن در معرض جنگ، درگیری‌های نظامی، خشونت‌های مسلحانه یا شرایط مشابه به وجود می‌آید.  

این روانشناس با بیان اینکه علائم روانی شامل جنبه‌های ذهنی و هیجانی استرس جنگ می‌شود، تصریح کرد: مواردی همچون بازآوری زنده خاطرات جنگ، کابوس‌های مکرر، اجتناب از محرک‌های مرتبط با جنگ، تحریک‌پذیری و خشم ناگهانی، احساس بی‌حسی عاطفی و همچنین مشکل در تمرکز و حافظه را در بر می‌گیرد.

وی در ادامه با تاکید بر اینکه استرس جنگ به اختلال سایکوسوماتیک تبدیل می‌شود، گفت: به این صورت که استرس مزمن جنگ، محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال را مختل می‌کند و ترشح طولانی‌مدت کورتیزول و کاتکول‌آمین‌ها باعث افزایش فشار خون، تضعیف سیستم ایمنی و ایجاد التهاب سیستمیک در بدن می‌گردد.  

این روانشناس افزود: افرادی که استعداد ژنتیکی یا زمینه ضعف فیزیکی در یک عضو خاص دارند، آن عضو به نقطه ضعیف بدن تبدیل می‌شود که در نتیجه آن، شاهد ظهور یا تشدید بیماری‌های روان‌تنی واقعی مانند زخم معده، آسم، میگرن، کمردرد مزمن و اختلالات قلبی‌عروقی خواهیم بود.

محمدی در ادامه با تشبیه استرس اظهار کرد: اگر استرس را مانند بخار درون زودپز فرض کنیم، عدم تخلیه آن باعث می‌شود بدن در ضعیف‌ترین نقطه خود دچار «شکست» جسمی شود.

وی با اشاره به اختلالات سایکوسوماتیک شامل گروهی از بیماری‌های فیزیکی واقعی است که یک آسیب ارگانیک قابل اثبات مانند زخم معده، فشار خون بالا، آسم و میگرن دارند، ادامه داد: در این میان، عوامل روانی همچون استرس، اضطراب و افسردگی، نقش سبب‌شناختی یا تشدیدکننده در شروع، شدت یا سیر بیماری ایفا می‌کنند.  

این روانشناس در ادامه با اشاره به فرد دارای اختلال سایکوسوماتیک اضافه کرد: برای مثال فردی که در جنگ حضور داشته و اکنون با هر استرس یادآور جنگ، دچار حمله آسم می‌شود.  

محمدی با تأکید بر اینکه علائم اختلال سایکوسوماتیک جدی و قابل آزمایش پزشکی هستند، گفت: باید توجه داشت که این علائم صددرصد واقعی و با آزمایش‌های پزشکی قابل تأیید هستند.

وی افزود: علل زیستی اختلالات روان‌تنی در بازماندگان جنگ ناشی از تروما است که منجر به حساسیت بیش از حد به احساسات بدنی و ناهنجاری می‌گردد.  

این روانشناس با اشاره به علل روان شناختی ادامه داد: همچنین علل روان‌شناختی شامل سرکوب هیجانی، تجربه تروما، افسردگی و اضطراب زمینه‌ای و سبک پردازش بدنی یا همان جسمانی‌سازی است.  

محمدی با توجه به علل اجتماعی این اختلال سایکوسوماتیک بیان کرد: در کنار این موارد، علل اجتماعی نیز وجود دارد که از آن جمله می‌توان به فرهنگ خانوادگی که به علائم جسمی توجه دارد، مزایای ثانویه مانند جلب مراقبت و فرار از مسئولیت، و در نهایت کمبود خدمات روان‌شناختی در مناطق جنگی اشاره کرد.

روان درمانی علمی 

وی با اشاره به درمان‌های علمی و به روز بخش اول روان درمانی اظهار کرد: در میان درمان‌های علمی و به‌روز که در بخش اول روان‌درمانی دسته‌بندی می‌شوند، درمان شناختی-رفتاری (CBT) به عنوان قوی‌ترین روش درمانی شناخته می‌شود.  

این روانشناس ادامه داد: این درمان شامل اصلاح رفتارهای فاجعه‌وار درباره علائم جسمی، کاهش رفتارهای ایمنی نظیر مراجعات مکرر پزشکی، و آموزش مهارت‌های مقابله با استرس و تروما است.

محمدی با بیان اینکه درمان مبتنی بر Act مناسب برای بیماران مقاوم به درمان CBT هستند، گفت: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) نیز با رویکردی متفاوت، بر پذیرش تجارب درونی بدون مبارزه و حرکت به سمت ارزش‌های زندگی با وجود علائم جسمانی تمرکز دارد و برای بیمارانی که به درمان CBT مقاوم هستند، مناسب است.  با این حال، بهترین درمان همچنان CBT تلقی می‌شود، زیرا این روش مستقیماً روی رفتارهای شناخته‌شده کار می‌کند.

این روانشناس در ادامه به درمان‌های دیگر اشاره کرد و بیان کرد: درمان فراتشخیصی یکپارچه با هدف قرار دادن فرآیندهای مشترک اختلالات هیجانی ناشی از تروما انجام می‌شود.

محمدی اضافه کرد: درمان روان‌پویشی کوتاه‌مدت نیز به کشف تعارضات ناهشیار و دفاع‌های روانی مرتبط با تجربه جنگ می‌پردازد.

وی در پایان با اشاره به مدیریت یکپارچه پزشکی اظهار کرد: همچنین، مدیریت یکپارچه پزشکی که شامل همکاری پزشک و روان‌شناس است، از طریق ویزیت‌های منظم و آموزش بیمار و خانواده صورت می‌پذیرد.

انتهای پیام