حسین جبلعاملی استاد تاریخ اسلام دانشگاه اصفهان در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: دوران امامت امام هادی(ع) از حساسترین مقاطع تاریخ تشیع به شمار میرود، زیرا خلافت عباسی علاوه بر فشار سیاسی، پروژه تحریف معارف دینی را نیز دنبال میکرد و تلاش داشت جایگاه اهلبیت(ع) را در جامعه اسلامی تضعیف کند، اما امام هادی(ع) با روشی آرام، عمیق و هوشمندانه، نهضت بزرگی در عرصه فرهنگ و اندیشه اسلامی پایهگذاری کردند.
وی افزود: یکی از مهمترین ویژگیهای امام هادی(ع)، مدیریت فرهنگی جامعه شیعه بود. آن حضرت با وجود محدودیتهای شدید امنیتی، ارتباط خود را با شیعیان در مناطق مختلف حفظ کردند و شبکهای از نمایندگان و وکلا را سامان دادند تا مسائل دینی و اعتقادی مردم بدون اختلال پیگیری شود. این ساختار بعدها در دوران غیبت امامزمان(عج) نقش تعیینکنندهای در حفظ انسجام شیعیان ایفا کرد.
این استاد دانشگاه بیان کرد: متوکل عباسی که از دشمنان سرسخت اهلبیت(ع) بود، بهشدت از نفوذ اجتماعی امام هادی(ع) واهمه داشت و به همین دلیل دستور انتقال آن حضرت از مدینه به سامرا را صادر کرد. سامرا در آن زمان شهری نظامی و تحت کنترل کامل حکومت بود و هدف اصلی خلافت، محدودکردن ارتباط امام با مردم محسوب میشد، اما حضور امام هادی(ع) در سامرا نهتنها موجب کاهش نفوذ ایشان نشد، بلکه بسیاری از مردم و حتی برخی نزدیکان حکومت، تحتتأثیر شخصیت اخلاقی و معنوی آن حضرت قرار گرفتند.
جبلعاملی ادامه داد: آنچه امام هادی(ع) را در تاریخ اسلام ممتاز میکند، شیوه مبارزه فرهنگی ایشان است. در شرایطی که کوچکترین حرکت سیاسی میتوانست به سرکوب گسترده شیعیان منجر شود، امام هادی(ع) با تقویت بنیانهای فکری و اعتقادی جامعه، مسیر هدایت را حفظ کردند. در واقع ایشان جنگ نرم فرهنگی را در برابر انحرافات حکومت عباسی در پیش گرفتند و توانستند هویت اصیل اسلام را زنده نگه دارند.
وی خاطرنشان کرد: زیارت جامعه کبیره یکی از مهمترین میراثهای علمی و اعتقادی امام هادی(ع) بهشمار میرود. این متن صرفاً یک زیارتنامه نیست، بلکه منشوری جامع درباره جایگاه اهلبیت(ع)، مفهوم امامت و رابطه انسان با ولایت الهی است و بسیاری از علما آن را از عمیقترین متون اعتقادی شیعه میدانند.
این استاد دانشگاه توضیح داد: یکی از ابعاد کمتر شناختهشده زندگی امام هادی(ع)، توجه ویژه ایشان به تربیت شاگردان و تولید اندیشه دینی بود. آن حضرت حتی در دوران کنترل شدید حکومتی، جلسات علمی و پاسخگویی به پرسشهای اعتقادی مردم را ترک نکردند و شاگردان برجستهای تربیت کردند که بعدها در گسترش معارف اهلبیت(ع) نقش مهمی ایفا کردند.
جبلعاملی تأکید کرد: امام هادی(ع) علاوه بر جایگاه علمی، در عرصه اخلاق و رفتار اجتماعی نیز الگویی کمنظیر بودند. در منابع تاریخی آمده است که حتی دشمنان و مأموران حکومت، هنگام مواجهه با آن حضرت تحتتأثیر آرامش، وقار و معنویت ایشان قرار میگرفتند. خانه امام نه محل قدرتطلبی، بلکه کانون عبادت، دانش و خدمت به مردم بود و همین مسئله مشروعیت اخلاقی حکومت عباسی را با چالش مواجه میکرد.
وی ادامه داد: شاید مهمترین پیام زندگی امام هادی(ع) برای انسان امروز، حفظ هویت و ایمان در شرایط سخت باشد. آن حضرت نشان دادند که حتی در شدیدترین فشارها نیز میتوان جامعه را از طریق اخلاق، آگاهی و معنویت هدایت کرد. امروز نیز جهان بیش از هر زمان دیگری به الگوهایی نیاز دارد که قدرت را نه در زور و ثروت، بلکه در کرامت انسانی و دانایی تعریف کنند.
انتهای پیام
