خبرنگاری از جمله مشاغلی است که بسیاری آن را تنها به حضور در یک مراسم، ثبت چند تصویر یا نگارش چند خط خبر تقلیل میدهند؛ در حالی که فعالان رسانهای معتقدند این حرفه نیازمند دانش، تجربه، تحلیل، تحقیق و مسئولیتپذیری اجتماعی است.
با این حال، یکی از مهمترین دغدغههای خبرنگاران، نبود سازوکار مشخص برای پرداخت حقالزحمه و جبران هزینههای فعالیت حرفهای است. به گفته فعالان رسانهای، در بسیاری از موارد از خبرنگاران برای پوشش برنامهها، نشستها و رویدادها دعوت میشود اما در قبال زمان، تخصص و هزینههای صرف شده، پرداختی مشخص صورت نمیگیرد.
مطالبه حق خبرنگار است
در پیگیری ایسنا از متولیان حوزه رسانه، امیر رجبی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اردبیل در پاسخ به پرسش مطرح شده درباره وضعیت دستمزد خبرنگاران، تنها اعلام کرد: «مطالبه حق شماست».
در ادامه این پیگیری، حبیب احمدی مدیر خانه مطبوعات و رسانههای استان اردبیل و نایب رئیس خانه مطبوعات کشور، مشکل اصلی را نبود قوانین الزامآور در حوزه حقوق خبرنگاران عنوان کرد.
وی گفت: واقعیت این است که هیچ سازوکار یا دستورالعمل مشخص و الزامآوری برای استانداردسازی حقوق خبرنگاران در ایران وجود ندارد. متأسفانه بسیاری از خبرنگاران با درآمد بسیار پایین امرار معاش میکنند.
احمدی افزود: ضعف این خلأ قانونی در قانون مطبوعات، باعث سردرگمی اصحاب رسانه شده است. این مشکل در مسائل بیمهای نیز کاملاً مشهود است. سازمان تأمین اجتماعی در پرداخت حق بیمه، حداقل الزامات حقوقیای را که برای کارگران تعریف میشود محاسبه و اعمال میکند. در نتیجه خبرنگاران در زمان بازنشستگی با نازلترین حقوق و دستمزد بازنشسته میشوند.
وی ادامه داد: فقدان یک پشتوانه حقوقی محکم و خلأ قانونی باعث شده هیچ مکانیسم الزامآوری برای تعیین حقوق منصفانه بر اساس حجم کار، کیفیت، سابقه و تخصص خبرنگاران دیده نشود و همه به یک چشم نگریسته شوند.
نقص قوانین مطبوعاتی
مدیر خانه مطبوعات استان اردبیل با بیان اینکه این موضوع بارها در دیدار با مسئولان ارشد استانی، کشوری و نمایندگان مجلس مطرح شده است، اظهار کرد: خانه مطبوعات به عنوان یک نهاد صنفی همواره مدافع حقوق اصحاب رسانه بوده است اما به دلیل نقص قوانین مطبوعاتی، این پیگیریها تاکنون به نتیجه مطلوب نرسیده است.
وی ساماندهی و توزیع عادلانه آگهیهای دولتی را یکی از راهکارهای کمک به اقتصاد رسانهها دانست و گفت: پیگیری برای ساماندهی آگهیهای دولتی و توزیع عادلانه آنها میتواند در تأمین بخشی از هزینهها و دستمزد خبرنگاران مؤثر باشد اما کافی نیست.
احمدی تصریح کرد: واقعیت این است که در شرایطی که کمترین میزان امنیت شغلی، معیشتی و حقوقی برای خبرنگاران متصور نیست، چگونه میتوان از حرفهایگری و استقلال رأی سخن گفت؟
وی درباره اقدامات خانه مطبوعات نیز اظهار کرد: این نهاد بر اساس اساسنامه خود از دو مسیر کمک به تأمین حقوق و گسترش آزادیهای قانونی و مسئولانه رسانهها و همچنین کمک به اقتصاد رسانهها از طریق آموزش و ترویج شیوههای روزآمد مدیریت رسانه را دنبال میکند.
