دکتر داود کاشیپزها عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: بیماری پارکینسون یک اختلال پیشرونده مغز و سیستم عصبی است که بیشتر روی حرکت بدن تأثیر میگذارد. این بیماری زمانی ایجاد میشود که سلولهای عصبی در بخشی از مغز به نام «ماده سیاه» به تدریج توانایی تولید دوپامین را از دست میدهند. دوپامین مادهای شیمیایی است که به کنترل و هماهنگی حرکات بدن کمک میکند؛ وقتی مقدار دوپامین کاهش پیدا کند، علائم این بیماری ظاهر میشوند.
وی ادامه داد: علت دقیق از بین رفتن این سلولها هنوز کاملا مشخص نیست اما عواملی مانند افزایش سن، ژنتیک، عوامل محیطی از جمله تماس طولانیمدت با برخی سموم یا آفتکشها، استرس اکسیداتیو و التهاب مغز و همچنین سابقه خانوادگی میتوانند در بروز این بیماری نقش داشته باشند.
پارکینسون در چه افرادی شایعتر است و آیا ارثی است؟
این متخصص مغز و اعصاب داخلی گفت: پارکینسون معمولاً در افراد بالای ۶۰ سال شایعتر است، هرچند گاهی در سنین پایینتر نیز دیده میشود و احتمال ابتلا در مردان کمی بیشتر از زنان است. همچنین افرادی که سابقه خانوادگی پارکینسون دارند، در معرض برخی سموم شیمیایی هستند، در مناطق روستایی یا کشاورزی فعالیت میکنند یا دارای برخی جهشهای ژنتیکی هستند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. با این حال، بسیاری از مبتلایان هیچ عامل خطر مشخصی ندارند.
کاشیپزها افزود: در بیشتر موارد، پارکینسون کاملا ارثی نیست اما ژنتیک میتواند در بروز آن در برخی افراد نقش داشته باشد. حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد مبتلایان، سابقه خانوادگی دارند و بعضی جهشهای ژنتیکی میتوانند احتمال ابتلا را افزایش دهند. اگر بیماری در سن پایین ایجاد شود یا چند نفر در خانواده مبتلا باشند، احتمال نقش عوامل ژنتیکی بیشتر خواهد بود.
وی بیان کرد: بیماری پارکینسون میتواند هم بر بدن و هم بر تواناییهای ذهنی تأثیر بگذارد و شدت این تأثیرها در افراد مختلف متفاوت است. از نظر جسمی، مشکلاتی مانند لرزش دستها، پاها یا فک، کند شدن حرکات، سفتی عضلات، اختلال در تعادل، دشواری در راه رفتن، افزایش خطر زمین خوردن و راه رفتن با قدمهای کوتاه دیده میشود.
عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ادامه داد: خستگی، اختلال خواب، یبوست، درد عضلات و مفاصل، کاهش قدرت بلع و تغییر صدا از دیگر مشکلات جسمی هستند که در پارکینسون بروز مییابند. در مراحل پیشرفته ممکن است انجام کارهای روزمره مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن یا نوشتن هم دشوار شود.
کاشیپزها اضافه کرد: از نظر ذهنی و روانی نیز برخی بیماران دچار کاهش تمرکز، کند شدن فکر کردن، مشکلات حافظه، دشواری در تصمیمگیری، افسردگی، اضطراب و بیانگیزگی میشوند. در بعضی موارد، به ویژه در مراحل پیشرفته، زوال عقل یا اختلال شناختی نیز ممکن است ایجاد شود. البته بسیاری از افراد با درمان مناسب، ورزش و مراقبت پزشکی میتوانند سالها زندگی نسبتاً فعالی داشته باشند.
علایم اولیه پارکینسون و راههای تشخیص آن
وی گفت: این بیماری معمولاً به آرامی شروع میشود و علائم اولیه آن ممکن است خفیف باشند. از مهمترین علائم حرکتی اولیه میتوان به لرزش خفیف دست یا انگشتان به خصوص در حالت استراحت، کند شدن حرکات، سفتی عضلات، کاهش حرکت دستها هنگام راه رفتن، تغییر در نحوه راه رفتن، مشکلات تعادل و تغییر در دستخط اشاره کرد. از علائم غیرحرکتی اولیه نیز میتوان کاهش حس بویایی، یبوست طولانیمدت، اختلال خواب، خستگی زیاد، افسردگی یا اضطراب و آهسته یا یکنواخت شدن صدا را نام برد.
این متخصص مغز و اعصاب بیان کرد: تشخیص بیماری پارکینسون بیشتر بر اساس معاینه و بررسی علائم انجام میشود زیرا آزمایش قطعی مشخصی برای آن وجود ندارد. پزشک معمولاً سابقه پزشکی و علائم بیمار را بررسی میکند، معاینه عصبی و حرکتی انجام میدهد و تعادل، راه رفتن و لرزش را ارزیابی میکند و گاهی پاسخ بیمار به داروهای پارکینسون را نیز مورد بررسی قرار میدهد.
کاشیپزها اضافه کرد: در برخی موارد برای رد کردن احتمال وجود بیماریهای دیگر، از تصویربرداری مغز مانند MRI استفاده میشود.
وی با بیان اینکه تشخیص زودهنگام پارکینسون میتواند به کنترل بهتر علائم و حفظ کیفیت زندگی کمک کند، گفت: در حال حاضر پارکینسون درمان قطعی ندارد اما روشهای درمانی میتوانند به کنترل بیماری کمک و بسیاری از علائم آن را تا سالها به خوبی مدیریت کنند. داروها، به ویژه لوودوپا، به جبران کمبود دوپامین در مغز کمک میکنند و علائم حرکتی را بهبود میبخشند.
عضو هیات علمی گروه مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ادامه داد: علاوه بر دارودرمانی، فیزیوتراپی، ورزش منظم، کاردرمانی و گفتاردرمانی نیز نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به پارکینسون دارند. در برخی موارد خاص که داروها دیگر اثر کافی ندارند، از جراحی تحریک عمقی مغز (DBS) استفاده میشود.
وی بیان کرد: بیشتر این بیماران با درمان مناسب میتوانند سالها زندگی فعال و نسبتاً طبیعی داشته باشند اما به دلیل پیشرونده بودن بیماری، پیگیری مداوم ضروری است.
کاشیپزها افزود: زمان شروع مصرف دارو در همه بیماران یکسان نیست و باید بر اساس شدت علائم و تأثیر آنها بر زندگی روزمره توسط متخصص مغز و اعصاب تعیین شود. اگر علائم باعث اختلال در راه رفتن، کار کردن یا انجام فعالیتهای روزانه شوند، معمولاً شروع دارو توصیه میشود اما اگر علائم بسیار خفیف باشند و مزاحم زندگی فرد نباشند، ممکن است پزشک فعلاً پایش و مراقبت را ترجیح دهد.
انتهای پیام
