حجتالاسلام والمسلمین مهدی ایمانیمقدم، امروز ۱۳ خردادماه، در نشست «شیوه حکمرانی امامان انقلاب اسلامی» که در سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی برگزار شد، با تبیین پیشینه فعالیتهای نهادهای انقلابی اظهار کرد: جهاد سازندگی نهادی عظیم، اثرگذار و پرکاربرد در سالهای نخستین انقلاب بود. در مقطعی که ساختارهای اداری و حکومتی تا حد زیادی از کار افتاده بودند، جنگ تحمیلی آغاز شد، بودجه کشور مختل گردید و بیش از ۲۰۰ شهر تحت بمباران مستقیم قرار داشت، جهاد سازندگی مجاهدانه در عرصههای مختلف خدمترسانی، از تأمین آب و برق گرفته تا حوزههای کشاورزی، تمامی امور را با رویکردی جهادی پیش میبرد.
وی با بیان اینکه فضا و روحیه حاکم بر ابتدای انقلاب به مثابه یک اسطوره است، افزود: همین روحیه متعالی موجب شد تا با دستانی خالی در برابر تکنولوژیهای پیچیده و اطلاعات گسترده دشمن، معجزه کنیم. یقیناً اگر آن روحیه نبود، انقلاب سال ۵۷ دوام نمیآورد؛ انقلابی که هرچند در رأس حاکمیت تحول ایجاد کرد، اما بدنه اداری آن تغییر چندانی نیافت.
ایمانیمقدم با اشاره به بیانات و اصول ابلاغی امام راحل (ره) پیرامون تحول در نظام اداری، تصریح کرد: ما همچنان در حوزه اداری نیازمند یک انقلاب ساختاری هستیم؛ چراکه همان بدنه و ساختار معیوب پیش از انقلاب، همچنان در فضای اداری ما حضور دارد و یکی از عوامل اصلی نارضایتی در حوزههای اقتصادی و اجتماعی، همین سیستم اداری است.
وی، یادآور شد: عامل پایداری انقلاب، روحیه جهاد و مقاومتی بود که در دوران دفاع مقدس نهادینه شد. فلسفه وجودی و رمز بقای جهاد دانشگاهی نیز در همین هویت جهادی نهفته است. در حال حاضر مراکز پژوهشی و دانشگاهی متعددی در سطح کشور و استان قریب به ۱۸۰ مرکز آموزش عالی در خراسان، فعال هستند؛ اما وجه تمایز جهاد دانشگاهی با سایر مجموعهها، همان مؤلفه جهادی بودن است که امام شهید (ره) نیز در آخرین کلمات برجا مانده از ایشان، بر آن تأکید فرمودند.
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان خراسان رضوی، خداباوری را نخستین عنصر هویتیِ روحیه جهادی دانست و خاطرنشان کرد: عنصر دوم، تلاش مضاعف، گسترده و خستگیناپذیر است. عنصر سوم نیز ایستادگی در برابر موانع است؛ چراکه اساساً واژه جهاد زمانی معنا مییابد که مانعی در مسیر باشد و غلبه بر این موانع، نیازمند عنصر ایمان است.
ایمانیمقدم بر لزوم تأمل در مفهوم خداباوری تأکید کرد و گفت: تفکر در این حوزه میتواند راه صد ساله را برای انسان هموار کند؛ زیرا لبّ توصیههای عرفا و امام راحل (ره) در همین کلمه خلاصه میشود. برای درک سادهی مفهوم خدا، باید دانست که خدا یعنی «هستی»؛ هستی مطلقی که در هیچ قالب مادی، وهمی و حتی عقلی نمیگنجد. هستی در ذات خود شائبهای از نیستی ندارد و چنین حقیقتی، هم واجبالوجود است و هم بینهایت.
وی با اشاره به نگاه ویژه امام خمینی (ره) به خداشناسی بیان کرد: امام (ره) پیش از ورود به عرصههای فلسفه، سیاست و مبارزه، نخستین اثر خود را در شرح دعای سحر نوشتند؛ یعنی عارفانهترین کتاب در حوزه معرفت حقیقیِ ذات باریتعالی. شناخت شخصیت، سیاست و شیوه حکمرانی امام (ره) در گرو فهم «خداباوریِ تمامعیار» ایشان است. امام این نگاه توحیدی را در ساحت فلسفه نیز با اثبات «اصالت وجود» تبیین کردند که بر اساس آن، اعتباریاتی چون زمان، مکان، شکل، و حتی مناصب دنیوی مانند رئیس و مرئوس، اموری ذهنی و اعتباری هستند.
