به گزارش ایسنا پیشنهاد اخیر دونالد ترامپ مبنی بر پیوستن عربستان سعودی، قطر و پاکستان به پیمان ابراهیم، در شرایطی مطرح شده که منطقه غرب آسیا همچنان تحت تأثیر پیامدهای جنگ اخیر و تحولات امنیتی ناشی از آن قرار دارد.
این پیشنهاد که از سوی ترامپ به عنوان بخشی از پروژه بازطراحی نظم منطقهای مطرح شده، با استقبال گسترده در میان کشورهای هدف مواجه نشده و واکنشهای محتاطانهای را به همراه داشته است.
بسیاری از تحلیلگران معتقدند با وجود آنکه دولتهای عربی درگیر یک جنگ منطقهای هستند، تمایلی ندارند وارد روندی شوند که از آن به عنوان تقویت جایگاه رژیم صهیونیستی در معادلات منطقهای یاد میشود. به اعتقاد این ناظران، دولتهای عربی ضمن توجه به ملاحظات امنیتی و سیاسی خود، تلاش میکنند از ورود به ائتلافهایی که میتواند تنشهای جدیدی در منطقه ایجاد کند، پرهیز کنند. از سوی دیگر، ادامه جنگ غزه و گسترش انتقادهای بینالمللی نسبت به عملکرد رژیم صهیونیستی، فضای لازم برای پیشبرد پروژه عادیسازی روابط را دشوارتر از گذشته کرده است. در چنین شرایطی، دولتهای عربی ناگزیرند علاوه بر ملاحظات راهبردی، افکار عمومی داخلی و منطقهای را نیز در تصمیمات خود مدنظر قرار دهند؛ موضوعی که میتواند یکی از دلایل اصلی استقبال سرد از پیشنهاد ترامپ باشد.
«حسین آجرلو»، کارشناس مسائل غرب آسیا، در گفتوگو با ایسنا به بررسی دلایل واکنش سرد کشورهای منطقه به پیشنهاد ترامپ برای پیوستن به پیمان ابراهیم پرداخت.
وی معتقد است بسیاری از دولتهای عربی این طرح را بیش از آنکه یک ابتکار آمریکایی بدانند، در راستای منافع و اهداف سیاسی بنیامین نتانیاهو ارزیابی میکنند.
این کارشناس مسائل غرب آسیا در پاسخ به این سوال که چرا پیشنهاد ترامپ مبنی بر پیوستن کشورهایی همچون عربستان، قطر و پاکستان به پیمان ابراهیم، همزمان با مباحث مربوط به توقف جنگ میان ایران و آمریکا، با استقبال کشورهای منطقه روبهرو نشد، اظهار کرد: کشورهای منطقه آنچه را که ترامپ مطرح کرده، در واقع بخشی از بازی و پروژه سیاسی نتانیاهو میدانند.
وی با بیان اینکه ترامپ پس از تحولات اخیر منطقه و در چارچوب تلاش برای ارائه روایتی از پیروزی خود، موضوع گسترش پیمان ابراهیم را مطرح کرده است، گفت: کشورهای عربی این پیشنهاد را در واقع طرحی میدانند که از سوی نتانیاهو طراحی شده و از زبان ترامپ بیان میشود.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با اشاره به ماهیت پیمان ابراهیم خاطرنشان کرد: در این پیمان صرفاً بحث عادیسازی روابط با اسرائیل مطرح نیست، بلکه موضوعی فراتر از آن دنبال میشود و نوعی همسویی و همبستگی راهبردی با این رژیم مدنظر قرار دارد. ترامپ تلاش میکند نظم جدیدی در غرب آسیا بر اساس نگاه اسرائیل و با محوریت برتری این رژیم شکل بگیرد؛ موضوعی که کشورهایی مانند عربستان، قطر و پاکستان با آن موافق نیستند.
آجرلو ادامه داد: این کشورها ممکن است در برخی حوزهها و به صورت محدود یا پنهان به سمت تعامل با اسرائیل حرکت کنند، اما به هیچ وجه حاضر نیستند نظمی منطقهای را بپذیرند که هدایت آن در اختیار اسرائیل باشد.
