جواد چراغی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در جنوبشرقی شهرستان آبدانان، در فاصله ۸۰ کیلومتری از مرکز شهر، میان منطقهای گرمسیری خشک و کمآب، دو تالاب کوچک اما ارزشمند نفس میکشند. «تالابهای گلهی» که به دست انسان و با هدف ذخیره آب باران برای دامهای عشایر ساخته شدهاند، امروز فراتر از یک سازه آبی عمل میکنند و به یکی از معدود نقاط حیاتبخش در منطقه خشک کلات مورموری بدل شدهاند.
جایی که آب، زندگی میآفریند
وی خاطرنشان کرد: با وجود آنکه هیچ رودخانهای به این تالابها راه ندارد و تنها منبع آب آنها نزولات جوی و روانآبهای سطحی است، همین حجم محدود آب توانسته بستری برای ایجاد یک زیستبوم کوچک اما حیاتی فراهم کند.
کارشناس تالابهای محیط زیست استان ایلام بیان کرد: نیزارها، گیاهان آبزی، درختچههای گز و گونههای مرتعی در حاشیه و درون آب رشد کردهاند و اکنون این پهنههای آبی با وسعتی نزدیک به ۹ هکتار (تالاب پایینی ۲.۶ هکتار و تالاب بالایی ۳ هکتار)، میزبان گونههای متنوع جانوری هستند.
اهمیت زیستمحیطی؛ لکه سبزی در کویر زیستی
وی تصریح کرد: از منظر اکولوژیک، تالابهای گلهی در منطقهای گرمسیری با بارندگی کم، نقش «لکه حیات» را ایفا میکنند. این لکههای کوچک اما سرشار از تنوع زیستی، برای پرندگان مهاجر که مسیرهای طولانی را از شمال به جنوب طی میکنند، ایستگاهی حیاتی به شمار میروند.
چراغی یادآور شد: در زمستانها، شمار زیادی از پرندگان آبزی و کنارآبزی مهاجر در این تالابها فرود میآیند تا استراحت کنند و تغذیه نمایند. گونههای بومی پرندگان نیز در تمام فصول به وفور دیده میشوند.
کارشناس تالابهای محیط زیست استان ایلام افزود: قورباغهها که از شاخصهای سلامت نسبی آب هستند، در اطراف تالاب فراوانند. خزندگانی مانند سوسمار، مارمولک و مار نیز در حاشیه تالابها زندگی میکنند. اگرچه پستاندار آبزی در داخل تالاب دیده نشده، اما وجود ماهیها نشان از یک زنجیره غذایی ابتدایی اما کارآمد دارد.
بیش از یک آبگیر؛ منبع معیشت عشایر
وی توضیح داد: عشایر منطقه گلهی از دیرباز با کمآبی دست به گریبان بودهاند. ساخت این تالابها توسط اداره امور عشایری استان لرستان، نمونهای از دانش بومی و مهندسی ساده برای بقا در اقلیم دشوار است.
چراغی تأکید کرد: امروز نیز این عشایر از آب تالابها برای آشامیدن دامهای خود و حتی پرورش ماهی استفاده میکنند. به این ترتیب، تالابهای گلهی هم ارزش اکولوژیک و هم ارزش اجتماعی-اقتصادی دارند.
پیام زیستمحیطی؛ حفاظت از کوچکها، بزرگترین سرمایهگذاری است
این کارشناس تشریح کرد: حفاظت از تالابهای کوچک و فصلی مانند گلهی، اغلب بیش از تالابهای بزرگ و شناختهشده در اولویت است؛ چراکه در اقلیمهای خشک، همین منابع آبی کوچک، آخرین پناهگاه حیات وحش و جوامع انسانی پیش از بحران خشکسالی کامل هستند.
تهدیدهای پیش روی تالابهای گلهی
وی هشدار داد: امروز، تالابهای گلهی با تهدیدهایی جدی روبهرو هستند از جمله کمبود آب و خشکی فصلی در سالهای کمباران و همچنین ورود پساب زمینهای کشاورزی دیم که میتواند کیفیت آب را کاهش دهد.
ندای حفاظت؛ همین حالا، با کمترین هزینه
چراغی اضافه کرد: با صرف هزینه میتوان کیفیت آب تالابها را پایش کرد، از ورود پسابهای کشاورزی جلوگیری نمود، فرهنگ حفاظت از تالابهای کوچک را در میان جوامع محلی ترویج داد و حتی به طور محدود، گردشگری طبیعتمحور (اکوتوریسم) را در فصول پرآبی طراحی کرد.
این کارشناس گفت: تالابهای گلهی شاید در نقشههای ملی و بینالمللی دیده نشوند، اما برای پرندهای که هزاران کیلومتر پرواز کرده، برای قورباغهای که در گرمای تابستان پناهگاهی جز آب ندارد، و برای عشایری که دامهایش به همین آب وابسته است، «همه چیز» هستند. حفاظت از این گنجینههای آبی کوچک، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت زیستمحیطی برای آینده منطقه گرمسیری ایلام است.
انتهای پیام