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان خراسان رضوی، خاطرنشان کرد: این نگاه توحیدی در تمام حوزهها جاری است. اگر خدا را به عنوان هستی مطلق بپذیریم، او باید خدایی کند؛ و این یک گزاره بدیهی توتولوژیک است که بیش از استدلال، نیازمند فهم است. همانطور که مفهوم پدر، وظایف پدری را به همراه دارد، مفهوم خدا نیز خدایی کردن او را ایجاب میکند و در مقابل، وظیفه ما بندگی است. تصور یک رابطه دوطرفه که در آن انسان برای خود استقلال وجودی قائل باشد، نادرست و شرکآمیز است؛ چراکه ما در کنار خدا، وجود مستقلی نداریم.
ایمانیمقدم با تأکید بر اینکه ذات بینهایتِ حضرت حق، جایی برای غیر باقی نمیگذارد، تصریح کرد: ما فعلِ خداوند و اراده تجلییافته او هستیم؛ حقیقتی که امام راحل (ره) آن را هم با شهود قلبی رویت کرده و هم با استدلالهای عقلی به اثبات رسانده بودند.
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان خراسان رضوی با استناد به کتاب «اسرارالصلاه» امام خمینی (ره) اظهار کرد: نماز با «تکبیرةالاحرام» آغاز و با سه «الله اکبر» پایان مییابد. از نگاه امام (ره)، نماز یک «معبر» است؛ یعنی مسیری برای جاری ساختن حضور خداوند در متن زندگی. نماز بهخودیخود هدف نهایی نیست، بلکه ابزار و راهی برای ورود نگاه توحیدی به شئون مختلف زیست انسانی است.
وی افزود: مفهوم «الله اکبر» به معنای شگفتزدگی از عظمت نعمات الهی است. برخی به اشتباه و با نگاهی آمیخته به شرک تصور میکنند «الله اکبر» یعنی پشت سر انداختن دنیا؛ در حالی که استقلال قائل شدن برای هر چیزی در کنار خداوند، نشانه عدم درک صحیح از معنای وجودی حقتعالی است. خدا بینهایت است و بینهایت، مجالی برای «غیر» باقی نمیگذارد. در سه تکبیر پایانی نماز، ما روی برنمیگردانیم، چرا که «الله اکبر» یعنی مشاهده وحدانیت خداوند در تمام ساحتهای هستی.
تجلی فلسفه سیاسی اسلام در نماز جماعت
ایمانیمقدم با تبیین پیوند میان توحید و اجتماع، خاطرنشان کرد: توصیههای مؤکد به اقامه نماز جماعت، با هدف ورود توحید به بطن جامعه صورت گرفته است؛ به گونهای که میتوان گفت تمام فلسفه سیاسی اسلام در نماز جماعت تجلی یافته است. در نماز جماعت، وجود یک «امام» و تبعیت همگانی از او الزامی است. عدم تقدم و تأخر بر امام در ارکان نماز، نمادی از مفهوم «ولایت مطلقه» است؛ بدین معنا که ولیفقیه به اذن الهی، حتی میتواند برای حفظ مصالح عالیه، حکم قطعی اسلام را در مقطعی خاص تعطیل نماید.
وی با نقل روایتی از امیرالمؤمنین (ع) مبنی بر اینکه «أفضل الزهد، کتمان الزهد» (برترین زهد، پنهان داشتن آن است)، مقام معظم رهبری را زاهدترین شخصیت معاصر برشمرد و افزود: از منظر امامین انقلاب، عبادت فردیِ محض وجود ندارد. در آثار امام (ره) نظیر «آدابالصلوات» و «اسرارالصلوات»، هر عبادتی باید آثار اجتماعی مستقیم یا غیرمستقیم داشته باشد.
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان خراسان رضوی با توصیه به مطالعه کتاب چهل تدبیر که دربرگیرنده بیانات رهبری است، گفت: ما به دلیل حجاب معاصرت، شاید اکنون ارزش این تدابیر را به درستی درک نکنیم، اما آیندگان قطعاً آن را با دقت بیشتری مطالعه خواهند کرد. در شرایطی که فشارهای بینالمللی مضاعف شده، جهاد تنها شرط مقاومت است و این نگاه، جهاد را به عنصر اصلی کنشگری اجتماعی و حتی فردی در اسلام تبدیل میکند.