وی با اشاره به تغییر فضای بینالمللی پس از جنگ رمضان گفت: تحولات اخیر باعث شده نگاه بسیاری از کشورها به ترامپ و آمریکا تغییر کند. اگر پیش از این برخی دولتهای اروپایی و عربی تلاش میکردند رضایت ترامپ را جلب کنند، اکنون شاهد افزایش انتقادها از سیاستهای او هستیم. در جریان جنگ رمضان، کشورهای اروپایی دستکم در ظاهر همراهی کامل با آمریکا نداشتند و کشورهای عربی نیز آنگونه که ترامپ انتظار داشت در این مسیر حرکت نکردند. حتی شاهد بودیم که ترامپ در مقاطعی عمان را نیز مورد تهدید قرار داد، زیرا تصور میکرد مسقط در موضوع تنگه هرمز با ایران همسو عمل میکند.
آجرلو با بیان اینکه بسیاری از کشورهای منطقه به این جمعبندی رسیدهاند که همراهی یکجانبه با آمریکا لزوماً برای آنها دستاوردی به همراه ندارد، اظهار کرد: این کشورها اکنون معتقدند چنین همراهیهایی علاوه بر هزینههای سیاسی و امنیتی، در نهایت بیشتر در خدمت منافع اسرائیل قرار میگیرد و خط قرمز آمریکا در منطقه نیز همچنان حفظ منافع این رژیم است.
وی همچنین با اشاره به تغییر برداشت کشورهای منطقه از قدرت آمریکا گفت: بسیاری از دولتهای غرب آسیا نشانههایی از افول قدرت آمریکا را مشاهده میکنند. پیش از جنگ تصور میشد واشنگتن قادر است هر هدفی را در منطقه محقق کند، اما در جریان جنگ رمضان نتوانست به اهدافی که درباره ایران تعریف کرده بود، دست یابد.
این کارشناس مسائل غرب آسیا ادامه داد: همین مسئله موجب شده کشورهای منطقه به سمت متنوعسازی روابط خارجی خود حرکت کنند و دیگر صرفاً بر آمریکا تکیه نداشته باشند.
آجرلو با اشاره به افزایش نگاه منفی افکار عمومی جهان نسبت به اسرائیل نیز گفت: امروز مسئله فلسطین دیگر صرفاً یک موضوع عربی نیست و عملکرد رژیم اسرائیل موجب شکلگیری موج گستردهای از انتقادها در سطح جهانی شده است. در چنین شرایطی دولتهای عربی نمیتوانند بدون توجه به افکار عمومی داخلی و منطقهای خود، به سمت عادیسازی روابط حرکت کنند. کشورهای منطقه معتقدند اگر قرار باشد عادیسازی روابطی صورت گیرد، باید امتیازات مشخصی در مقابل آن دریافت کنند و از منظر هزینه و فایده به این موضوع نگاه میکنند.
این تحلیلگر مسائل غرب آسیا همچنین تصریح کرد: بسیاری از کشورهای عربی بر این باورند که نتانیاهو در شرایط کنونی با چالشهای داخلی و منطقهای روبهرو است از این رو این کشورها تمایلی ندارند امتیاز سیاسی بزرگی مانند گسترش پیمان ابراهیم را به او جایزه دهند.
آجرلو در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به نگرانی کشورهای منطقه از پیامدهای امنیتی عادیسازی روابط گفت: دولتهای عربی و اسلامی طی سالهای گذشته از نزدیک تحولات منطقه و عملکرد اسرائیل را مشاهده کردهاند و از سوی دیگر معتقدند موقعیت ایران پس از جنگ اخیر تغییر کرده است. این کشورها نگران هستند که حرکت آشکار به سمت عادیسازی روابط با اسرائیل، آنها را در معرض تنشهای جدید منطقهای قرار دهد. از سوی دیگر اعتماد چندانی نیز به آمریکا ندارند که در صورت بروز بحران بتواند از آنها حمایت مؤثر کند.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با بیان اینکه بسیاری از کشورهای منطقه ترجیح میدهند وارد بازیای نشوند که در نهایت آنها را در برابر ایران و متحدانش قرار دهد گفت: به ویژه در شرایطی که نسبت به میزان حمایت آمریکا از خود اطمینان با توجه به تجربه جنگ اخیر اعتماد و اطمینان کافی ندارند.
انتهای پیام