نایب رئیس خانه مطبوعات کشور در عین حال از خبرنگاران خواست در فعالیتهای حرفهای خود نسبت به انعقاد قرارداد همکاری توجه بیشتری داشته باشند و افزود: خبرنگاران باید پیش از انجام هر پروژه خبری قرارداد همکاری منعقد کنند تا بعداً دچار مشکل نشوند. در صورت بروز مشکل حقوقی نیز کمیته حقوقی خانه مطبوعات در راستای صیانت از حقوق همکاران ورود خواهد کرد.
در کنار مسئولان صنفی، برخی فعالان رسانهای نیز معتقدند؛ نگاه رایج به حرفه خبرنگاری با واقعیتهای این شغل فاصله دارد.
عباس آقابالایی روزنامهنگار مستقل و پژوهشگر فلسفه و علوم انسانی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: خبرنگار تنها خبرنویس نیست. او تحلیلگر، واکاونده مسائل اجتماعی و از عوامل اثرگذار در شکلگیری افکار عمومی است و به همین دلیل نمیتوان ارزش کار او را صرفاً به انتشار چند خبر یا عکس تقلیل داد.
وی افزود: کشورهایی که برای رسانه و روزنامهنگاری ارزش قائل شدهاند، در مسیر توسعه و حل مسائل اجتماعی موفقتر عمل کردهاند. در مقابل، نادیده گرفتن جایگاه رسانه به معنای نادیده گرفتن یکی از مهمترین ظرفیتهای توسعه است.
آقابالایی با اشاره به هزینههای فعالیت رسانهای گفت: امروز اینترنت، تجهیزات ارتباطی، رفتوآمد و حضور در نشستهای خبری هزینههای قابل توجهی به خبرنگاران تحمیل میکند و در چنین شرایطی انتظار فعالیت رایگان از فعالان رسانهای منطقی نیست.
وی ادامه داد: کسانی که انتظار دارند خبرنگاران بدون دریافت حقالزحمه فعالیت کنند، باید این پرسش را پاسخ دهند که آیا خود حاضرند یک روز بدون دریافت دستمزد کار کنند؟
در همین زمینه، فاطمه شکرزاده سرپرست خبرگزاری موج در استان اردبیل نیز گفت: متأسفانه در بسیاری از موارد حقالزحمه مشخصی برای خبرنگاران تعریف نشده است.
وی افزود: خبرنگار گاهی چند ساعت از وقت خود را صرف پوشش یک برنامه میکند و مسیرهای طولانی را با هزینه شخصی طی میکند، اما در نهایت هیچ حقالزحمهای دریافت نمیکند.
شکرزاده اظهار کرد: علاوه بر زمان صرف شده، هزینه رفتوآمد، اینترنت، استهلاک تلفن همراه، لپتاپ و سایر ابزارهای کاری نیز بر دوش خبرنگاران است و این هزینهها معمولاً دیده نمیشود.
سرپرست خبرگزاری موج در اردبیل تأکید کرد: مطالبه تعیین حقالزحمه برای انتشار اخبار و تولید محتوای رسانهای موضوعی است که باید به صورت جدی از سوی نهادهای صنفی و مسئولان پیگیری شود.
به گزارش ایسنا، آنچه از اظهارات فعالان رسانهای و مسئولان صنفی برمیآید، این است که مشکل دستمزد خبرنگاران تنها به یک استان یا یک رسانه محدود نمیشود. نبود قوانین حمایتی، ضعف امنیت شغلی، چالشهای بیمهای و فقدان سازوکار مشخص برای تعیین دستمزد، از جمله مسائلی است که سالهاست از سوی جامعه رسانهای مطرح میشود.
خبرنگاران میگویند؛ احترام به رسانه تنها در تجلیل از خبرنگاران یا تأکید بر اهمیت اطلاعرسانی خلاصه نمیشود؛ بلکه زمانی معنا پیدا میکند که تخصص، زمان و نقش حرفهای آنان نیز به رسمیت شناخته شود و برای آن ارزش اقتصادی و حقوقی مشخصی در نظر گرفته شود.
انتهای پیام