وی بیان کرد: در این منظومه فکری، هر کنشی با مفهوم جهاد تعریف میشود؛ از جهاد با نفس (جهاد اکبر) گرفته تا جهاد با دشمنان در میدانهای نظامی و جهاد تبیین در برابر هجمههای فکری.
ایمانیمقدم در تبیین نگاه امام (ره) به عرصه سیاست اظهار کرد: سیاست در عرف جهانی غالباً مفهومی مذموم و مترادف با قدرتطلبی و دروغ (سیاست ماکیاولی) دارد. در آغاز قیام سال ۱۳۴۲، زمانی که مسئولین وقت به امام (ره) هشدار دادند که سیاست با ریا گره خورده و شایسته شأن یک مرجع عارف نیست، ایشان قاطعانه فرمودند: «آن سیاستی که شما میگویید، بنده از ابتدا وارد آن نشده و نخواهم شد.» سیاستی که مورد تأیید ماست، سیاستِ عباد» است؛ همان سیاست عدالتمحور و توحیدی که امیرالمؤمنین (ع) بر مبنای آن عمل میکرد و مردمسالاری نیز از دل همین مبانی برآمده است.
وی با اشاره به تأکید امام (ره) بر عبارت «جمهوری اسلامی؛ نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد»، ادامه داد: «جمهوری» به معنای مردمسالاری است. مخالفت ایشان با واژه «دموکراسی» به دلیل فقدان ایدئولوژی در این واژه بود. در این ترکیب، «اسلامیت» یک قید تشریفاتی نیست، بلکه قیدی واقعی و احترازی است.
ایمانیمقدم تأکید کرد: خداباوری یک باور ذهنی و فردی نیست که منجر به دین سکولار شود؛ بلکه عین حقیقت و زیربنای حکمرانی است. رکن دیگر این شیوه، خودباوری است که ثمرات آن در دستاوردهای جهاد دانشگاهی، حوزههای هوافضا و صنایع موشکی مشهود است. پیشرفت مدنظر امامین انقلاب، «علمِ توام با معنویت» است؛ چرا که علمِ منهای معنویت، جنایتکار و خطرناک است، همانگونه که در جنگهای جهانی و جنایات اخیر در غزه (طوفانالاقصی) و دیگر نبردها شاهد بودهایم.
علمِ منهای معنویت؛ عامل جنایات بزرگ در تاریخ معاصر
ایمانیمقدم با تأکید بر اینکه تاریخ معاصر گواهی میدهد علمِ منهای معنویت تا چه اندازه میتواند جنایتکار باشد، تصریح کرد: تجربیات جنگهای اخیر نشان داد که اگر دانش بدون مبانی و پایههای معنوی در دانشگاهها رشد کند، نتیجهای جز افزایش بیعدالتی، ظلم و جنایت در سطح جهان نخواهد داشت. امروزه حتی در کشوری مانند ایالات متحده نیز گرایش شدیدی به بحث «اخلاق در علم» ایجاد شده است، تا جایی که معتقدند تمامی فعالیتهای آموزشی و پژوهشی باید لزوماً دارای پیوست اخلاقی باشند.
وی خاطرنشان کرد: تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، جریان حاکم بر فضای علمی و سیاسی جهان، جریانی معنویتستیز بود. اگر قرن نوزدهم را دوران معنویتگریزی بدانیم، قرن بیستم میلادی دوران معنویتستیزی بود. در چنین فضایی، هنر بزرگ امام راحل (ره) و در ادامه، مسیر امام شهید (ره)، این بود که پایههای پیشرفت کشور را بر مبنای «علم همراه با معنویت استوار کردند.
رئیس دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاههای استان خراسان رضوی تأکید کرد: بررسی روند تحولات نشان میدهد که ما متأسفانه هر زمان دچار سیاستزدگی و بازیهای جناحی شدیم، به بدنه کشور آسیب جدی وارد شد؛ اما در مقابل، هر جا که بر عنصر خودباوری تکیه کردیم، شاهد پیشرفت و تعالی بودیم. تمامی این موارد، مؤلفههای بنیادین در اندیشه و شیوه حکمرانی امامین انقلاب اسلامی است که باید سرلوحه فعالیتهای ما قرار گیرد.
انتهای پیام
